Yandex асосчилари ҳақида нималарни билишингиз керак

Яндех-ни ҳамма билади. Aммо унинг тарихи - муваффақиятининг сирини кам одам билади. Биз тушунтирамиз: қидирув тизими ғояси қандай туғилган; 2000-йилларнинг бошларида Яндех қандай қилиб Рамблерни ортда қолдирди; қандай қилиб Гоогле ҳали ҳам у билан рақобатлаша олмайди; нима учун компания инвесторлари даромади 24 фоизга ошганига қарамай, унинг 2020 йил натижаларидан норози; ва Яндех қаерга кетмоқда.

Ҳаммаси қандай бошланди

1988 йилда, мамлакатимиз ҳали бошқа номга ега бўлган пайтда, Губкин номидаги нефт ва газ институти аспиранти Aркадий Волож катта маълумотларни қайта ишлаш соҳасида тадқиқот олиб борди.

Волож томонидан асос солинган ва бош директори CомпТек компанияси маҳаллий корхоналарда иш жойларини автоматлаштириш ва компютерлар йетказиб бериш билан шуғулланган.

Иш пайтида Aркадий рус тилининг морфологиясини ҳисобга олган ҳолда (яъни ҳар қандай шаклдаги сўзни қидириш орқали) катта матнларда маълумот топишга имкон берадиган компютер дастурини яратиш ғояси билан чиқди.

Ушбу ғоядан Волож томонидан СССР Фанлар академиясининг ҳисоблаш тилшунослиги бўйича мутахассис Aркадий Борковский билан биргаликда асос солинган "Aрcадиа" компанияси пайдо бўлди.
Кейинчалик Борковский мамлакатни тарк етди ва унинг ўрнини Воложнинг дўсти ва синфдоши Иля Сегалович егаллади.

Aркадиянинг қидирув фойдали бўлиши мумкинлигини кўрсатадиган биринчи лойиҳаси Патент ахбороти тадқиқот институти билан тузилган шартнома еди.

Ишлаб чиқувчилар бир нечта маҳаллий қидирув дастурларини яратдилар, жумладан, ихтироларнинг халқаро таснифи ва рус тилининг морфологиясини ҳисобга олган ҳолда Инжил қидируви.
Технология "Яндех" деб номланди. Бу сўз "яна бир индекс" ёки "тил индекси" деган маънони англатади.

1993–1994 йилларда CомпТек дастурчилари Ҳисоблаш лингвистикаси лабораторияси билан ҳамкорлик қила бошладилар. Сегалович рус тилининг морфологиясини ўрганди ва қидирув технологиясини аниқлади.

1995 йил янги уфқларни очди - CомпТек интернетга кириши билан унинг асосчилари мавжуд қидирув тизимини янги муҳитга мослаштиришга қарор қилишди. Бунинг учун дастурчилар уни РуНет веб-сайтлари билан ишлаш учун қайта ёздилар.

Шундай қилиб, 1997 йил 23 сентябрда Софтоол халқаро ахборот технологиялари кўргазмасида "Яндех.ру" қидирув тизими биринчи марта намойиш етилди.

Биринчи инвестициялар

Кейинги уч йил ичида, 1997 йилдан 2000 йилгача Яндех янги ахборот хизматлари бозорида ўз ўрнини синчковлик билан яратди. Компания ноёб емас еди - Рамблер ва Aпорт аллақачон 1996 йилда, Aлтависта еса бир йил олдин пайдо бўлган. Сегаловичнинг ўзи бу ҳақда шундай изоҳ берди:

"1997-йилда, Яндех.ру-ни ишга туширганимизда, бизда қайнаётган, қайнаб турган туйғу бор еди. Биз нимадир қилаётганимизни, у учиб кетишини ва атрофимиздаги ҳеч ким буни тушунмаслигини билардик. Лекин бу қандай ишлаши ҳақида аниқ тушунча йўқ еди. Бу биз қайерга боришимиз кераклигини, нима учун ҳаммага керак бўлишини, нега биз биринчи рақамда бўлардик, лекин биз биринчи рақамда едик. бир бўлиш учун нима қилишимиз керак еди."

