Уоррен Баффет ким ва нима бизнеслари бор

Уоррен Баффетнинг сармоявий қобилиятлари узоқ вақтдан бери култга сиғиниш мавзуси бўлиб келган. Эҳтимол, унинг муваффақиятининг сири ғайритабиий инстинктларда эмас, балки бир нечта оддий қоидаларга сўзсиз риоя қилишидадир?

Форбес янги видео-лойиҳасини тақдим этади " Миллиардер каби сармоя қилинг ". Бойлик топиш осон эмас, лекин уни сақлаб қолиш, кўпайтириш унчалик қийинроқ. Инвестицион банкирлар ва таҳлилчилар Форбес билан дунёнинг энг бадавлат одамлари муваффақиятга қандай эришганлари ва уларнинг инвестиция стратегиялари ва бизнес ёндашувлари қандай фарқ қилишини айтиб беришади. Иккинчи эпизодда замонамизнинг энг машҳур инвестори Уоррен Баффет тасвирланган.

Баффет ўзининг биринчи сармоясини 11 ёшида амалга оширган, ўшанда 120 доллар тежаб, синглисини шерик сифатида имзолаган ва ҳар бири 38,25 долларга Cитиес Сервиcе Преферреднинг учта акциясини сотиб олган. Қимматли қоғозлар дарҳол учдан бир қисмга тушиб кетди ва Уоррен ўзининг "ёмон харидини" 40 долларга кўтарилгач, хурсандчилик билан сотди. У аллақачон чиқиб кетган акциянинг беш баравар тез кўтарилишини кўриб, нақадар аччиқ эди.

Бу воқеа кичкина Уорренга кўп нарсани ўргатди ва у кейинчалик буни кўпинча ўзи ўрганган энг муҳим сабоқлардан бири - сабрли бўлиш ва ишонган сармояга шошилмаслик кераклигини айтди.
Гарвард Баффетни жуда ёш деб ҳисоблаб, МБА дастурини рад этганида, у Колумбия университетига ўқишга кирди ва у эрда таниқли инвестор Бенжамин Грехем билан учрашди. Грем 20 ёшли Баффетнинг устози ва кумирига айланди ва Баффет ҳанузгача ўзининг "Ақлли инвестор" китоби тамойилларидан фойдаланади. Улар бир мунча вақт бирга ишладилар, аммо вақт ўтиши билан уларнинг ёндашувлари бироз фарқлана бошлади. Баффет компания бошқарувига катта эътибор қаратди, Граҳам учун эса таҳлилнинг энг муҳим компоненти молиявий ҳисобот эди.

1956 йилда Баффет 105 000 доллар капиталга эга ўзининг бошқарув компаниясини очишга қарор қилди. Пулнинг деярли барчаси Баффетга ишонган Омаха инвесторлари томонидан сармоя қилинган; унинг ўзи бор-йўғи 100 доллар ҳисса қўшган. Бир йил ичида Баффетт Ассоcиатес 300 000 долларлик активларни бошқарди. Баффет бошқарув тўловларини ундирмаган, аммо 4% дан ортиқ даромаднинг тўртдан бир қисмини олган. 1972 йилга келиб унинг 100 доллари 1 миллион долларга ошган. Бугунги кунда Баффетнинг Беркшире Ҳатҳаwай компанияси Apple, Алпҳабет ва Амазон билан бир қаторда С&П 500 индексидаги энг йирик бешта компаниялардан бири ҳисобланади.

Эҳтимол, Баффетнинг сири шундаки, у ҳеч қачон оддий қоидаларини ўзгартирмаган:

1. Пул йўқотманг.  Сармоя киритиш учун казино услубидаги ёндашув қабул қилиниши мумкин эмас. Сармоя киритишдан олдин ҳар доим уй вазифангизни бажаринг. Фақат сиз ўрганган ва чуқур тушунган компанияларга сармоя киритинг.

2. №1 қоидани ҳеч қачон унутманг.

3. Муваффақиятли инвестор кўпчиликнинг фикрига ёки бу фикрга қарши туришга эътибор бермайди.

4. Ҳеч қачон тушунмаган нарсангизга сармоя киритманг.  Баффет технологияга сармоя киритмаслиги билан машҳур, чунки у буни тушунмаслигига ишонади. Фақатгина истисно - бу Apple акцияси.

5. Агар компания кучли, ўсиб бораётган бизнесга эга бўлса, унинг акциялари нархи охир-оқибат кўтарилади.  Баффет Грехемнинг фикрига қўшиладики, инвестор компания акцияларини сотиб олиб, унинг ҳаммуаллифига айланади ва шунинг учун унинг узоқ муддатли ўсишига ишонч ҳосил қилиши керак. Бунинг учун у ўз операцион фаолиятининг барқарорлигини, операцион фойда ва пул оқимини, ўз сегментида этакчими ёки йўқлигини ва бошқарувнинг профессионаллигини текшириши керак. Агар компаниянинг бозор капиталлашуви унинг бизнесидан паст бўлса, Баффет албатта эътибор беради.

