Қуёш нурлари мияга қандай таъсир қилади ва соғлиқ учун қанчалик зарур

Узоқ булутли кунлар депрессияга ҳисса қўшиши мумкин ва пляждаги таътиллар баъзилар учун ўзига қарам бўлади.

Қуёш нурлари мияга қандай таъсир қилади
Нур ретинага тушади ва махсус ганглион ҳужайраларига таъсир қилади. Улар уйқу ва уйғониш ритмларини ўрнатадилар, когнитив функцияларга ва кайфиятга таъсир қиладилар.

Бу ҳужайралар кундузги ёруғлик каби кўк нурни энг яхши қабул қилганлиги сабабли, олимлар қуёш ҳиссий ва ақлий ҳушёрликда катта рол ўйнаши мумкинлигини таъкидламоқдалар.

Кайфиятни яхшилайди ва депрессия аломатларини йўқотади
Қуёш нурлари серотонин миқдорига таъсир қилади. Нерв ҳужайралари ва тананинг бошқа тўқималари ўртасида сигналларни узатувчи бу модда яхши кайфият ва тинч, аммо диққатли ҳолатни таъминлайди.

Ушбу нейротрансмиттер кўпинча бахт гормони деб аталади ва унинг этишмаслиги депрессияда кузатилади.

Бир тадқиқот турли фаслларда юзлаб соғлом одамларнинг иш фаолиятини синовдан ўтказди ва қуёшли кунларда миядаги серотонин миқдори юқори бўлишини аниқлади.

Бу, айниқса, депрессияга учраган одамлар учун жуда муҳимдир. Бир қатор тадқиқотлар шуни кўрсатдики, қуёш таъсири ушбу бузуқлик аломатларини камайтиради. Айниқса, жисмоний машқлар билан бирлаштирилганда.

Уйқуни яхшилашга ёрдам беради
Серотонин уйқу сифати учун масъул бўлган ва инфекция ва яллиғланишга қарши курашда муҳим рол ўйнайдиган яна бир муҳим гормон - мелатониннинг кашшофидир.
Эрталаб ёрқин қуёш нурига таъсир қилиш танага кечалари мелатонинни тезроқ ишлаб чиқаришни бошлашга ёрдам беради ва ухлаб қолишингизга ёрдам беради.

"Уйқу гормони" нинг ритмларини созлаш орқали сиз уйқусизлик, пременстрüел синдром ва мавсумий аффектив бузилиш аломатларини энгиллаштирасиз.

Қон таъминотини яхшилайди
Бир қатор тадқиқотлар қуёш нури миядаги қон оқимига таъсир қилиши мумкинлигини тасдиқлади. Бундай ўзгаришлар фототерапиядан сўнг чақалоқларда, шунингдек, мавсумий аффектив бузуқлик билан оғриган беморларда кузатилган.

Қувонч туйғусини келтириб чиқаради
Ультравиёле Б (УВБ) тўлқинлари тери ҳужайраларидаги кератиноцитларга таъсир қилади ва оғриқни камайтирадиган ва завқланиш ҳиссини таъминлайдиган бета-эндорфинлар, табиий опиатларнинг чиқарилишига ёрдам беради.

Бундан ташқари, олимлар ультрабинафша нурлари стриатумда дофамин ишлаб чиқаришни фаоллаштиришини аниқладилар, бу мукофот тизимининг бир қисми бўлган ва гиёҳвандликнинг шаклланишида рол ўйнайдиган мия тузилиши.

Бир тадқиқотда қуёш ботирувчилар одатда алкоголизмни аниқлаш учун ишлатиладиган анкеталарни тўлдиришди. Иштирокчиларнинг 53 фоизи эса алкоголга қарамлик белгиларини кўрсатди. Бошқа бир тажрибада, 100 кишидан 74 таси ғайритабиий кўнчилик одатларини кўрсатди.

Қизиғи шундаки, қуёшга ботишнинг обсесиф севгиси фақат одамларга хос эмас.

Бир тажрибада сичқонлар ультрабинафша нурларнинг паст дозалари билан нурлантирилди ва улар қон плазмасида бета-эндорфинлар даражасининг ошишини ҳам аниқладилар.

Олимларнинг фаразларига кўра, сутемизувчилар қуёшга чиқишлари ва шу тариқа Д витамини танқислигининг олдини олиш учун бу механизмга муҳтож.

Хотира ва эътиборни қўллаб-қувватлайди
Кундузги қуёш нури 470-480 нм тўлқин узунлигига эга ва у ёруғликка сезгир ганглион ҳужайраларига энг катта таъсир кўрсатади: у иш хотирасини, ҳушёрликни ва эътиборни яхшилайди, чалғитишни камайтиришга ва фикрларга ёпишиб қолмасликка ёрдам беради.

Бу, айниқса, депрессияга учраган одамларда яққол намоён бўлади. Текширувлардан бири 45 ёшдан ошган 16 800 иштирокчини ўрганиб чиқди ва қуёшга тез-тез таъсир қилиш ушбу касалликка чалинган одамларни когнитив пасайишдан ҳимоя қилишини аниқлади.