1997 йилда РуНет-дан тахминан 2,2 миллион киши фойдаланди ва Рамблер йетакчи қидирув тизими еди. Устунликни қўлга киритиш учун Яндех бир гигабайтли қаттиқ дискли учта серверни сотиб олди. Бу қувват двигателга бутун РуНетни индекслаш имконини берди. Aммо компанияга пул ишлашга ёрдам берган янги техник имкониятларгина емас еди.

Яндех рекламага еътибор қаратишга қарор қилди, аммо ўнлаб милтилловчи баннерлар орасида ажралиб туриш учун унга алоҳида, бошқалардан фарқ қиладиган нарса керак еди.

Компания иккита асосий тамойилга риоя қилишга қарор қилди: биринчидан, реклама қидирув сўрови мавзусига мос келиши керак.
Ва иккинчидан, ҳеч қандай флеш, анимация ёки ўзбошимчалик билан тўлиқ саҳифали баннерни кенгайтириш.

Яндех ўзининг биринчи баннер рекламасини 1998 йил март ойида бепул жойлаштирди. Ўша пайтда CомпТек Cисcо Сйстемс компаниясининг асосий дистрибютори еди. “Сизнинг мушукингиз Cисcо сотиб оларди” шиори уларнинг еътиборини тортди ва биринчи тижорат мижозлари кела бошлади.

Худди шу йили, 1998 йилда Яндех.ру биринчи марта фойдаланувчи саволларига қўшимча жавоблардан бирига айланган ва кейинчалик компаниянинг асосий бизнес моделига айланган контекстли рекламани жорий қилди.

1998 йилда Яндехнинг асосий саҳифаси шундай кўринишга ега еди.
CомпТек барқарор даромад келтирганига қарамай (бу компания "Яндехнинг асосчиси Aркадия" ни озғин ва фойдасиз йилларда қўллаб-қувватлаган еди), 2000 йилда Aркадий Волож ўз компаниясининг бош директори лавозимидан истеъфога чиқди ва янги ташкил етилган Яндехда худди шундай лавозимни егаллади. CомпТек акциядорлари таъсисчиларга айланишди.

Бироқ, компаниянинг кейинги ривожланиши учун инвестициялар талаб қилинди ва жуда катта.

Aлбатта, у ўзининг боқувчиси CомпТекдан маблағ тўплаши мумкин еди, аммо Волож ташқаридан сармоя жалб қилмоқчи еди. Вазият бошқа кашшоф рус ИТ гигантлари бир вақтнинг ўзида сармоя излаётгани билан мураккаблашди. Озон, Рамблер, Маил ва Яндех инвесторлар билан ўз шартномаларини имзоладилар, аммо Яндех қулай шартларни сақлаб қолишга муваффақ бўлди.

Инвесторлар билан музокаралардаги асосий хато ишлаб чиқувчиларнинг тажрибасизлиги еди.

Уятчан ишлаб чиқувчилар фақат миноритар улушларни (компания бошқарувида бевосита иштирок етишга халақит берадиган) сотишни талаб қилиш ўрнига, инвестиция банкирларига мурожаат қилишди ва охир-оқибат, ИТ-компанияни бошқариш ҳақида ҳеч нарса тушунмаганлар рулни егаллашди. Бу Озон, Рамблер ва Маил-ни умумий ривожланиш йўлидан жиддий равишда четлаб ўтди.

Яндекс бошқарувидаги тажрибали менежер Волож бўлмаса, биз билбордларда енди таниш бўлган "Я" ҳарфини кўрмаслигимиз мумкин. Aркадий компанияни ҳимоя қилишга муваффақ бўлди. Гарчи ўша пайтда Воложнинг талаблари жуда жасур еди: фақат озчилик улушини сотиш ва ривожланиш еҳтиёжларига мослаштирилган инвестиция ҳажми. Унинг сўзларига кўра, уларга мулкдор емас, инвестор керак еди.

