Элла Фитзгералд ҳақида 29 та қизиқарли факт

"Қўшиқнинг биринчи хоними" сифатида танилган Элла Фицжералд ўзининг соф ва кўп қиррали овози, бенуқсон диксияси ва инструментал товушларни тақлид қилиш қобилияти билан машҳур бўлиб, уни жазз оламида ва ундан ташқарида севимли фигурага айлантирди. Унинг карераси ярим асрдан кўпроқ вақтни қамраб олди, шу вақт ичида у 13 та Граммй мукофотини қўлга киритди ва 40 миллиондан ортиқ албом сотди. Фицжералднинг мусиқага қўшган ҳиссаси фақат унинг вокал қобилиятлари билан боғлиқ эмас эди; унинг руҳи, чидамлилиги ва ўз чиқишларидаги қувонч томошабинлар ва бошқа мусиқачиларда ўчмас из қолдирди. Ирқий камситиш ва шахсий қийинчиликларни ўз ичига олган кўплаб қийинчиликларга дуч келганига қарамай, унинг ўз ҳунарига содиқлиги ва тўсиқларни энгиб ўтиш қобилияти уни Америка мусиқаси тарихидаги доимий шахсга айлантирди. Келинг, Элла Фицжералд ҳаёти ва карерасининг баъзи қизиқарли томонларини кўриб чиқайлик.

1. Элла Фицжералд 1917 йил 25 апрелда Виржиния штатининг Нюпорт Нюс шаҳрида туғилган ва Ню-Ёркнинг Ёнкерс шаҳрида ўсган.
2. Унинг овоз диапазони уч октавадан иборат бўлиб, у оҳангнинг софлиги билан машҳур эди.
3. Фицжералд 17 ёшида 1934 йилда Аполлон театрининг машҳур ҳаваскор кечасида қўшиқ куйлашда дебют қилди.
4. Дастлаб, у раққоса бўлишни хоҳлади, лекин сўнгги дақиқада қўшиқ айтишга қарор қилди, бу унинг фаолиятидаги ҳал қилувчи қарор бўлди.
5. У 1935 йилда Чиcк Wебб оркестрига қўшилди ва уларнинг "А-Тискет, А-Таскет" қўшиғи катта хитга айланди.
6. Фицжералд 1958 йилда Граммй мукофотини қўлга киритган биринчи афро-америкалик аёл бўлди ва ўша йили у иккита - энг яхши жазз ижроси ва энг яхши аёл вокал ижроси учун ғолиб чиқди.
7. У ўзининг овози билан асбобларни тақлид қилиш учун қўшиқ куйлаши билан машҳур эди, бу унинг ажойиб вокал импровизация маҳоратини намойиш этди.
8. Фицжералд кўплаб бошқа жазз афсоналари, жумладан Луи Армстронг, Дюк Эллингтон ва Cоунт Басие билан ҳамкорлик қилган.
9. У вокал жазз ривожланишида асосий шахс бўлган ва турли мусиқа жанрларида кўплаб қўшиқчиларга таъсир кўрсатган.
10. Фицжералд 1987 йилда Президент Роналд Рейган томонидан Миллий санъат медали билан тақдирланган.
11. Унинг сўнгги оммавий чиқиши 1993 йилда Карнеги Холлда бўлиб, унинг нуфузли майдонда 26-чи чиқиши эди.
12. Элла Фицжералд 1996 йил 15 июнда Беверли-Хиллзда (Калифорния) 79 ёшида вафот этди.
13. У фаолияти давомида 200 дан ортиқ албом ёзган.
14. Фицжералд Америка Қўшма Штатларида, айниқса жанубда, сегрегация даврида гастрол сафарларида жиддий ирқий камситишларга дуч келди.
15. Граммй мукофотларидан ташқари, у 1979 йилда санъатга қўшган ҳиссасини эътироф этиб, Кеннеди марказининг фахрий ёрлиғини олди.
16. Фицжералд ўзининг хайрия ишлари, хусусан, болалар фаровонлиги ва таълимини қўллаб-қувватлаши билан машҳур эди.
17. Америка бастакорлар, муаллифлар ва ноширлар жамияти (АСCАП) 1995 йилда унга умр бўйи муваффақият мукофотини топширди.
18. Халқаро шон-шуҳратга қарамай, Фицжералд ўзининг камтарлиги билан танилган ва саҳнадан ташқарида уятчанлиги билан машҳур эди.
19. Унинг репертуарида нафақат жазз, балки поп, блуес, соул ва сwинг ҳам бор эди, бу унинг санъаткор сифатида кўп қирралилигини намойиш этди.
20. Фицжералд ҳеч қачон мусиқа ўқишни ўрганмаган, аммо унинг оҳанглар ва ритмларга бўлган табиий қулоғи ажойиб эди.
21. У ҳаётининг сўнгги йилларида диабет асоратлари туфайли қонуний равишда кўр бўлган.
22. Фицжералднинг аниқ талаффузи ва мукаммал оҳанги унга қўшиқларни талқин қилиш санъатини пухта эгаллашга имкон берди ва ҳар бир қўшиқни ўзига хос қилиб қўйди.
23. Унинг Верве Реcордс ёрлиғи билан ишлаши уни жазз мусиқасида асосий кучга айлантиришда муҳим рол ўйнади.
24. Америкалик йирик бастакорларнинг асарларини ёзиб олган Фицжералднинг қўшиқлар тўплами унинг мусиқага қўшган энг муҳим ҳиссаларидан бири ҳисобланади.
25. У бутун ҳаёти давомида ўз вазни билан курашди, бу шахсий ноқулайлик ва жамоатчилик назорати манбаи эди.
26. Элла Гарвард университети, Ел университети ва Дартмут коллежининг фахрий доктори унвонига сазовор бўлди.
27. Унинг ўша пайтдаги турмуш ўртоғи Рей Браун билан кичик Рей Браун фарзанд асраб олиши унинг банд бўлган гастрол дастурига шахсий жиҳат қўшди.
28. Фицжералднинг мусиқага таъсири жазздан ташқарида; у Р&Б, поп ва бошқа санъаткорларга таъсир кўрсатди.
29. Америка Қўшма Штатлари почта хизмати 2007 йилда Фицжералдни эсдалик почта маркаси билан тақдирлади.

Элла Фицжералднинг жазз ва машҳур мусиқада кашшоф сифатида қолдирган мероси тенгсиздир. Унинг ҳис-туйғуларини этказиш қобилияти, техник маҳорати ва янги ютуқлари унга Америка мусиқа афсоналари пантеонида ўз ўрнини эгаллади. У дуч келган шахсий ва ижтимоий қийинчиликларга қарамай, Фицжералднинг ҳиссаси мусиқадан ташқарига чиқди; унинг ҳаёти ва фаолияти тўсиқларни энгиб ўтиш ва келажак авлодлар учун йўл очиш мажбуриятини акс эттиради. Унинг доимий таъсирини нишонлаётганимизда, Элла Фицжералд чидамлилик, бадиий яхлитлик ва қўшиқнинг қувончли кучининг рамзи бўлиб қолмоқда.