6. Бозор нотўғри бўлиши мумкин. 

7. Ажойиб компанияни чегирма билан ўртача нархда сотиб олиш яхшироқдир.

8. Севимли сармоя даври: абадийлик.  Инвестицион портфелингизда акцияни қанча вақт ушлаб туришингиз керак? Баффетнинг фикрича, агар сиз акцияни ўн йил ушлаб туришингизга ишончингиз комил бўлмаса, уни ҳатто ўн дақиқага ҳам сотиб олманг.

9. Баъзан қилиш керак бўлган энг яхши нарса  ҳеч нарса эмас. Бошқача қилиб айтганда, номақбул инвестициялардан узоқлашишдан қўрқманг.

Уоррен Баффет кўпинча кундалик ҳаётда инвестиция ғояларини топади. Машҳур мисоллардан бири Coca-Cola. Газланган сувнинг катта мухлиси Баффет узоқ вақтдан бери Пепси-га содиқ эди - у олча коласини синаб кўрмагунча. У болалигида сода қутиларини қайтариб берганини эслади - уларнинг деярли барчаси Coca-Cola эди. Ахир ҳеч кимдан иккиланмасдан сода маркасини номлашни сўранг. Аксарият ҳолларда жавоб Coca-Cola бўлади.

Қизиқ, Баффет Coca-Colaнинг 80 йиллик тарихини ўрганиб чиқди. Молиявий таҳлилчилар кўпинча бир нечта олдинги чоракларга эътибор беришади - эҳтимол бу Баффетнинг уларнинг кўпларига қараганда муваффақиятлироқ бўлишининг сабабларидан бири. Маълум бўлишича, Coca-Cola шунчаки сироп ва банкадаги сув бўлиб, компания доллардан 80 сент ишлаб олади. Баффет сўнгги 80 йил ичида Coca-Cola савдоси ҳар йили ўсиб бораётганини аниқлади. Ўша йилларда кўп нарса содир бўлди - Буюк Депрессия, иккита жаҳон уруши - лекин бир нарса ўзгармади: Coca-Cola Американинг энг севимли ичимлиги бўлиб қолди ва унинг савдоси ўсиб борди. Баффет ўзига оддий савол берди: беш, ўн, эллик йилдан кейин қанча одам Coca-Cola сотиб олади? Унинг жавоби уни қониқтирди.

Баффетнинг инстинктлари (ёки у маълум бўлганидек, Омаҳа Ораcле) тўғрилигини исботлади ва бу сармоя унинг фаолиятидаги энг муваффақиятлиларидан бирига айланди. Coca-Cola акциялари ўша пайтда 5 доллардан кам эди. Ўшандан бери компания дивидендларни содиқлик билан тўлаб, ўн баравар қадрлади. Яқинда Баффетнинг сармоявий маҳорати амалда култга айланган Хитойда унинг портрети билан чекланган миқдордаги олча Coca-Cola чиқарилди.

Хўш, ҳозир Беркшире Ҳатҳаwай балансида нима бор ? Компания рискларни бошқаришга эътибор қаратади ва чек ҳисобварағида ва қисқа муддатли АҚШ ғазначилик облигацияларида катта миқдорга эга. Бу миқдор унинг капитал инвестицияларининг деярли учдан икки қисмига тенг. Бу ёстиқ Баффетга қулай вақтда - фонд бозори қулаган пайтда севимли компанияларининг кўпроқ акцияларини сотиб олиш имконини беради. Баффетнинг офис деворлари 1907 йил ва Буюк Депрессия давридаги эски Times журнали муқовалари билан қопланган. ҲБО ҳужжатли фильмида Баффет ҳамма нарса мумкинлигини эслатиш учун биржа бозоридаги даҳшатли ваҳима кунларини деворга осиб қўймоқчи эканлигини тан олди. Беркшире Ҳатҳаwай сиёсатида айтилишича, камдан-кам истиснолардан ташқари, у бирон бир компаниянинг 10% дан ортиқ акцияларига эгалик қилишни режалаштирмайди. Бу йил Баффет портфелига бир неча юз номлар киритилган.

АҚШ фонд бозори ҳозирда ўзининг энг узоқ ўсиш даврларидан бирида ва эртами-кечми тузатиш киритилади. Уоррен Баффет буни қандай ҳал қилишини кўриш қизиқ.