Томас Жефферсон ҳақида 34 та қизиқарли факт

Америка Қўшма Штатларининг асосчиси Томас Жефферсон Америка тарихидаги энг нуфузли шахслардан бири бўлиб қолмоқда. Мустақиллик Декларациясининг асосий муаллифи ва Қўшма Штатларнинг учинчи Президенти сифатида танилган Жефферсоннинг ҳиссаси бу монументал ютуқлардан ташқарида ҳам бор. Унинг қизиқишлари архитектура, фан ва фалсафа каби кенг соҳаларни қамраб олган эди. Жефферсоннинг Америка ҳақидаги қарашлари миллатни шакллантиришда давом этаётган эркинлик ва демократия ғояларига асосланган эди. Мана, Томас Жефферсон ҳақида унинг кўп қиррали ҳаёти ва абадий меросини таъкидлайдиган 34 та қизиқарли факт.

1. Томас Жефферсон 1743-йил 13-апрелда Виржиния штатининг Шадуелл шаҳрида туғилган.
2. У Виржиния университетига асос солган, бу унинг ҳаётидаги энг фахрли ютуқларидан биридир.
3. Жефферсон боғдорчилик билан шуғулланган ва Монтиcеллода кенг боққа эга эди.
4. У 1779 йилдан 1781 йилгача Виржиния губернатори бўлиб ишлаган.
5. Жефферсон президент Жорж Вашингтон даврида биринчи Давлат котиби эди.
6. У моҳир меъмор эди ва ўзининг Монтиcелло уйини, шунингдек, Виржиния университети учун биноларни лойиҳалаштирди.
7. Жефферсон иштиёқли китобхон эди ва ҳаёти давомида минглаб китобларни тўплаган.
8. Унинг кутубхонаси 1815 йилда уни ҳукуматга сотганида Конгресс кутубхонасининг асосига айланди.
9. Жефферсон Америка Қўшма Штатлари Президенти лавозимида ишлаганини эслатмасдан ўз эпитафиясини ёзган.
10. У ўзи президент бўлишидан олдин Жон Адамснинг вице-президенти бўлган.
11. Жефферсон 1786 йилда қабул қилинган Виржиния диний эркинлик тўғрисидаги статут лойиҳасини ишлаб чиқди.
12. У бир неча тилларни, жумладан француз, юнон, италян ва испан тилларини яхши билган.
13. Жефферсон скрипкачи бўлиб, меҳмонларни хушнуд этиш учун кўпинча мусиқа чаларди.
14. У 1801 йилдан 1809 йилгача икки муддат президентлик қилган.
15. Президентлик даврида у 1803-йилда Франциядан Луизиана ҳудудини сотиб олишни назорат қилди, бу эса Қўшма Штатларнинг ҳажмини икки баравар оширди.
16. Жефферсон палеонтологияга жуда қизиқар эди ва ҳатто Оқ уйнинг Шарқий хонасида фотоалбом суякларини йиғди.
17. У Америка Қўшма Штатларининг ғарбий ҳудудларини ўрганиш учун Люис ва Кларк экспедициясини бошлади.
18. Жефферсон сиёсатга киришдан олдин адвокатлик билан шуғулланган.
19. У черков ва давлатни ажратишнинг кучли тарафдори эди.
20. Жефферсон ўзининг дўсти ва рақиби Жон Адамс билан умрбод ёзишмаларда бўлган.
21. У АҚШ валютаси учун жорий қилган ўнлик саноқ системаси тарафдори эди.
22. Жефферсон 39 ёшида бева қолган ва ҳеч қачон бошқа турмушга чиқмаган.
23. Унинг рафиқаси Марта Уейлс Скелтон Жефферсондан олти нафар фарзанди бор эди, лекин фақат иккитаси вояга етгунча тирик қолди.
24. Жефферсоннинг Монтиcелло уйи неоклассик тамойилларга асосланган дизайнларни ўз ичига олади.
25. У ихтирочи бўлиб, бир нечта амалий қурилмалар, жумладан, айланма китоб столи ва макарон машинасини ишлаб чиқди.
26. Жефферсон қуллик билан мураккаб муносабатларга эга эди; у бутун умри давомида юзлаб қулларга эгалик қилган ва унинг қуллик ҳақидаги қарашлари кенг муҳокама қилинган.
27. У Қўшма Штатларга турли хил экинларни, жумладан зайтун дарахтлари ва тоғли гуручларни олиб келди.
28. Жефферсон 1826 йил 4 июлда Мустақиллик декларациясининг 50 йиллиги муносабати билан Жон Адамсдан бир неча соат олдин вафот этди.
29. Унинг ўлими мустақиллик учун ҳаракатни бошлаган америкалик инқилобчиларнинг охиргиси бўлди.
30. Жефферсон ўлимида китоблар ва мулкига жуда катта маблағ сарфлагани учун жуда қарзга ботган эди.
31. У ҳаёти давомида 19 000 га яқин хат ёзган сермаҳсул мактуб муаллифи эди.
32. Жефферсоннинг сиёсий партияси Федералистлар партиясига қарши бўлган Демократик-Республикачилар партияси эди.
33. Вашингтондаги Жефферсон ёдгорлиги 1943 йилда, таваллудининг 200 йиллигига бағишланган эди.
34. Инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишига қарамай, Жефферсоннинг қуллик амалиёти унинг мероси атрофида жиддий тортишувларга олиб келди.

Томас Жефферсон маърифатпарвар, дунёга иштиёқ билан қизиқувчи ва Америка тараққиётига бағишланган одам эди. Унинг янги давлатнинг сиёсий манзарасига қўшган ҳиссаси жуда катта бўлиб, инсон эркинлиги ва тенглигини таъминлашга интилган асосий ҳужжатларни ишлаб чиқди. Жефферсоннинг ҳаёти турли соҳаларда чуқур таъсир қолдириб, билим ва инновацияларга интилиш билан ажралиб турди. Унинг ёрқинлиги билан танилган ва қарама-қаршиликлари учун танқид қилинган мураккаб мероси олимлар ва мухлислар томонидан ўрганиш ва муҳокама қилишда давом этмоқда. Унинг қарашлари ва интеллектуал ҳиссаси Америка тарихини тушуниш учун муҳим бўлиб қолмоқда.