Даркнет тарихи ва у ҳақидаги етти нотўғри тушунча

ДаркНет тарихи 1970-йилларда, келажакдаги Интернет прототипи бўлган АРПАНет тармоғининг ривожланиши даврида бошланган. Ўшанда ҳам ҳамма учун оммавий тармоқдан ташқари, "ички доиралар" учун алоҳида, изоляция қилинган тармоқ яратиш кераклиги тушунилган.

2000-йилларгача интернетнинг бу яширин қисми ҳақида деярли ҳеч нарса хабар қилинмаган. Биринчи маълумотлар Фреэнет тармоғида Тор деб номланган аноним кириш воситаси ихтироси ҳақидаги материаллар нашр этилгандан сўнг пайдо бўлди (Тҳе Онион Роутеръдан, шунинг учун ДаркНет манзилларида тегишли кенгайтма). Ушбу тизим прокси-серверлар тармоғини ўз ичига олади, улар тармоқ уланишларини тинглашдан хавфсиз тарзда ўрнатишга имкон беради ва маълумотларни шифрланган узатиш имконини берувчи виртуал туннелларнинг аноним тармоғини яратади.

Амалдаги дастурий таъминотнинг бепул тарқатилиши ва очиқ манба хусусиятига қарамай, ушбу "пиёз маршрутлаш" тизими жуда яхши ҳимояланган ва хавфсиздир. 2013 йилга келиб Тор иштирокчилари сони 4 миллиондан ошганида, бу "махфий" тармоқ учун ҳақиқий муваффақият белгиси эди.
ДаркНет ривожланишидаги иккинчи муҳим воқеа Битcоин деб номланган рақамли криптовалютанинг пайдо бўлиши эди. Торга ўхшаб, у анонимликни қўллаб-қувватлайди ва маълумотларни узатишнинг барча шакллари учун шифрлашни кафолатлайди. Криптовалюта зарур эди, чунки ДаркНет-га кириш бепул бўлса-да, ижтимоий суғурта рақамини сотиб олишни талаб қилади (бир доллар туради).

Бу кичик масаладек туюлиши мумкин, аммо Дарк Wебда ҳамма нарса бошқача. Мисол учун, бир доллар эвазига сиз аллақачон 15 000 обуначига эга бўлган бошқа бировнинг Facebook аккаунтини* сотиб олишингиз мумкин. Нима учун бу зарур, одатда Дарк Wебда берилмайдиган савол. Аммо, масалан, веб-сайтга қарши кичик ҳажмдаги ДДоС ҳужумини ўтказиш соатига атиги 7 доллар туради.

Полшалик ёзувчи ва журналист Габриел Лауб бир марта шундай деган эди: "Қадриятлар мавҳум, лекин нархлар аниқдир". Бу ДаркНет-да амал қиладиган тамойиллардан биридир. Яна бири: "Қанчалик чуқурроқ борсангиз, шунча қимматроқ!" Бу ерда сиз 20 000 доллар эвазига муаммони ҳал қилишга ёрдам берадиган қотилни топишингиз мумкин. Агар мақсад муҳимроқ бўлса, нарх камида 100 000 доллар ёки ундан юқори бўлади.

Даркнетда турли террористик ташкилотларнинг вакиллари (тахминан 50 000 га яқин) маълум. Унинг ҳатто "Ипак йўли" деб номланган қора бозори ҳам бор, унинг айланмаси 1,2 миллиард долларни ташкил этади, кўплаб операциялар Битcоинда амалга оширилади. Сўнгги пайтларда криптовалюталар сони кўпайди: Зcаш ва Монеро энди Даркнетда ҳам айланмоқда.
Даркнет ҳақида етти нотўғри тушунча

1. ДеэпНет ва ДаркНетнинг мақсади бутунлай бошқача.
2. ДаркНетнинг жиноий табиати фақат унинг кичик бир қисмига тегишли. ДаркНет асосан шахсий маълумотларни узатиш учун ишлатилади.
3. Дарк Wеб давлат онлайн маълумотни нашр этувчиларга таъсир қилишнинг репрессив моделига амал қиладиган мамлакатларда машҳур.
4. Ташрифнинг анонимлигига қарамай, ушбу ресурслардан тақиқланган фаолият учун фойдаланадиган иштирокчиларни аниқлаш имкониятлари мавжуд. 
5. ДеэпНет ижтимоий ҳамжамиятлари нотаниш фойдаланувчиларга нисбатан душманлик кўрсатмайди.
6. ДеэпНет ўзининг қидирув тизимларига ва хавфсиз электрон почта мижозларига эга.
7. ДеэпНет барча ташриф буюрувчилар риоя қилиши керак бўлган мулоқот одоб-ахлоқ қоидаларини ишлаб чиқди.

Яхшилик ҳар доим ёмонлик устидан ғалаба қозонади

Бироқ, юқорида айтиб ўтганимиздек, Даркнет ҳар доим ҳам ёмон эмас. Унинг ўз хабарлар тахтаси (масалан, 8чан, ннтпчан), турли хил товарлар учун ўз онлайн бозорлари (масалан, Алпҳабай, Ҳанса), ўз блоглари (масалан, ОнионНеwс, Деэп Wеб Радио) мавжуд. Унинг ҳатто ўз энциклопедияси - Яширин Wики - мавжуд бўлиб, унда турли хил мавзулардаги мақолалар, шунингдек, манба ичидаги бошқа сайтларга ҳаволалар мавжуд. Даркнет ва таниш Интернет (Сурфаcе Wеб) ўртасидаги асосий фарқ унинг ишлаш қоидалари ёки аниқроғи, маълум бир одоб-ахлоқ қоидаларига риоя қилинган ҳолда қоидаларнинг йўқлиги.

Бу тармоқ нафақат саргузаштчилар, сcаммерс ва бошқа ҳаромлар, балки нуфузли компаниялар ва ҳатто давлат идораларининг ҳам эътиборини тортади. Унинг ресурслари ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан фаол назорат қилинмоқда. Мухтасар қилиб айтганда, ДаркНет Интернетнинг мустақил қисми сифатида мавжуд ва ривожланади, уларсиз у бугунгидек бўлмайди.