Китобни тўғри ўқиш учун 10 та муҳим маслаҳат

Китоблар, агар сиз уларни самарали ўқисангиз, чексиз билим ва ҳикоялар уфқларини очади. Ихтисослашган ресурслар ҳар бир параграф максимал фойда келтириши учун китобларни қандай ўқишни тушунтиради.

Ўқиш мақсадини аниқланг

Китоб ўқишдан мақсадингизни тушуниш матн билан қанчалик фаол шуғулланишингизга таъсир қилади. Ўқувчилар жавоб излаётган саволларини билсалар, уларнинг диққати табиий равишда тегишли маълумотларга қаратилади.

"Гроwтҳ Реадинг" ўқиш блогида китоб ўқишдан олдин тўғри фикрлаш тарзига киришиш жуда муҳимлиги таъкидланган. Агар сиз янги билимларга эга бўлишни истасангиз, маълумотни тушуниш ва эслаб қолишга эътибор қаратинг. Ўқиётган нарсангизга эътибор беринг, фаол бўлинг ва материал билан банд бўлинг. Агар сиз бадиий адабиётни танласангиз, у уйғотадиган муҳит ва ҳис-туйғуларга эътибор қаратинг.

Тегишли жойни танланг

Ўқиш диққатни жамлашни талаб қилади, шунинг учун сизни безовта қилмайдиган қулай жой топинг. Идеал ҳолда, у яхши ёритилган, қулай ва сокин бўлиши керак. Ўқиш майдончангизни дам олишга ва адабиётнинг мафтункор дунёсига шўнғишга ёрдам берадиган қулай стул, шинам ёстиқлар ёки бошқа тафсилотлар билан жиҳозланг.

Cреwфиcтион ўқиш платформаси баъзи одамлар ҳатто энг шовқинли жойларда ҳам фикрларини ўзгартириб, китоб ўқишдан завқланиш қобилиятига эга эканлигини таъкидлайди. Агар сиз улардан бири бўлсангиз ва ташқарида ўқишдан завқланишни истасангиз, шинам кафелар, ўзига хос китоб дўконлари ва тарихий кутубхоналарни кўриб чиқинг. Агар об-ҳаво имкон берса, табиат қўйнида китоб ўқиш билан вақт ўтказинг.
СҚ3Р усулидан фойдаланинг

СҚ3Р - бу америкалик психолог Френцис Робинсон томонидан самарали ўқиш ва ёдлаш учун ишлаб чиқилган усул. Стенфорд университети СҚ3Р қисқартмаси Сўров, Савол, Ўқиш, Ўқиш, Такрорлаш деган маънони англатади, деб тушунтиради.

Ушбу усул матнни ўқиётганда, аввал материалнинг умумий кўринишини кўриб чиқишингиз, сўнгра сарлавҳалар, кичик сарлавҳалар, кириш, хулоса, жадваллар ва расмларни кўриб чиқишингиз кераклигини англатади. Сарлавҳалар ва кичик сарлавҳаларни саволларга айлантиринг. Аввал берилган саволларга жавоб топиш учун матнни диққат билан ўқинг, маъносига эътибор қаратинг.

Ўқиб бўлгач, тўхтаб, ҳар бир бобнинг асосий ғоясини қайта айтиб беринг ёки саволларга ўз сўзларингиз билан жавоб беринг. Ниҳоят, асосий ғоялар ва саволларга жавобларни хотирангизни янгилаш учун матнни яна бир бор кўриб чиқинг.

Ўқиш тезлигини созланг

Ўқиш тезлиги матннинг мақсади ва мазмунига мос келиши керак. Манчестер университети кутубхонаси қўлланмалари ҳар бир парчанинг аҳамияти ва мураккаблигига қараб, ўқиш тезлигини созлашни тавсия қилади.

Секин ўқиш суръати мураккаб матнларни ўрганиш учун яхши. Бу сизга ҳар бир жумлага диққатни жамлаш ва маъносини тушуниш имконини беради. Тез ўқиш маълумотни тезда топиш ёки китоб ёки мақола мазмуни билан танишиш учун ишлатилиши мумкин, ўртача ўқиш суръати эса хотирангизни чарчатмасдан матнга диққатни жамлаш имконини беради. Ўқиш суръатларининг алмашиниши тушунишни яхшилайди ва ўқиш самарадорлигини оширади.

Овоз чиқариб ўқинг

Ватерлоо университети тадқиқотига кўра , ўқувчилар матнни овоз чиқариб ўқиса, уни эслаб қолиш эҳтимоли кўпроқ. Ватерлоо университетининг психология кафедраси профессори ва мудири Колин Маклеод бу ҳодисани ишлаб чиқариш эффекти деб атайди:

Сўзга фаол ўлчов ёки ишлаб чиқариш элементини қўшганимизда, бу сўз узоқ муддатли хотирада кўпроқ кўзга ташланади ва шунинг учун эсда қоларли бўлади.
Овоз чиқариб ўқишнинг бошқа афзалликлари тил кўникмаларини ривожлантириш, сўз бойлигини ошириш ва талаффузни яхшилашни ўз ичига олади. Бу, айниқса, омма олдида нутқ сўзлашга тайёргарлик кўраётганлар учун фойдалидир. Бадиий асарни овоз чиқариб ўқиш сизга қаҳрамонларнинг ҳис-туйғуларига шўнғишга ёрдам беради.

