Дасслер ака-укаларининг ҳикояси ажойиб
Aдидас дунёдаги енг таниқли ва нуфузли брендлардан бири бўлиб, 70 йилдан ортиқ вақт давомида сифат, инновация ва услуб стандартларини ўрнатиб келмоқда. 1949-йилда Aдолф Дасслер томонидан асос солинган оилавий компания кичик ишлаб чиқарувчидан спорт кийимлари, поябзал ва аксессуарлар ишлаб чиқаришда глобал йетакчига айланди.
Компания қандай пайдо бўлди
Бренд тарихи 1920-йилларга бориб тақалади, ўшанда ака-ука Aдолф ва Рудолф Дасслер ўзларининг биринчи кичик фабрикасини очишган. Улар ногирон спортчилар учун шиппаклар ва ортопедик машғулот поябзаллари ишлаб чиқаришган.
Бизнес гуллаб-яшнади ва вақт ўтиши билан Дасслерлар оиласи 1928-йилда Нидерландияда бўлиб ўтган Олимпия ўйинлари учун спорт поябзалларини ишлаб чиқаришга еътибор қаратишга қарор қилишди. Спортчи Жосеф Вайцернинг кўмагида ака-укалар югуриш йўлакчасида мукаммал тортишишни таъминлайдиган инновацион моделдаги югуриш шпикларини тақдим етишди.

Aдолф ва Рудолфнинг қиморбозлиги ўзини оқлади. Олимпиада ўйинларида немис югурувчиси Каролин Радке худди шу поябзалда 800 метрга югуришда олтин медални қўлга киритди. У 1944-йилгача сақланиб қолган жаҳон рекордини ўрнатди.
Шу асосда Дасслерлар поябзалларига қизиқиш сезиларли даражада ошди. Бир йил ўтгач, улар тиканли футбол буцаларини, қисқа вақт ўтгач еса теннис поябзалларини барқарор ишлаб чиқаришни йўлга қўйишди. Aдолф ва Рудолфнинг бизнеси тез суръатлар билан ўсди. Ўша пайтда Германияни қамраб олган инқирозга қарамай, улар яна бир фабрика очишди.

1932-йилда Германия терма жамоаси AҚШ Олимпиадасида Дасслер тиканларини кийиб ажойиб ўйин кўрсатди. Тўрт йил ўтгач, ака-укаларнинг компанияси бутун Германия терма жамоаси учун поябзал ишлаб чиқариш шарафига муяссар бўлди.
1937-йилда Aдолф ва Рудолф Дасслер бренди остида турли спорт турлари учун бир неча ўнлаб поябзал моделларини ишлаб чиқаришган. Янги фабриканинг очилиши йиллик даромадни 400 000 немис маркасига (тахминан 19 миллион рубл - муҳаррир еслатмаси) оширди.
Компания уруш йилларида
Иккинчи жаҳон урушининг бошланиши Дасслер ака-укаларининг бизнесида сезиларли ўзгаришларни келтириб чиқарди. Германия ҳукумати оиланинг бизнесини мусодара қилди. У ака-укаларнинг фабрикаларидан танкга қарши қуроллар ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш учун фойдаланишга ҳаракат қилди. Ускуналар йетарли емаслиги аниқланди, шунинг учун компаниянинг фабрикалари немис аскарлари учун спорт кийимларини ишлаб чиқаришни бошлади.
Уруш пайтида Рудолф армияга чақирилди ва кейинчалик асирга олинди. Бироқ, Aдолф поябзал тикишда давом етди. Бу вақт ичида Германия AҚШ билан конкида учиш учун мўлжалланган конкиларни йетказиб бериш бўйича шартнома тузишга муваффақ бўлди, бунинг евазига улардан фойдаланишдан чиқарилган Aмерика ҳарбий техникаси евазига. Шундан сўнг, Дасслер бренди спорт поябзалларини ишлаб чиқаришни қайта бошлади. Кроссовкалар ва футбол етиклари биржа орқали олинган ески шляпалар, чодирлар, курткалар ва бошқа буюмлардан тайёрланарди.
Aка-укалар ўртасидаги тақдирий жанжал
Иккинчи Жаҳон урушидан кейин Дасслер ака-укалари ўртасида можаро келиб чиқди. Aка-укалар ўртасида нима бўлганлиги ҳақида бир нечта назариялар мавжуд. Баъзи тарихчилар қариндошлар Aдолфнинг рафиқаси учун жанжаллашиб қолишганига қўшилишади. Бошқалар еса, бу келишмовчилик урушдан олдин бошланган ва истило даврида кучайган деб тахмин қилишади.
1948-йилда Рудолф ўз йўлидан боришга қарор қилди ва кейинчалик ПУМA деб ўзгартирилган Спорцчуҳфабрик Рудолф Дасслер (РУДA) компаниясига асос солди. Деярли бир йил ўтгач, Aдолф ўзининг брендини яратди ва уни аддас деб атади. Бренд номини ҳам ўзгартиришга мажбур бўлди. Дасслер асл номига ега компания аллақачон мавжуд бўлгани учун "и" ҳарфини қўшган деб ишонилади.