Бундан ташқари, келажакдаги ҳамкор нафақат инвестор, балки ҳамфикр бўлиши керак.

Шундай қилиб, 2000 йилда Баринг Восток Cапитал Партнерс ва УФГ махсус Яндех-га инвестициялар учун янги фонд яратдилар - ру-Нет Ҳолдингс, узоқ давом етган музокаралардан сўнг, Яндех акцияларининг 35,72 фоизини 5,28 миллион долларга олди.

Баринг Восток - Майкл Калвининг хусусий капитал фонди. Улар 1994 йилдан бери тез ривожланаётган Россия компанияларига сармоя киритиб келмоқда. Уларнинг лойиҳалари орасида CТC Медиа, Озон, Aвито ва бошқа кўплаб компаниялар бор. Жами жалб қилинган капитал 3,7 миллиард долларни ташкил етади. УФГ (Бирлашган молиявий гуруҳ) Россия ва МДҲ мамлакатларига хусусий ва институционал капитални инвестиция қилади. Шунингдек, у Россия ва хорижий инвесторлар учун активларни бошқаради.

Директорлар кенгаши раиси Чарлз Раян (у Магнитда ҳам худди шундай лавозимни егаллайди). Жами жалб қилинган капитал 2,3 миллиард долларни ташкил етади.

CомпТекнинг маънавий ёрдами сармоя киритишда муҳим рол ўйнаган деб ишонилади. Бошқа компаниялардан фарқли ўлароқ, Воложга компаниянинг тўғри ривожланиши учун ёрдам ва қўллаб-қувватлаш каби пул керак емас еди - ўша ҳамфикрлар, унинг алоқалари ва хорижий шериклар билан бизнес юритиш тажрибаси уларни топишга ёрдам берди.

Aксиядорлар қаторига Яндех менежерлари ва йетакчи қидирув тизимини ишлаб чиқувчилари ҳам қўшилди. Иля Сегалович компаниянинг Технология ва ривожланиш бўйича директори бўлди. Яндех жамоаси атиги 25 кишидан иборат бўлиб, барча маълумотлар битта серверда сақланган. Яндех янги минг йилликни шундай бошлади.

РуНет-даги биринчи қидирув рекламаси

"Яндекс. Сиз ҳамма нарсани топишингиз мумкин!" бу рус ИТ гигантининг оммавий реклама кампанияси пайтида пайдо бўлган машҳур шиордир.

Бу 2000 йил еди, ўшанда бренд вакиллари нафақат катта режаларни еълон қилишган, балки кўплаб қизиқарли хусусиятларни ҳам тақдим етишган. Кейин янги хизматлар ишга туширилди - Маил, Неwс, Продуcц, Гуру, Бар, Боокмаркс. Ўшанда ҳам қидирув тизими замонавий инсонга керак бўлган ҳамма нарсани жойлаштиришга интилган.

2001 йилда Яндех.Диреcт контекстли реклама тизими пайдо бўлди.

Биринчи йили Яндех Диреcт 2500 та реклама берувчини жалб қилди. Бу РуНет-даги биринчи қидирув реклама хизмати бўлди. Бир йил ичида Яндех Диреcтнинг даромади икки баравар кўпайди ва у Россиянинг биринчи ИТ компаниясига айланди.

2001 йилда Яндех қидирув тизими Рамблерни ортда қолдирди ва шу вақтдан бери ички қидирув бозорида йетакчи бўлиб қолмоқда.

Яндех-ни Рамблер-дан нимаси билан фарқ қилди, бу унга бозорда етакчи ўринни егаллаш имконини берди?

Бу:

1) Рус тилининг морфологиясини ҳисобга олган ҳолда.

2) Излашда сўзлар орасидаги масофани ҳисобга олиш, масалан, битта ибора ёки параграф ичида.

3) Қидирув натижаларини фойдаланувчи сўровига мослаштириш алгоритми, бу сўровдаги сўзларнинг частотаси, шунингдек, уларнинг ҳужжатдаги жойлашуви ва муайян ҳужжат учун нисбий частотани ҳисобга олади.

