Birinchi milliarderlar oilasi: Rokfellerlar haqida 10 ta fakt

20 mart kuni dunyodagi eng keksa milliarder, birinchi Rokfeller milliarderining nabirasi Devid Rokfeller vafot etdi.

Sulola asoschisi Uilyam Rokfeller (1810-1906) ancha shov-shuvli obro‘ga ega edi. U yog‘och ishlab chiqaruvchi bo‘lib ishlagan, keyin esa tibbiy ma'lumotga ega bo‘lmaganiga qaramay sayohat qilib, o‘z dori-darmonlarini sotishni boshlagan. 1849 yilda u uy bekasini zo‘rlashda ayblangan.

Uilyamning o‘g‘li Jon Davison Rokfeller (1839–1937) 1870 yilda Standard Oil kompaniyasiga asos solgan. Aynan shu biznes Rokfellerni dunyodagi birinchi dollar milliarderiga aylantirgan.

1911-yilda AQSh Oliy sudi monopoliyaga qarshi qonunbuzarliklar tufayli kompaniyani tarqatib yuborishga qaror qildi. U 34 ta kompaniyaga bo‘lingan bo‘lib, ularda Rokfellerlar muhim rol o‘ynashda davom etishdi.

Jon Davison Rokfeller hayotining ko‘p qismini xayriya ishlariga o‘tkazgan. Rokfeller jamg‘armasi hali ham mavjud va AQShdagi eng yirik fondlardan biri hisoblanadi. Turli hisob-kitoblarga ko‘ra, amerikalik tadbirkor o‘z boyligining yarmidan ko‘pini xayriya ishlariga sarflagan.
Jon Davison Rokfeller 16 temir yo‘l kompaniyasiga, oltita po‘lat kompaniyasiga, to‘qqizta ko‘chmas mulk firmasiga, oltita yuk tashish kompaniyasiga, to‘qqizta bankka va uchta apelsin bog‘iga ega edi.

Jon Davison Rokfeller sulolasining vorisi uning yagona o‘g‘li kichik Jon Devisson (1874–1960) bo‘lib, otasining boyligini yanada kengaytirgan. Bunga ikkita jahon urushi yordam berdi, bu esa yoqilg‘i ta'minoti bilan shug‘ullangan oilaga katta daromad keltirdi.

1930-yillarda Rokfellerlar oilasi Nyu-York shahrida Rokfeller markazi deb nomlanuvchi yirik ofis majmuasi qurilishini moliyalashtirdi. 1987 yilda majmua milliy diqqatga sazovor joy sifatida belgilandi. U 1933 yildan beri markaz binolaridan birining tashqarisida o‘rnatilgan an’anaviy Rojdestvo archasi bilan ham mashhur.

Kichik Jon Devisson olti farzandiga — bir qizi va besh o‘g‘liga katta boylik qoldirgan. Uning o‘g‘illaridan biri Nelson 1974 yildan 1977 yilgacha Jerald Ford qo‘l ostida AQSh vitse-prezidenti lavozimida ishlagan.

Kichik Jon Devissonning so‘nggi farzandi Devid Rokfeller 2017-yilning 20-martida 101 yoshida vafot etdi.Devid ko‘plab ajdodlari singari xayriya ishlari bilan mashhur edi. 2008 yilda u Garvard universitetiga 100 million dollar xayriya qildi. Uning butun umri davomida bergan xayriyalari 900 million dollarga baholangan.

2002 yilda Devid Rokfeller kitob nashr etdi va shu tariqa tarixda o‘zining tarjimai holini nashr etgan Rokfellerlar oilasining yagona a'zosi bo‘ldi.