Иллуминатилар ҳақида нималарни билишингиз керак

Қандай қилиб Бавариялик профессор икки асрлик фитна назарияларининг марказида бўладиган гуруҳни яратди?

18-асрда яшаган немис мутафаккири Адам Вайшаупт, агар унинг ғоялари бир кун келиб глобал фитна назарияларини қўзғатиб, энг кўп сотилган романлар ва блокбастер фильмларни илҳомлантиришини билса, ҳайратда қолган бўларди.

У 36 ёшга тўлгунга қадар, унинг ватандошларининг катта қисми бу ташқи кўринишда ҳурматли профессор давлатнинг хавфли душмани эканлигини ва унинг махфий жамияти Иллуминати жамиятнинг ўзига таҳдид солаётганини билиб, ҳайратда қолган бўлар эди.

1748 йилда Бавария электоратининг Инголштадт шаҳрида (ҳозирги Германиянинг бир қисми) туғилган Вайшаупт насронийликни қабул қилган яҳудийларнинг авлоди эди. Ёшлигида етим қолган олим амакиси унинг таълим-тарбиясига ғамхўрлик қилди ва уни иезуит мактабига киритди. Ўқишни тугатгандан сўнг, Wеишаупт Инголштадт университетида табиий ва каноник ҳуқуқ профессори бўлди, турмушга чиқди ва оила қурди. Бир қарашда, бу оддий мартаба эди - 1784 йилгача Бавария давлати унинг ғазаблантирадиган ғоялари ҳақида билиб олди.
Яширин маросимлар, самимий тафсилотлар

Бавария ҳукумати томонидан қўлга киритилган махфий ҳужжатлар Иллуминати маросимлари ҳақида қизиқарли тафсилотларни очиб берди. Минервалнинг юқори даражасига ўтишга тайёрланаётган янги бошловчи, масалан, ўзига тегишли бўлган китобларнинг номлари, душманларининг кимлиги ва характерининг заиф томонлари ҳақида батафсил ҳисобот тақдим этиши керак эди. Минервал сифатида ишга киришгач, у барча шахсий манфаатларни жамият манфаатларига қурбон қилишга ваъда берди.
Бироқ, унинг тарбиясига чуқурроқ назар ташласак, Вейшаупт доимо безовта бўлган. Болалигида у амакининг кутубхонасида энг сўнгги француз маърифатпарварлари китобларини истеъмол қилиб, китобхон эди. Ўша пайтда Бавария чуқур консерватив ва католик эди. Монархия ва черков фикр эркинлигини бостиришига ишонган ягона Вайшаупт эмас эди.

Диний ғоялар энди замонавий жамиятларни бошқариш учун мос эътиқод тизими эмаслигига ишонч ҳосил қилиб, у "ёруғлик" нинг бошқа шаклини, яъни Европа давлатларини бошқариш усулларини тубдан ўзгартириш учун қўлланилиши мумкин бўлган ғоялар ва амалиётлар тўпламини топишга қарор қилди.

Бу даврда масонлик бутун Европа бўйлаб кенгайиб борди ва эркин фикрловчиларга жозибали альтернативларни таклиф қилди. Вайшаупт дастлаб ложага қўшилиш ҳақида ўйлаган. Масонларнинг кўпгина ғояларидан ҳафсаласи пир бўлиб, у "Мемфиснинг етти донишмандининг сирлари" ва "Каббала" каби эзотерик мавзуларга бағишланган китобларга берилиб кетди ва ўзининг янги махфий жамиятини яратишга қарор қилди.

Сирлар жамияти
Унинг сўзларига кўра, Wеишаупт диннинг ўзига қарши эмас, балки уни амалга ошириш ва мажбурлаш усули эди. Унинг тафаккури, деб ёзади у, «ҳар қандай диний хурофотлардан озод бўлишни; ижтимоий фазилатларни тарбиялайди; ва уларни умумбашарий бахтнинг буюк, амалга оширилиши мумкин бўлган ва тезкор истиқболи билан жонлантиради. Бунга эришиш учун "бўйсуниш, мартаба ва бойлик доимо йўлимизга тўсқинлик қиладиган тўсиқлардан озод бўлган эркинлик ва маънавий тенглик давлатини" яратиш керак эди.