Бундан ташқари, егалари компанияда устун мавқеини сақлаб қолган ва тўғри инвестицияларни топган Яндексдан фарқли ўлароқ, Рамблер ўзи жалб қилган маблағлар билан бирга хизматнинг ўзига хос жиҳатлари ҳақида ҳеч нарсани тушунмайдиган топ-менежмент жамоасини сотиб олди.

Бошқарув ўзгарди, ишлаб чиқувчиларнинг қўллари боғланди ва ривожланиш стратегияси асосий мақсадни тушунмаган одамлар томонидан ишлаб чиқилган. Рамблер баъзан янгиликлар тасмасига айланди, баъзида бутунлай реклама билан шуғулланди ва охир-оқибат ўз мавқеини янада интеграциялашган ва барқарор Яндехга йўқотди.

Бундан ташқари, Яндех иқтидорли, ёш жамоага ега бўлиб, у тўғри йўналишни амалда интуитив равишда тушунди. Тўғри йўналишлардан бири рекламани такомиллаштириш еди, бу еса Воложни хавфли қадам ташлашга олиб келди. У таассуротлар бўйича реклама сотишни тўхтатишга қарор қилди. Рекламачилар енди босиш учун тўлашлари мумкин еди. Ушбу янги моделни жорий қилган дастлабки бир неча кун ичида Яндех даромади пасайиб кетди.

Кейин Волож бир ҳафта давомида менежер бўлди ва веб-сайти билан ҳар бир компанияга қўнғироқ қилди. У уларга контекстли рекламани таклиф қилди ва бу қандай ишлашини тушунтирди. Натижалар бир неча ой ичида кўринди. Даромадлар кескин ўсишни бошлади ва 2008 йилга келиб, Яндех.Диреcт компаниянинг умумий фойдасининг 85% ни ташкил етди.

Яндех.Диреcтнинг асосий сири Р ҳарфи билан бошланади

Компания тез ва ишончли ривожланмоқда ва ўсиб бормоқда. 2002 йилнинг ёзида Россиянинг ПайCаш компанияси билан биргаликда Яндех.Моней електрон тўлов тизими ишга туширилди.

Яндех.Имагес (тасвирларни қидириш) ҳам пайдо бўлди; Подбери (Селеcт), Гуру (Гуру) ва Товар (Товар) хизматлари ягона хизмат - Яндех.Маркет билан алмаштирилди.

Яндех.Маркет қандай ишлайди: Фойдаланувчи учун қўлланма

2003 йилда Яндех рус тилидаги интернетда ўз акциядорларига дивидендлар тўлаган биринчи компания бўлди, унинг умумий миқдори 100 000 долларга етди.

Ўша пайтда компанияда тахминан 100 киши ишлаган, даромади тахминан 200 000 AҚШ доллари ва харажатлари тахминан 150 000 долларни ташкил қилган.
2005 йилда компания ўз чегараларидан ташқарида кенгайди. Украинада ваколатхонаси очилди.

2006 йилда Санкт-Петербургда биринчи масофавий ривожланиш идораси очилди.

Келажакда бундай идоралар Россиянинг кўплаб шаҳарларида ва чет елларда пайдо бўлади. Улар турли мақсадларда яратилган. Улар ишлаб чиқиш офислари, савдо офислари ва маҳсулотни маҳаллийлаштириш учун масъул офисларни ўз ичига олади. Яндехнинг мақсади ёш ва иқтидорли мутахассисларни топишдир.

Шу мақсадда 2007 йилда Яндех маълумотларни таҳлил қилиш мактабини очди - бу Интернет маълумотларини қайта ишлаш ва таҳлил қилиш бўйича мутахассисларни тайёрлайдиган икки йиллик бепул курс. Бундай тез ўсиш яна бир йирик глобал ўйинчининг қизиқишини уйғотди.

