Xiaomi тарихи: бренднинг муваффақияти ва Леи Жуннинг 11 дўсти

2010-йилда асос солинган Xiaomi жаҳон миқёсида энг муваффақиятли Хитой смартфон сотувчисига айланди. Биз лойиҳа ортида ким турганини ва компания бозордаги етакчи мавқеини қандай сақлаб қолишини тушунтирамиз.

Леи Жун ким?

Лей Жун Xiaomi асосчиси ва тадбиркор. У 1969-йил 16-декабрда туғилган. Мактабни тугатгач, Вухан университетида информатика бўйича бакалавр даражасини олди ва 1991-йилда уни тамомлади. Лей Жун университетга шунчаки дўстлари билан дам олиш учун ўқишга кирганини тан олди. Бўлажак ихтирочининг технологияга ҳақиқий қизиқиши фақат 1987 йилда "Водийдаги ёнғин: шахсий компьютернинг яратилиши" [  1] китобига дуч келганида пайдо бўлди .

Унда Apple ва Microsoft компанияларига эътибор қаратилиб, шахсий компьютерлар яратилиши ҳақида ҳикоя қилинади. Китобдан Лей Жун Стив Жобс ва Стив Возняк қандай қилиб Ҳомебреw компьютер клуби йиғилишида Apple И-ни тақдим этгани ва биринчи буюртмани бажариш учун 30 кун ичида 50 та компьютер қурганини билиб олди. Лей Жун ўзининг “Фойдали лаҳзани қўлга киритиш” номли автобиографиясида “Водийдаги ёнғин: Шахсий компьютернинг яратилиши” унинг ҳаётини ўзгартирганини ёзган.

Ўқишни тамомлаганидан бир йил ўтиб, 1992 йилда Лей Жун Кингсофт Cорпоратион Лимитед компаниясига қўшилди ва у ерда бош директордан тортиб директорлар кенгаши раисигача бир қатор бошқарув лавозимларини эгаллади. Унинг Кингсофт Cорпоратион Лимитед компаниясидаги фаолияти технологик тадбиркорнинг 2000 йилда joyo.com ни яратишига тўсқинлик қилмади. Бу платформа онлайн-тижорат учун ишлатилган. 2004 йилда joyo.com Амазон томонидан сотиб олинди. Кингсофт Cорпоратион Лимитед компаниясини бошқариш ва стартапларни йўлга қўйишдан ташқари, Лей Жун фаришта инвестор сифатида турли технологик лойиҳаларга, жумладан ЖОЙЙ Инc. ва УCWебга сармоя киритди.

Венчур капиталида ишлаётган Лей Жун бир қатор инвесторлар ва тадбиркорлар билан учрашди, улар кейинчалик ўзининг янги Xiaomi Инc стартапида уни қўллаб-қувватлайди. У одамларнинг Хитой маҳсулотларига бўлган қарашларини ўзгартирмоқчи эди. Сингапурнинг Темасек Ҳолдингс инвестиция гуруҳи ва Хитойнинг ИДГ Cапитал венчур фонди, Қиминг Вентуре Партнерс билан биргаликда молиялаштириш унга ўзининг янги технологик маҳсулотини ишга туширишга ёрдам берди.
Xiaomi Инc 2010 йилда Пекинда саккиз ҳамкор томонидан ташкил этилган. Ми логотипи "Мобил Интернет" сўзининг қисқартмаси. Унинг яна бир маъноси ҳам бор: "Миссион Импоссибле".

Леи Жун умумий стратегия, маданият ва асосий маҳсулотлар учун жавобгардир. У компаниянинг юқори раҳбариятини ҳам назорат қилади. Таъсисчидан ташқари, "этакчилик жамоаси" ҳозирда йиллар давомида қўшилган яна 11 кишини ўз ичига олади. Уларга қуйидагилар киради: ҳаммуассис ва раис ўринбосари Лин Бин, ҳамкор ва президент Лю Вейбинг, ҳаммуассис ва катта вице-президент Лиу Де, ҳамкор ва катта вице-президент Чжан Фенг, катта вице-президент Зенг Хуежун, вице-президент Ян Кешенг, вице-президент Ален Лам Саи-вай, вице-президент Чжу Дан, вице-президент, Хеян Тсзюан ва Манг.

Xiaomi тарихи: дастурий таъминотдан биринчи телефонгача

Компаниянинг биринчи маҳсулоти МИУИ РОМ, бир нечта қурилмаларда ишлашга мўлжалланган дастурий платформа бўлди. Бу шуни англатадики, фойдаланувчилар ўзларининг телефон ишлаб чиқарувчиси дастурий таъминотини МИУИ РОМ билан алмаштиришлари мумкин эди.