1776 йил 1-майга ўтар кечаси биринчи Иллуминати Инголштадт яқинидаги ўрмонда тартибни топиш учун учрашди. Чироқда чўмилиб, беш киши бор эди. У эрда улар тартибни тартибга солувчи қоидаларни ўрнатдилар. Қабул қилиш учун барча бўлажак номзодлар аъзоларнинг розилиги, мустаҳкам оилавий ва ижтимоий алоқаларга эга бўлган кучли обрў ва бойликни талаб қилишлари керак эди.

Бошида орден аъзолиги уч даражадан иборат бўлган: янгилар, минераллар ва ёритилган минераллар. "Минервал" Римнинг донолик маъбудаси Минервага ишора қилиб, тартибнинг жамият ва давлатни қандай ўзгартириши мумкинлиги ҳақидаги ҳақиқий билим ёки ёруғликни тарқатиш мақсадини акс эттиради.

Иллуминати "эркинлик ва маънавий тенглик давлатини" яратишни мақсад қилган.

Кейинги йилларда Вейшауптнинг махфий буйруғи ҳажми ва хилма-хиллиги жиҳатидан сезиларли даражада ўсди, эҳтимол 1782 йилга келиб 600 аъзони ташкил этди. Улар Бавария жамоат ҳаётидаги муҳим одамларни, масалан, барон Адолф фон Книггени ўз ичига олди. Иллуминати дастлаб Вейшауптнинг шогирдлари билан чегараланган бўлса-да, аъзолик кенгайиб, зодагонлар, сиёсатчилар, шифокорлар, ҳуқуқшунослар ва ҳуқуқшунослар, шунингдек, зиёлилар ва баъзи етакчи ёзувчилар, жумладан, Иоганн Вольфганг фон Гёте ҳам бор эди. 1784 йил охирига келиб, Иллуминати 2000-3000 аъзога эга эди.

Барон фон Книгге жамиятнинг ташкил этилиши ва кенгайишида жуда катта рол ўйнади. Собиқ масон сифатида у уларга ўхшаш маросимларни қабул қилиш тарафдори эди. Иллуминати аъзоларига классик антик даврдан олинган рамзий "махфий" исм берилди: масалан, Wеишаупт Спартак, Книгге эса Филон эди. Аъзолик даражалари ҳам мураккаброқ иерархияга айланди. Бошланишнинг жами 13 даражаси мавжуд бўлиб, улар учта синфга бўлинган. Биринчиси иллуминатус минор, иккинчи иллуминатус диригенс, учинчиси эса қироллик даражаси билан якунланди.
Француз алоқаси

1789 йилда француз инқилоби бошланганидан сўнг, Иллуминати Бавария режимига қарши худди шундай қўзғолонни хоҳлаётганликда айбланди. Баъзилар ҳатто Вайшаупт француз инқилоби раҳбари Робеспиер билан учрашган деб даъво қилишди. Дарҳақиқат, Вейшаупт оташпараст инқилобчидан кўра кўпроқ ислоҳотчи эди.

Ички иш
Бироқ, ички ва ташқи босимлар тез орада тартибнинг Бавария ҳокимиятининг юқори бўғинларига кенгайишига чек қўяди. Wеишаупт ва Книгге тартибнинг мақсадлари ва тартиб-қоидалари учун тобора кўпроқ кураш олиб боришди, бу можаро охир-оқибат Книггени жамиятни тарк этишга мажбур қилди. Шу билан бирга, яна бир собиқ аъзо Жозеф Утзшнайдер Бавария Буюк Герцогига мактуб ёзиб, гўёки жамиятларнинг энг сирини кўтарган.