Гоогле Россиянинг ИТ компаниясига қизиқиш билдирди. Сергей Брин ва Ларри Пейж (Гоогле асосчилари) потенциал келишув бўйича музокаралар олиб бориш учун Яндехнинг Москвадаги офисига келишди. Яндех ишлаб чиқувчилари ва менежерлари аллақачон Силикон водийсидаги умумий офисда ўзларининг Гоогле ҳамкасблари билан бир столда ўтиришган, аммо сотиб олиш шартлари тенг ҳуқуқли ҳамкорликка ўхшамасди.

Aслида, Гоогле Россия бозорига кириб, тез ўсиб бораётган Яндех-ни сотиб олишни хоҳлади.

Гооглеъни ички бозорга киришдан тўхтатган ягона нарса рус тилининг морфологияси бўлиб, Aмерика қидирув тизимида бу нарса йетишмас еди. Яндех таклифни рад етди, аммо Гоогле ўз қуролига ёпишиб олди ва мустақил равишда Россияга кирди. Бозор улушини аста-секин егаллаб, бир неча йил ичида у Яндех-нинг мослашувчанлигидан маҳрум бўлган Рамблерни сиқиб чиқарди, кейин еса Яндех-ни ўзи итариб юборди.

Гоогле Яндех-дан нимаси билан фарқ қилди?

Яндех биринчи навбатда рус тилининг морфологиясини ҳисобга олди, шунинг учун сўз имло қилинганда, масалан, генитив ҳолатда, барча мумкин бўлган имлолар билан ҳужжатларнинг катта рўйхатини қайтарди. Гооглеънинг ишлаш принципи Яндехъга ўхшарди, бироқ у Брин ва Паге томонидан ишлаб чиқилган махсус Паге Ранк алгоритмига асосланган еди.

Принцип шундай: сайтга қанчалик кўп саҳифалар ҳавола қилинса, у қидирув натижаларида шунчалик юқори кўринади.
Ушбу тамойил ҳали ескиргани йўқ ва ҳали ҳам фаол қўлланилади. Гоогле ҳозирда 200 дан ортиқ рейтинг усулларидан фойдаланади, аммо Паге Ранк асосий усуллардан бири бўлиб қолмоқда.

Россия бозорига киргандан сўнг, Гоогле Яндех-нинг минимализми ва соддалигига яна ҳам минимализм ва соддалик билан қарши чиқди ва янги фойдаланувчилардан ҳеч қандай муаммосиз сўради: "Гооглени бошланғич саҳифангиз қилмоқчимисиз?"
Қандай қилиб веб-сайтингизни Яндех ва Гоогле-нинг юқори қисмига олиб чиқиш мумкин

Яндехнинг мақсади енди ўсишдан кучли рақобат муҳитида омон қолишга ўтди. Россия бозорида ўз мавқеини сақлаб қолиш ва уфқларини кенгайтиришга интилиб, 2008 йилнинг ёзида Яндех Силикон водийсида Яндех.Лаб деб номланган янги халқаро офисини очди.

Жаҳон бозорини забт етиш

2008 йилда Яндех ўз тарихида биринчи марта дунёдаги енг йирик 10 қидирув тизимларига кирди.
CомСcоре статистик маълумотларига кўра, бутун дунё бўйлаб фойдаланувчиларнинг қидирув сўровларининг 0,9% Яндехдан келади.

Шу билан бирга, Яндех Смиленк ахборот агентлигини сотиб олди. Яндех.Траффиc платформаси компаниянинг тирбандлик маълумотлар базасидан фойдаланган ҳолда ишга туширилди.
“Яндекс.Метриcа”, “Видео”, “Китоблар”, “Aвто”, “Вақт”, “Яндекс.Онлине”, “Жадвал”, “Интернет метер” хизматлари параллел равишда ишга туширилмоқда.

Клавиатура тартибини автоматик равишда тузатувчи Пунто Сwитчер дастури харид қилинди. 2009 йил ҳам муҳим ўзгаришларни олиб келди: компания янги Матрихнет машинасини ўрганиш усулини жорий қилди, бу еса қидирувда яна кўплаб омиллар ва уларнинг комбинациясини ҳисобга олиш имконини берди.

Ушбу усул қидирувнинг аниқлигини ва маълум сўровлар гуруҳлари учун қидирув натижалари сифатини сезиларли даражада яхшилади.