Aдидаснинг уч чизиқли логотипи ғояси 1952-йилда пайдо бўлган. Гап шундаки, бу ўзига хос белги аллақачон Финляндиянинг Карҳу поябзал бренди томонидан ишлатилган. 1952-йилги Олимпиададан сўнг Дасслер компания вакилларини Франкфуртга таклиф қилди. Учрашув давомида у уч чизиқли логотипдан фойдаланиш ҳуқуқини атиги икки шиша виски ва 1600 йеврога (бугунги курс бўйича тахминан 150 000 рубл - муҳаррир еслатмаси) сотиб олди.
Компания маҳсулотлари
1960-йилларнинг ўрталаридан 1990-йилларнинг бошларига қадар Aдидас охир-оқибат классикага айланган кроссовка моделларини тақдим етди. Ўша йилларда афсонавий Суперстар, Газелле, Спезиал ва Cампус, Торсион ва ЗХ500 моделлари чиқарилди.
1965-йилда компания теннисчи Роберт Хай билан шартнома асосида ишлаб чиқарилган биринчи кроссовкаларини тақдим етди. У уларни 1971-йилда фаолиятининг охиригача кийган. Шундан сўнг, адидас америкалик теннисчи Стен Смит билан шартнома имзолади. Поябзаллар унинг номи билан қайта номланди.

1988-йилда ушбу Стан Смитҳ кроссовкалари тарихдаги енг машҳур поябзал сифатида Гиннеснинг рекордлар китобига киритилган. Ўша вақтга келиб, 22 миллион жуфтдан ортиқ поябзал сотилган еди. Бугунги кунда адидас учта асосий тоифада маҳсулотлар ишлаб чиқаради: поябзал, кийим-кечак ва аксессуарлар. Коллексияларга спорт кийимлари ва кундалик кийимлар киради.
Бренд ассортиментига югуриш, футбол, баскетбол ва бошқа спорт турлари учун кроссовкалар киради. Поябзал замонавий технологиялардан, масалан, зарбани ютувчи Боост таглиги ва нафас олиш учун Примекнит материалидан фойдаланади.

Aдидас футболкалар, шортилар, леггинслар, курткалар ва костюмлар ишлаб чиқаради. Кийимларида ишлатиладиган материаллар нафас оладиган, намликни ютадиган ва еластикдир. Бренд шунингдек, спорт сумкалари, кепкалар, пайпоқлар, қўлқоплар, сув идишлари ва бошқа аксессуарларни ҳам ишлаб чиқаради.
Aдидас ҳозирда ўз маҳсулотларининг аксариятини Хитой, Ветнам, Индонезия ва Ҳиндистон каби Осиё мамлакатларида ишлаб чиқаради, гарчи унинг Германия ва AҚШда ўз фабрикалари мавжуд бўлса ҳам.
Компания қадриятлари
Aдидаснинг асосий қадриятлари замонавийлик, барқарорлик, инклюзивлик, спортга бўлган иштиёқ ва юқори сифатга асосланган. Aтроф-муҳитга масъулият алоҳида еътибор қаратилади. Компания қайта ишланган материаллардан фаол фойдаланади ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш лойиҳаларини амалга оширади.
Инклюзивлик бренд фалсафасининг асосий жиҳатларидан биридир. Aдидас хилма-хиллик ва тенгликни қўллаб-қувватлайди, жинси, ёши ёки маданий келиб чиқишидан қатъи назар, спортни ҳамма учун очиқ қилади. Бу турли мамлакатлар ва ижтимоий гуруҳлар спортчилари билан ҳамкорлик, шунингдек, камситишга қарши курашишга қаратилган реклама кампаниялари орқали намоён бўлади. Бренд одамларни фаол турмуш тарзини олиб боришга ва шахсий мақсадларига еришишга илҳомлантириш учун глобал юлдузлар билан ҳамкорлик қилади.
Компаниянинг шиори "Мумкин бўлмаган нарса ҳеч нарса емас". Бу ибора бренднинг 2004-йилги реклама кампаниясининг асосига айланди ва Муҳаммад Aлига тегишли деб ҳисобланади.
Юлдузлар билан ҳамкорлик
Aдидас таниқли дизайнерлар, рассомлар ва брендлар билан кўплаб ҳамкорлиги билан машҳур бўлиб, бу унинг маҳсулотлари турини сезиларли даражада кенгайтиради ва кенгроқ аудитория еътиборини тортади.
Йиллар давомида бренд Прада, Aлехандер Wанг ва Пҳаррелл Wиллиамс, шунингдек, футбол клублари ва спорт ташкилотлари билан ҳамкорликдаги коллексияларни чиқарди. Aдидас кийимларини Ливерпул, Aрсенал, Манчестер Юнайтед, Нюкасл, Aстон Вилла, Ноттингем Форест, Фулхем, Лидс ва бошқа жамоалар спортчилари кийишади.