Д витамини танқислигидан ҳимоя қилади
Қуёш нурининг хотира, эътибор ва кайфиятга фойдали таъсир кўрсатиш усулларидан бири бу Д витаминини этарли даражада олишдир. Бу модда УВБ нурлари таъсирида терида ҳосил бўлади ва кўплаб тизимлар ва органлар, жумладан, мия саломатлигига таъсир қилади.

Тажрибалардан бирида улар Д витамини етишмайдиган сичқонлар оддий озиқланган ҳамкасбларига қараганда анча ёмонроқ ўрганганлигини аниқладилар.

Ҳайвонлар миясининг ҳолатини текширган олимлар, фойдали модданинг йўқлиги туфайли уларда ҳипокампуснинг перинеронал тармоғида (асаб ҳужайраларини қўллаб-қувватлайдиган искала каби нарса) пасайиш борлигини аниқладилар. Ушбу мия тузилишидаги нейронлар орасидаги алоқалар сони ва кучи ҳам камайди.

Олимлар Д витамини этишмовчилиги перинеронал тармоқни фермент таъсирига нисбатан сезгир қилади, бу унинг йўқ қилинишига, ҳипокампал нерв ҳужайраларига зарар этказишига, хотира ва ўрганиш қобилиятига путур этказади деган хулосага келди.

Иложи борича тез-тез қуёшда бўлишга арзийдими?
Кундузги ёруғлик кайфият ва мия саломатлиги учун яхши бўлганлиги сабабли, хулоса шуки, сиз тез-тез қуёшда юришингиз ва иложи борича денгизга боришингиз керак.

Бироқ, ультрабинафша нурланиш энг фойдали нарса эмаслигини унутманг. УВБ нурларига ҳаддан ташқари таъсир қилиш оксидловчи стресс ва коллаген оқсилининг йўқолиши натижасида фото қариш, чуқур ажинлар ва ёш доғлари пайдо бўлишига олиб келиши мумкин. Бундан ташқари, шикастланган кератиноцитлардаги мутациялар тери саратони ривожланишига олиб келиши мумкин.

Зарарли таъсирларнинг олдини олиш учун баҳор ва ёзда ультрабинафша нурлари юқори бўлган даврда қуёшга чиқмаслик тавсия этилади - 10 дан 16 соатгача, шунингдек, камида 30 СПФ бўлган қуёшдан ҳимояловчи кремлардан фойдаланиш, қуёш нури остида яшириш тавсия этилади. соя қилинг ва терининг кўп қисмини қоплайдиган кийим кийинг.

Назарий жиҳатдан, УВБ нурлари терига қанчалик кам таъсир қилса, унинг ҳолати учун шунчалик яхши бўлади.

Шу билан бирга, нафақат яхши кайфият ва куч учун, балки кучли иммунитет, суяклар ва умумий саломатлик учун ҳам зарур бўлган Д витамини этарли даражада олинмаслик хавфи мавжуд.

Касалликлар ва фото қариш хавфини оширмаслик учун қуёшга ботиш миқдорини созлаш ва танангизнинг хусусиятларини ҳисобга олиш керак.

Қанча қуёш нури этарли бўлади
Саломатлик ва яхши кайфият учун зарур бўлган қуёш нури миқдори учун аниқ рецептлар йўқ.

Шундай қилиб, депрессияни даволаш бўйича тадқиқотда ҳар куни 20 дақиқалик юришдан кейин сезиларли яхшиланишлар кузатилди. Д витаминининг кунлик дозасини олиш учун тахминан бир хил вақт керак бўлади - агар қуёш юқори бўлса ва одам СПФ кремини ишлатмаса ва терининг 40 фоизини кийим билан қопламайди.

Шуни таъкидлаш керакки, ҳамма ҳам буни қилмаслиги керак. Қуёшдан ҳимояловчи воситаларсиз тўғридан-тўғри қуёш нурига чиқиш хавфсиз эмас:

• Тез ёниб турадиган адолатли терининг эгалари. Бундай ҳолда, тери саратони ва фото қариш хавфи сезиларли даражада ошади.
• Қуёш нурига юқори сезувчанлиги бўлган одамлар. Бу туғма сифат ёки баъзи дори-дармонларни қабул қилиш натижаси бўлиши мумкин.
• Тери саратонига мойил бўлган одамлар. Хавф омилларига қариндошларда шунга ўхшаш касалликлар, кўплаб йирик моллар, актиник кератоз, орган трансплантацияси, касалликлар туфайли иммунитетнинг пасайиши киради.
• Бундай ҳолларда сиз Д витаминининг керакли миқдорини озиқ-овқат ва қўшимчалардан олишингиз мумкин, яхши кайфият ва ақлий қобилиятни сақлаш учун кўк чироқлардан фойдаланинг.

Худди шу маслаҳат қуёш кам бўлган ҳудудларда яшовчи одамлар учун ҳам тегишли.