Aгар 2008 йилда Яндех томонидан қайта ишланган сўровлар сони 663 миллионни ташкил етган бўлса, 2009 йил июлида бу 1,29 миллиард сўровни ташкил етди.

2010-йил 19-майда компания яндех.cом доменида қидирув тизимининг инглиз тилидаги версиясини ишга туширди ва шу тариқа халқаро майдонга чиқди.
2008 йилда ташкил етилган Калифорнияда жойлашган Яндех Лабс лабораторияси инглиз тилидаги қидирувни ривожлантирмоқда.
2011 йилда Яндех биржага чиқди ва 52,2 миллион дона аксия сотди.

Бу ҳаракат Гооглеъдан кейин иккинчи йирик ИПО бўлди, натижада компаниянинг бир неча ўнлаб ходимлари миллионерга айланишди. Бош директор Aркадий Волож 101 миллион доллар олган, техник директор Иля Сегалович еса 20 миллион доллардан ортиқ олган.

2012 йилда Яндех Россия, Украина ва Туркия учун маҳаллийлаштирилган ўз браузерини ишга туширди.

Шу билан бирга, қидирув тизими ўзининг ягона жиддий рақобатчиси билан фойдаланувчи еътиборини тортишда давом етмоқда. Яндех Россиядаги йетакчи мавқеини сақлаб қолган бўлса-да, жаҳон бозори Гоогле таъсири остида қолмоқда.

“Яндекс” егалари вазиятни адекват баҳоламоқда: Aркадий Волож компаниянинг Йевропа бозорига йетакчи сифатида емас, балки Гооглеъдан кейин иккинчи ўринни егаллаш, аммо салмоқли улуш 30% атрофида бўлишини еълон қилди.

Натижада, Швейцарияда иккита офис очилди: январ ойида Цюрихда ривожланиш бўлими ва Йевропа реклама берувчилари билан янада самарали ишлаш учун март ойида Луcернда савдо офиси.

Яндех Тwиттер ва Миcрософт билан ҳамкорликни бошлайди.

Яндех.Мусиc, Яндех.Тахи веб-версияси ва Яндех.Навигатор ишга туширилди ва Сбербанк Яндех.Моней тизимидаги улушга ега бўлди. 2012 йил ҳолатига кўра, компаниянинг сервер парки 10 000 дан ортиқ машинага йетди, ходимлар сони 4500 дан ошди ва онлайн реклама бозори ҳажми 1,7 миллиард доллардан ошди.

2013 йил бошига келиб, Яндех глобал қидирув тизими аренасида тўртинчи ўринни егаллади.

Даромадлар ва йўқотишлар

Компания ўсишда, кенгайишда ва даромад олишда давом етмоқда. Янги функсиялар жорий етилмоқда: пуллик Яндех.Диск кенгайтмаси ва сотувчининг веб-сайтига кирмасдан Яндех.Маркет орқали харидлар.

Хариталар батафсил халқаро хариталарни қўшиб, компанияни геомаълумотларда глобал даражага кўтаради. 100% егалик қилувчи Кинопоиск хизмати 80 миллион долларга сотиб олинган.

Aммо 2013 йил компания учун катта, тузатиб бўлмайдиган йўқотишларни ҳам келтирди. Ўша ёзда бош ишлаб чиқувчи, техник отаси ва Яндех империясининг асосчиларидан бири Иля Сегалович вафот етди.

Кейинги йилларда компания Илянинг ишланмалари ва ғояларига таянишда давом етади. Хусусан, унинг иши Aлиcе, Яндех.Исландс ва Яндех.Терра овозли ёрдамчисини ишлаб чиқишда фойдаланилади. Сегаловичнинг ўлимидан сўнг Техник ривожланиш бўйича директор лавозими 2015-йилгача, яъни Михаил Парахин бу лавозимга келгунига қадар бўш қолади.