Ваҳийлар ҳақиқат ва ёлғоннинг аралашмаси эди. Утзшнайдернинг сўзларига кўра, иллуминатилар ўз жонига қасд қилиш қонуний, унинг душманлари заҳарланиши керак, дин эса бемаънилик деб ҳисоблаган. У, шунингдек, Иллуминати Австрия номидан Баварияга қарши фитна уюштирганини тахмин қилди. Унинг рафиқаси томонидан огоҳлантирилган Бавария герцоги-электори 1784 йил июн ойида қонун билан илгари рухсат берилмаган ҳар қандай жамиятни яратишни тақиқловчи фармон чиқарди.

Иллуминати дастлаб бу умумий тақиқ уларга бевосита таъсир қилмайди деб ўйлаган. Аммо орадан бир йил ўтгач, 1785 йил март ойида Бавария ҳукмдори иккинчи фармонни қабул қилди, бу буйруқни аниқ тақиқлади. Аъзоларни ҳибсга олиш жараёнида Бавария полицияси ўз жонига қасд қилиш ва атеизмни ҳимоя қилиш, тартибнинг аёл бўлимини яратиш режаси, кўринмас сиёҳ рецептлари ва аборт қилиш бўйича тиббий кўрсатмаларни ўз ичига олган жуда компроматли ҳужжатларни топди. Далиллар тартибни дин ва давлатга қарши фитна уюштиришда айблаш учун асос бўлди. 1787 йил августда герцог сайловчи учинчи фармон чиқарди, унда у буйруқ тақиқланганлигини тасдиқлади ва аъзолик учун ўлим жазосини белгилади.

Wеишаупт Инголштадт университетидаги лавозимидан айрилди ва ҳайдаб юборилди. У умрининг қолган қисмини Саксониядаги Гота шаҳрида ўтказди ва у ерда Геттинген университетида фалсафадан дарс берди. Бавария давлати Иллуминати демонтаж қилинган деб ҳисоблади.

Бироқ, уларнинг мероси бардош берди ва кўплаб фитна назарияларини кучайтирди. Вейшаупт француз инқилобига фитна уюштиришга ёрдам берганликда айбланган. Иллуминати сўнгги воқеаларда, масалан, Жон Ф. Кеннедининг ўлдирилишида бармоқ билан таъминланган. Вайшауптнинг ғоялари машҳур фантастика соҳаларига ҳам таъсир кўрсатди, масалан, Ден Брауннинг " Фаришталар ва жинлар" ва италиялик ёзувчи Умберто Эконинг "Фуко саркаc" и . Унинг гуруҳи тарқатиб юборилган бўлса-да, Вейшауптнинг доимий ҳиссаси, махфий жамиятлар парда ортида қолиб, ҳокимият тутқичларини тортиб олиш ғояси бўлиши мумкин.

Ёритиш сари кўтарилиш

Иллуминати ордени комплекси, 13 даражали тузилмани ўзи аъзо бўлган масон ложаларида қўлланилган моделни қўллаган барон фон Книгге ишлаб чиққан.

Биринчи даража
Ҳар бир янги бошловчи минерал бўлгунга қадар гуманитар фалсафада бошланган. Кейин у буйруқ низомини олди ва йиғилишларда қатнашиши мумкин эди.

1. Инитиатор
2. Ажам
3. Минервал
4. Иллуминатус Минор

Иккинчи даража
Бу синфдаги турли даражалар масонликдан илҳомланган. Иллуминатус майор ишга қабул қилишни назорат қилган, иллуминатус диригенс эса минерваллар йиғилишларига раислик қилган.

5. Шогирд
6. Феллоw
7. Уста
8. Иллуминатус Мажор
9. Иллуминатус Диригенс

Учинчи даража
Фалсафий ёритишнинг энг юқори даражаси. Унинг аъзолари пастки даражадаги аъзоларга кўрсатма берадиган руҳонийлар эди. Бу табақанинг қуйи табақалари ўзлари подшоҳ ҳокимияти остида эдилар.

10. Руҳоний
11. Шаҳзода
12. Магус
13. Қирол