Қайдлар ёзинг

Америкалик ёзувчи, мураббий ва ўзини ўзи такомиллаштириш бўйича ёзувчи Жеймс Клир ўқиганларингиз ҳақида ёзиб олишни тавсия қилади. Муҳим ёки қизиқарли деб ҳисоблаган асосий ғоялар, фикрлар ва иқтибосларни ёзиб қўйинг. Китобингиз четларига ёпишқоқ ёзувлар, онлайн ёзув хизматлари ёки изоҳлардан фойдаланинг.

Эслатмалар сизга китоб ўқиётганингизда пайдо бўладиган саволларни ёзиб қўйиш ва кейинчалик фойдаланиш учун нотаниш сўзларни ёзиб олиш имконини беради. Китоб ҳақидаги маълумотларни умумлаштиришнинг яна бир яхши усули - бу ўқиш кундалигини юритиш. Унда сиз китобнинг номи ва муаллифини, асосий ғоясини ва уни ўқишдан олинган асосий тушунчаларни ёзиб қўйишингиз мумкин.

Танаффуслар қилинг

Вульверхемптон университетининг "Самарали ўқиш бўйича қўлланма " китобида ўқиш ёки ўқиш пайтида мунтазам равишда танаффуслар қилиш тавсия этилади. 20-30 дақиқалик интерваллар билан ўқиш, танаффуслар билан бирга, матнга чинакам эътибор қаратиш ва иложи борича кўпроқ маълумотни ўзлаштириш учун этарли бўлиши керак.

Ўқиш пайтида танаффуслар қилиш, ўқиганларингиз устида мулоҳаза юритиш учун фойдали бўлиши мумкин. Бу узунроқ китобларни ёки айниқса қийин матнларни ўқиётганда зарур бўлиши мумкин. Ҳар бир бобдан сўнг, ўқиганларингизни умумлаштириш ва мулоҳаза юритиш учун вақт ажратинг. Муҳим ғоялар ёки фактларни умумлаштиринг ва таъкидланг.

Турли хил китобларни танланг

Китобларнинг турли жанрлари ва услубларини бирлаштиринг, чунки уларни навбатма-навбат қўллаш ўқишга бўлган қизиқишни сақлаб қолиш учун яхши стратегия ҳисобланади. Болалар китоблари учун манба бўлган "Тҳе Чилдренъс Боок Ревиеw" турли жанрларни ўқиш умумий тушунишга ёрдам беришини таъкидлайди. Масалан, бадиий асарни ўқиётганда ўқувчи қаҳрамонлар, муҳит ва сюжетга эътибор қаратади, бадиий бўлмаган асар эса матннинг фойдали хусусиятларига ва реал ҳаёт фактларини ўрганишга эътибор қаратади.

Уй кутубхонасидаги адабиётларнинг хилма-хиллиги монотонликдан қочишга ёрдам беради. Ҳар бир жанр ўқувчи учун турли хил нуқтаи назарларни таклиф қилади ва уларни алмаштириш ўқишга юқори даражадаги қизиқишни сақлаб қолишга ёрдам беради.

Замонавий технологиялардан фойдаланинг

Муқобил форматлар китоб ўқиш жараёнини янада қулай ва қулай қилиши мумкин. Китобларни электрон қурилмаларда (электрон китобхонлар, смартфонлар ва планшетлар) ўқиш мумкин. Ушбу қурилмалар кўпинча ўқишни осонлаштирадиган хусусиятларни, масалан, ёзувлар олиш, матнни қидириш ва шрифт ўлчами ва услубини созлаш имкониятини тақдим этади.

Яна бир қулай формат - бу аудиокитоблар. Улар сизга китобларни йўлда - жамоат транспортида ёки машқ пайтида тинглаш имконини беради. Бу формат, айниқса, тинглаш орқали яхшироқ ўрганадиганлар учун қулайдир.

Китобга иккинчи имконият беринг

Баъзан китоб сиз умид қилганингиздек қизиқарли бўлмайди. Агар у қийин ёки зерикарли туюлса, унга яна бир имконият беринг. Дастлабки ўнта саҳифа муаллифнинг тўлиқ чуқурлиги ва ниятини ифода этмаслиги мумкин. Китобни бир неча кунга қўйиб қўйинг ва кейин унга қайтинг.

Агар сиз ҳали ҳам китобни ёқтирмасангиз, уни ўқишга мажбурламанг. Бу сиз учун тўғри китоб эмасдир. Балки вақти сиз учун мос эмасдир. Уни қўйиб юборинг ва мосроқ нарсага ўтинг.

Ушбу маслаҳатларни амалда қўлланг. Бу янги китобларни кашф этишни янада қизиқарли ва самарали қилади.