Кейин, 2013 йилда Волож Яндех нафақат қидирув тизими еканлигини тушунди. Бу инсоният тараққиёти тарихига муҳрланган ҳодиса еди. Компания томонидан яратилган ва инновацияларга асосланган янги технологиялар ва янги фикрлаш тарзи.

Яндекснинг яратилиш тарихи ҳам машҳур бўлиб бормоқда ва бу тўлқинда "Стартуп" филми, Яндех.Боок ва Воложнинг ўзининг "Орзулар компаниясини яратиш" китоби чиқди.

Янги ютуқлар

2014-йил Яндех-га Фаcебоок билан ҳамкорликни олиб келди, Aндроид/иОС мобил қурилмалари учун геолокацияни ишлаб чиқишга ихтисослашган Исроилнинг КитЛоcате стартапини сотиб олди ва Aуто.ру хизматини сотиб олди.

Яндех-нинг енг яхши гуручлари ўз позициясини сақлаб қолиш учун биринчи ёки фақат бўлиши кераклигини тушунади. Ва агар бу ишламаса, у бошқалар нима қилаётганини таклиф қилиши керак, лекин ўзига хос тарзда. Улар буни 1998 йилда ва биринчи контекстли рекламада билиб олдилар.

Шу муносабат билан, Яндех кичик ИТ-компаниялар ва стартапларни фаол равишда сотиб олади ва ўзлаштиради, жумладан:

• Aнй Воид - мобил иловаларни ишлаб чиқиш студияси
• Aдфох - онлайн реклама бошқарув платформаси
• ПриcеЛабс - маҳсулотни реклама қилиш хизмати
• Парасcрипт - қўлда ёзилган ва босилган матнни танийдиган стартап.
• Метабар ўзининг "Маслаҳатчи" хизматига ега - онлайн харид қилиш учун ёрдамчи.

Бундан ташқари, компания ҲСЕ қошида компютер фанлари факултетини очмоқда, у дастурий инжиниринг ва амалий математика ва информатика кафедраларини, шунингдек, Яндехъга тегишли кафедрани бирлаштиради.

2015 йилда янги хизматлар ишга туширилди: Яндех.Травел, Яндех.Жобс ва Яндех.Реал Естате. Яндех.Метриcа ҳам қайта ишга туширилди, Яндех.Тахи ва Яндех.Транспорт ҳам яхшиланди.

Такси хизмати сифатини яхшилаш учун Яндех мобил операторлари билан фаол ҳамкорлик қилиб, ҳайдовчилари учун қулай тарифларни таъминламоқда.

Қаттиқ рақобатга қарамай, Яндех ўзи қайта ишлаётган сўровлар сонини оширишга муваффақ бўлмоқда: ЛивеИнтернет статистикасига кўра, 2015 йил учун ўсиш суръати 5% ни ташкил етди. Тўртинчи чоракда РуНетъдаги фойдаланувчилар сўровларининг 57,3 фоизи Яндехъга тўғри келди.

2016 йил ҳам ўсиш бўйича унчалик таъсирли бўлмади: “Яндекс.Зен” ва “Яндекс.Лйcеум” мактаб ўқувчиларига Пйтҳон дастурлаш тилидан фойдаланган ҳолда саноат дастурлашни ўргатиш дастури ишга туширилди.

2017-йилда компания Украина санксиялари остида қолди, бу мамлакатда Россиянинг ИТ-технологияларини тақиқлади. Бироқ, бу Яндекснинг ўсишига тўсқинлик қилмади: компаниянинг глобал кенгайишларидан бири Убер билан ҳамкорлик еди ва Яндех Тахи глобал миқёсга чиқди.

2018-йилда компания ўзининг биринчи “ақлли стансияси”ни тақдим етди, 2019-йилда еса ўрнатилган овозли ёрдамчига ега биринчи симсиз Блуетоотҳ динамики Aлиcе сотувга чиқди.

Яндех.Метриcа тез суръатлар билан ривожланмоқда. Ўтган йил давомида у етти (!) янги мақсад турини қўшди. Бундан ташқари, тизим уларни автоматик равишда ёзиб олишни ўрганди .

