Луи Пастер ҳақида 31 та қизиқарли факт

Луи Пастер, фан ва тиббиётга қўшган улкан ҳиссасининг синоними бўлиб, француз кимёгари ва микробиологи бўлиб, унинг фаолияти сон-саноқсиз ҳаётни сақлаб қолган. 1822-йил 27-декабрда Франциянинг Доле шаҳрида туғилган Пастернинг кашфиётлари микробиология ва иммунология каби соҳаларга асос солган. Унинг тадқиқотлари нафақат ўз-ўзидан пайдо бўлиш назариясини рад этди, балки эмлаш, микробиал ферментация ва пастеризация тамойилларини ҳам киритди. Ўзининг фидойилиги ва илмий қатъийлиги туфайли Пастер касалликлар, уларнинг олдини олиш ва даволашни тушунишни кескин яхшилади. Келинг, Луи Пастер ҳақидаги баъзи қизиқарли ва маълумот берувчи фактларни кўриб чиқайлик, унинг ишининг замонавий илм-фан ва жамоат саломатлигига чуқур таъсирини таъкидлаймиз.

1. Луи Пастер дастлаб кимёгар ва физик сифатида ўқитилган, бу унинг микробиологияга ёндашувига сезиларли таъсир кўрсатди.
2. У зарарли бактерияларни ўлдириш учун суюқликларни маълум бир ҳароратгача қиздиришни ўз ичига олган пастеризация жараёнининг ривожланиши билан машҳур.
3. Пастернинг ферментация бўйича тадқиқотлари сут ва шароб каби ичимликларни бузиш учун микроорганизмлар жавобгар эканлигини тушунишга олиб келди.
4. У микроорганизмлар жонсиз моддалардан эмас, балки бошқа микроорганизмлардан келиб чиқишини кўрсатиб, ўз-ўзидан пайдо бўлиш ҳақидаги кенг тарқалган назарияни рад этди.
5. Пастер қутурган ва куйдиргига қарши биринчи вакциналарни ишлаб чиқди, бу эса иммунологиянинг илмий фан сифатида бошланишини белгилаб берди.
6. Унинг қутуришга қарши вакцина устидаги иши қуёнларда вирусни кўпайтириш, уни заифлаштириш ва кейин уни эмлаш ва келажакда инфекциядан ҳимоя қилиш учун фойдаланишни ўз ичига олган.
7. Пастернинг ипак қурти касаллиги бўйича тадқиқотлари 1860-йилларда француз ипак саноатининг сабабини аниқлаш ва олдини олиш усулларини таклиф қилиш орқали қутқарди.
8. 1885 йилда Пастер қутурган ит тишлаган ёш болани муваффақиятли даволади, бу қутурган вакцинани олган биринчи одам эди.
9. Пастер институти, халқаро миқёсда машҳур тадқиқот ташкилоти, Пастернинг юқумли касалликлар бўйича ишини давом эттириш мақсадида 1887 йилда Парижда ташкил этилган.
10. Пастер касалликларнинг микроорганизмлар назариясига қатъий ишонган, унда кўплаб касалликларнинг сабаби микроорганизмлардир.
11. У биринчи бўлиб оптик изомерия жараёнини тасвирлаб, молекулаларнинг ойна тасвири кўринишида бўлиши мумкинлигини кўрсатди.
12. Ўзининг улкан ютуқларига қарамай, Пастер тиббиёт шифокори эмас эди; у физика фанлари бўйича илмий даражаларга эга.
13. Пастернинг дастлабки ишлари кристаллография бўйича тадқиқотларни ўз ичига олади, у эрда кристалларнинг шакли уларнинг молекуляр тузилиши билан боғлиқлигини аниқлади.
14. У касалликларнинг тарқалишини олдини олиш учун шифохона гигиенаси ва стерилизация тартиб-қоидаларининг ҳимоячиси эди.
15. Пастер илм-фан, саноат ва тиббиётга қўшган ҳиссаси учун Франциянинг энг олий мукофоти — Фахрий легион ордени билан тақдирланган.
16. У 1868 йилда оғир инсултни бошдан кечирди ва умрининг охиригача уни қисман фалаж қилди, аммо у тадқиқотини давом эттирди.
17. Пастернинг фаолияти бактериологиянинг фан сифатида ривожланишига замин яратди.
18. У машҳур "Имконият тайёр ақлни қўллаб-қувватлайди", деб айтди ва кашфиёт учун имкониятларни кўриш ва ундан фойдаланишга тайёр бўлиш муҳимлигини таъкидлади.
19. Пастер абиогенезга бўлган эътиқодни йўқ қилишга олиб келадиган тажрибалар ўтказди ва шу билан ҳаёт фақат олдинги ҳаётдан келиб чиқади деган назарияни илгари сурди.
20. Унинг эмлаш усуллари полиомиелит, қоқшол ва қизамиқ каби кўплаб касалликларга қарши вакциналарни ишлаб чиқишда қўлланилган.
21. Пастер Пастер институтидаги қрипга дафн қилинди, у эрда унинг фанга қўшган ҳиссаси ёдга олинади.
22. У бошқариладиган тажрибалардан фойдаланишда кашшоф бўлган ва илмий кашфиётда лаборатория ишларининг аҳамиятини таъкидлаган.
23. Пастернинг шароб ва пиво ферментацияси билан ишлаши нафақат уларнинг сифатини оширди, балки озиқ-овқат ва ичимликлар саноатига ҳам сезиларли таъсир кўрсатди.
24. У кўплаб нуфузли мукофот ва унвонларга сазовор бўлган, шу жумладан Лондон Қироллик Жамиятининг Копли медали.
25. Пастеурнинг оптик изомерлар бўйича тадқиқотлари вино ферментациясининг ён маҳсулоти бўлган тартарик кислота ишлаб чиқариш муаммосини ҳал қилди.
26. "Пастеризация" атамаси унинг озиқ-овқат хавфсизлиги ва сақлашга қўшган ҳиссаси шарафига ишлаб чиқилган.
27. У иммунология фанига асос солган асосий шахс эди.
28. Пастернинг микроорганизмларнинг касаллик шаклланишида иштирок этиши ҳақидаги дастлабки гипотезаси юқумли касалликларни замонавий тушунишга йўл очди.
29. У Страцбург университетида профессорлик қилган, у ерда рафиқаси, университет ректорининг қизи Мари Лоран билан учрашган.
30. Пастер вакцинани ишлаб чиқиш ва микроб инфекциясини назорат қилиш тамойилларини ўрнатишда муҳим рол ўйнади.
31. Унинг абадий мероси кўплаб муассасаларда, мукофотларда ва унинг шарафига номланган илмий ишларда нишонланади.

Луи Пастернинг илм-фанга қўшган ҳиссаси аҳоли саломатлиги, қишлоқ хўжалиги ва саноатга беқиёс таъсир кўрсатди. Унинг микроблар назарияси, эмлаш ва пастеризация соҳасидаги кашшоф иши миллионлаб одамларнинг ҳаётини сақлаб қолди ва замонавий илм-фан ва тиббиётга таъсир қилишда давом этмоқда. Пастернинг амалий масалаларни жиддий илмий изланишлар орқали ҳал қилишга ихлосмандлиги инсоният фаровонлиги учун амалий фаннинг моҳиятини ўзида мужассам этган. Унинг мероси бардавом бўлиб, табиат оламининг сирларини очиш ва инсоний аҳволни яхшилаш учун илмий изланишлар кучини эслатиб туради.