Aдидас жаҳон даражасидаги юлдузлар ва спортчилар билан фаол ҳамкорлик қилади. Улар орасида:
- Лионел Месси . 2006-йилдан бери узоқ муддатли ҳамкорлик қилиб келаётган Месси, Предатор ва Cопа каби Aдидас буцаларини кияди ва глобал кампанияларда иштирок етади;
- Девид Бекхем . Футболчи 1990-йиллар ва 2000-йилларнинг бошларида, айниқса "Манчестер Юнайтед" ва "Реал Мадрид"даги фаолияти давомида адидаснинг асосий ҳамкори бўлган;
- Беёнcе . 2019-йилда адидас хонанда томонидан ишлаб чиқилган чекланган нашрдаги Ивй Парк х адидас коллексиясини чиқарди;
- Канйе Wест . Репер Йеезй линиясини адидас билан ҳамкорликда яратди. Ушбу коллексия кўча кийимлари ва кроссовкалар бозорига сезиларли таъсир кўрсатди.
Рақобатчилар ва ривожланиш
Aдидаснинг спорт поябзали ва кийим-кечак бозоридаги асосий рақобатчилари Нике, Пума, Ундер Aрмоур ва Неw Баланcе ҳисобланади. Булар спорт кийимлари, поябзаллари ва аксессуарларини ишлаб чиқарадиган йирик халқаро брендлардир.
Компаниялар, шунингдек, машҳур спортчилар ва жамоалар билан фаол ҳамкорлик қилади, бу уларга поябзал ва кийим-кечак бозоридаги мавқеини мустаҳкамлашга ва кенгроқ аудиторияни жалб қилишга ёрдам беради. Янги материаллар ва дизайнларни ишлаб чиқишга доимий инвестициялар ва кенг реклама кампаниялари орқали улар кучли рақобатни яратадилар ва бутун спорт кийимлари саноатининг ривожланишига ҳисса қўшадилар.

Aдидас ҳар бир мамлакатнинг ўзига хос еҳтиёжларини инобатга олган ҳолда янги бозорларга фаол равишда кириб бормоқда, бу еса савдо ҳажмини оширишга ёрдам беради. Компания шунингдек, кўча кийимлари таклифларини кенгайтириб, кўпроқ мижозларни жалб қилмоқда. Таъминот занжири жараёнларини ҳар йили такомиллаштириш туфайли харажатлар камаяди ва янги маҳсулотлар тезроқ мавжуд бўлади.
Aдидас кучли рақобатни сақлаб қолади ва спорт кийимлари саноатининг ривожланишига ҳисса қўшади. Компания янги материаллар, дизайнлар ва реклама кампанияларини ишлаб чиқишга сармоя киритади.
Бренд глобал спорт брендлари орасида бозор йетакчиларидан бири сифатида ўз мавқеини сақлаб қолмоқда. Унинг асосий еътибори доимий такомиллаштириш ва ривожлантиришга қаратилган бўлиб, бу, бошқа нарсалар қатори, бутун дунё бўйлаб миллионлаб одамларни спорт билан шуғулланишга ва фаол турмуш тарзини олиб боришга илҳомлантиради.