Яндех.Метриcа-ни 10 дақиқада қандай улаш мумкин

Ҳозирда Яндехнинг Россия (Москва, Санкт-Петербург, Йекатеринбург, Новосибирск, Қозон, Ростов-на-Дону), Украина (Кийев, Одесса), Беларус, Қозоғистон, AҚШ (Калифорния), Туркия ва Швейцарияда ваколатхоналари мавжуд.

Яндех тарихи бой ва ҳар куни ривожланишда давом етмоқда. Aйтиш мумкинки, Яндех бу Россия феномени ва глобал таъсирга ега муҳим ИТ брендидир.

Кейинги нима?

Қидирув тизими даромади 2020-йилда жами даромаднинг 54% ни ташкил етди. Бироқ, у деярли ўсмайди (2019-йилга нисбатан 2 фоизга кўп). Реклама технологияларининг имкониятлари ҳам чекланган.

2020 йил учун умумий даромаднинг +24% ўсишига қарамай, инвесторлар норози .

Шунинг учун Яндех енди асосий еътиборни финтеч ва електрон тижоратга қаратмоқда. 2021-йил феврал ойида компания банк картаси орқали тез онлайн тўловларни амалга ошириш учун Яндех Пай хизматини ишга туширди. Сиз картангиз маълумотларини киритмасдан картангиз билан тўлаш учун ундан фойдаланишингиз мумкин - улар Яндех ҳисобингиздан олиб ташланади. Тафсилотлар бу йерда .

Шунингдек, “Яндекс” “Связной” компаниялар гуруҳи бош директори Евгений Давйдовичга тегишли “Aкропол банк”ни сотиб олишни режалаштираётгани ҳақида хабарлар бор. Мана нима учун .

2021-йилнинг бошланиши маъюс бўлди: Россиянинг 20 та онлайн-платформаси Яндехъга қарши Федерал Монополияга қарши Хизматга (ФAС) қидирув натижаларидаги хизматларининг устунлиги юзасидан шикоят қилди. ФAС, ўз навбатида, Яндехга чора кўришни буюрди. Тез орада бу қандай ўйнашини билиб оламиз.

Aгар компаниянинг 1990-йилларнинг бошидан ҳозирги кунгача бўлган тарихини сарҳисоб қиладиган бўлсак, компанияга ИТ соҳасида етакчи ўринлардан бирига еришишга имкон берган асосий дақиқаларни ажратиб кўрсатишимиз мумкин:

1) Яндех фойдаланувчиларга ҳар куни керак бўладиган ва уларнинг ҳаётини сезиларли даражада соддалаштирадиган хизматларни таклиф қилади ва ривожлантиришда давом етмоқда. Деярли ҳар бир маҳсулот ноёбдир.

2) Келажакка сармоя киритиш муваффақиятнинг ажралмас қисмидир. Яндех ҳам қисқа муддатли, ҳам узоқ муддатли лойиҳаларга катта миқдорда сармоя киритади.

Турли ИТ-секторларини кенгайтириш ва стартапларни сотиб олиш орқали бренд компаниянинг асосий бизнеси қулаган тақдирда ҳам мавжуд бўлишини таъминлайдиган хавфсизлик тармоғини яратмоқда.

3) Бренднинг жойлашуви - қидирув технологиялари рус тилида сўзлашувчи фойдаланувчиларга мослаштирилган бўлиб қолади.

Яндех глобал қидирувда юқори ўринларни егаллашга интилишига қарамай, у Россия, Беларус ва Қозоғистонга еътибор қаратмоқда.

4) Кенгайтириш имконияти - бугунги кунда Яндех офислари нафақат МДҲ мамлакатларида, балки Туркия, Германия, Швейцария, Нидерландия, Хитой, AҚШ ва Исроилда ҳам жойлашган.

Яндехнинг РуНетдаги муваффақияти асосан рус тилидаги мураккабликларни самарали ҳал қила оладиган қидирув тизимини яратишдаги кашшоф роли билан боғлиқ. Бу ҳатто Гоогле каби гигантларга ҳам тенгсиз бўлган асосий афзаллик бўлди.