Дастурий таъминот чиққандан сўнг мухлислардан ёрдам олган Xiaomi ўзининг биринчи смартфони Ми1 ни яратишни бошлади. Ишлаб чиқариш харажатларини камайтириш ва сотиш ҳажмини назорат қилиш учун телефонларнинг биринчи партияси флеш-сотувлар ёки маълум бир кунда чекланган миқдордаги сотувлар орқали сотилган. Xiaomi, шунингдек, фойдаланувчиларга дастурий таъминотни икки йил янгилашни ваъда қилди.

Ушбу стратегиядан фойдаланиб, Xiaomi 2011-йил август ойида биринчи 34 соат ичида Ми1'га 300 000 та олдиндан буюртма олди. Смартфон Қуалcоммънинг флагман Снапдрагон С3 процессорида ишлаган ва нархи 300 доллардан пастроқ эди. Арзон нархлар ва доимий мижозлар билан алоқа телефонларни машҳур қилди. Смартфоннинг иккинчи версияси Ми2 ҳам бир йил ўтиб, 2012-йил август ойида муваффақиятли сотувга чиқарилди. Ми2 муваффақиятидан сўнг Xiaomi ўзининг географик жойлашувини кенгайтиришни кўриб чиқа бошлади. Тахминан ўша пайтда у Сингапурда ўзининг биринчи офисини очди ва Ми3 ва Редми қурилмаларини чиқарди. Ми3 чиқарилганидан кейин икки дақиқа ичида сотилди.

Ушбу муваффақият компаниянинг янги бозорларга - Ҳиндистон, Малайзия ва Филиппинга кенгайишининг бошланиши эди. Xiaomi маҳсулотлари ҳозирда 100 дан ортиқ мамлакатларда мавжуд [4] . 2022-йил август ойида компания Фортуне Глобал 500 рейтингида дунёдаги энг йирик корпорациялар рўйхатида 266-ўринни эгаллади. Бостон Cонсултинг Груп (БCГ) ҳам Xiaomi'ни “2022 йилнинг энг инновацион 50 та компанияси” рўйхатига киритди [5] . Ушбу рейтинг 1500 дан ортиқ глобал инновациялар бўйича менежерлар ўртасида ўтказилган сўровга асосланган. Улар компания фаолиятини тўртта тоифа бўйича баҳолайдилар: глобал фикр, саноат фикри, саноатнинг бузилиши ва қиймат.

Xiaomi муваффақиятининг сири нимада: ходимлар ва мухлислар учун ҳамма нарса

Мутахассислар компаниянинг халқаро миқёсда жадал ривожланишини унинг бошқарув жамоасининг мустаҳкамлангани билан изоҳлайдилар [6] . 2013-йилда Xiaomi илгари Google'да Андроид маҳсулотларини бошқариш бўйича вице-президент лавозимида ишлаган Уго Баррани ишга олди. Хитой брендида Барра Сингапурдан бошлаб бизнесни кенгайтириш учун янги бозорларни танлашга масъул эди.

2014-йилда Xiaomi'нинг қиймати 45 миллиард долларга баҳоланган эди. 2015 йилда компания сотувлар ҳажмининг пасайишини бошдан кечирди. Кейин Xiaomi технологиясини яхшилашга, географик мавжудлигини кенгайтиришга ва тарқатиш тармоғини кенгайтиришга қарор қилди. Янги стратегия ўз самарасини берди. Компания нафақат ўз процессорини ишлаб чиқди ва жисмоний дўконларни очди, балки Ҳиндистон бозорини ҳам ривожлантира бошлади. Ҳиндистонда сотиладиган қурилмаларнинг аксарияти маҳаллий йиғилади, телефон йиғиш учун алоҳида компонентлар эса Хитойдан олинади  [7] .

2015-йил сентябрида Xiaomi Пекинда ўзининг биринчи дўконини очди. Савдо нуқтаси Пекин Модерн Плазада жойлашган эди. Дўконда харидорлар нафақат янги қурилма сотиб олишлари, балки керак бўлганда уни таъмирлашлари ҳам мумкин эди [8] . Xiaomi ўзининг асосий шиорига содиқ қолишда давом этмоқда: "Ҳаммаси мухлислар учун". 2021-йилда Леи Xiaomi стартапга ишонгани учун миннатдорчилик сифатида биринчи смартфон моделларидан бирини сотиб олган ҳар бир кишига пулни қайтариб беришини эълон қилди. Ушбу акцияга 184 000 дан ортиқ мижозлар қўшилди. Биринчи моделларни қайтариб сотиб олиш қиймати 57 миллион долларни ташкил этди  [9] .

Xiaomi ва Хитой разведкаси билан шубҳали алоқалар

2021-йил январида Пентагон Хитойнинг тўққизта компаниясини, жумладан Xiaomi'ни қора рўйхатга киритди. Вашингтон бу ташкилотлар Хитой ҳарбий-саноат комплекси ва разведка идоралари назорати остида эканлигига ишонган . Бундай шубҳалар компания фаолиятига таъсир қилиши мумкин. Жазо нафақат АҚШ фуқаролари, балки АҚШ юридик шахслари томонидан ҳам ҳар қандай молиявий операцияларни тўлиқ тақиқлашни ўз ичига олади. Xiaomi'да улуши бўлган барча АҚШ фуқаролари ва ташкилотлари ҳам уларни сотишлари шарт эди.

Айбловлардан сўнг Xiaomi Вашингтон судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, АҚШ ҳукумати Xiaomi'нинг разведка идораларига алоқадорлигини тасдиқловчи далилларни тақдим эта олмаганини даъво қилди. 2021-йил 12-март куни АҚШ округ судяси Рудолф Контрерас Пентагон хулосаларини асоссиз деб топди. Натижада, хитойлик ишлаб чиқарувчи ўзини қора рўйхатдан олиб ташлашга муваффақ бўлди. "Бу мисли кўрилмаган ғалаба. Xiaomi ғалабасидан руҳланган яна бир қанча Хитой компаниялари ҳам АҚШ ҳукуматини судга бериб, ғалаба қозонишди", деди Лей Жун  [10] .

Мутахассисларнинг фикрича, техник жиҳатдан санкциялар Xiaomi'га у қадар зарар келтирмасди, чунки у аллақачон оммавий компания эди [11] . Унинг акциялари Гонконг фонд биржасида 2018 йилнинг июльидан бери сотилмоқда .

Xiaomi бугун

Xiaomi фаолияти смартфон ишлаб чиқаришдан ташқари кенгайди. Компаниянинг асосий эътибори “Интернет оф Тҳингс” (ИоТ) томонидан қувватланадиган ақлли қурилмалар яратишга қаратилди. Xiaomi даромадининг қарийб 60% смартфонлар савдоси, 25-30% ИоТ ва турмуш тарзи маҳсулотлари, 10% интернет хизматлари ҳиссасига тўғри келади.

1. Xiaomi мижозларга 40 дан ортиқ турли хил ақлли уй ва турмуш тарзи маҳсулотларини таклиф этади. Компания бу билан тўхтаб қолмайди, янги соҳаларни ривожлантирмоқда. Масалан, технология гиганти 2024-йилда янги электромобилни тақдим этишни rejalashtirmoqda.Bu ишланмани Лей Жуннинг ўзи назорат қилмоқда. 2022-йилнинг 28-январида тадбиркор ўз эътиборини Xiaomi Ауто  [12] ни ривожлантиришга қаратиш учун Беижинг Xiaomi Элеcтрониc Продуcтс Cо Лтд. раиси лавозимини тарк этди . Тадбиркорнинг сўзларига кўра, Xiaomi электромобили ҳозирда Хитойдаги рақобатчиларидан тахминан олти-этти йилга ортда қолмоқда. Бироқ, дастурий таъминот бўйича тажриба ва умумий фойдаланувчи тажрибасини ҳисобга олган ҳолда, компания уни ушлашга умид қилмоқда. 2022 йилда Xiaomi Ауто компанияси 439 миллион доллар сармоя жалб қилди. Лойиҳа устида 2000 дан ортиқ ходим ишламоқда ва компаниянинг биринчи автомобили аллақачон қишки синовдан ўтган  [13] .
2. Компания ижтимоий тармоқларни ҳам ривожлантирмоқда. МиТалк хабар алмашиш иловаси "янгиланди": уни яратувчилари уни ҳозирда Хитойда тақиқланган Cлубҳоусе аналогига айлантирдилар [14] .
3. 
   
4. Xiaomi ўз маҳсулотларини қўллаб-қувватлаш учун бошқа соҳаларга ҳам сармоя киритади. Мисол учун, Зепп Ҳеалтҳ бренди турли хил фитнес маҳсулотларини яратади: ақлли билакузуклар, жумладан Ми Банд, спорт наушниклари, югуриш йўлаклари, тарозилар, пойабзал, кийим-кечак ва бошқа аксессуарлар. Xiaomi, шунингдек, Пекиндаги электр скутерлар ишлаб чиқарувчи Нинебот компаниясининг асосий инвесторидир.
5. 
   
6. Xiaomi тез орада жаҳон бозорига иккита янги маҳсулот чиқаради: Xiaomi Будс 4 қулоқчинлари ва Xiaomi Watch С1 Про. Бу қурилмалар аллақачон Хитойда фойдаланувчилар учун мавжуд  [15] .