Яҳудилар ҳақида 30 та қизиқарли фактлар

Яҳудийлик энг қадимги Иброҳим динларидан бири бўлиб, инсоният тарихини шакллантиришда муҳим рол ўйнаган. Иудаизм Яқин Шарқда пайдо бўлишидан бутун дунё бўйлаб тарқалишигача бой тарих ва маданиятга эга. Ушбу мақолада биз яҳудийлик ҳақидаги баъзи қизиқарли фактларни ўрганамиз.

1. Яҳудийлик Яқин Шарқда 3000 йилдан кўпроқ вақт олдин пайдо бўлган.
2. Яҳудийликнинг марказий матни Таврот бўлиб, унда иброний Инжилининг биринчи бешта китоби мавжуд.
3. Таврот яҳудийликда муқаддас тил ҳисобланган иброний тилида ёзилган.
4. Ибронийча Инжил уч қисмга бўлинган: Таврот, Пайғамбарлар ва Ёзувлар.
5. Яҳудий тақвими ой циклига асосланади ва йилига 12 ёки 13 ойдан иборат.
6. Яҳудийларнинг энг муҳим байрами Ём Киппур, Покланиш куни бўлиб, у рўза ва ибодат кунидир.
7. Ҳанукка яҳудий байрами бўлиб, Қуддусдаги Иккинчи Маъбаднинг қайта бағишланишини хотирлайди ва менорада шам ёқиш билан нишонланади.
8. Фисиҳ байрами яҳудийларнинг исроилликларнинг Миср қуллигидан озод бўлганини нишонлайдиган байрамидир ва матза ейиш билан нишонланади.
9. Рош-Хашана яҳудийларнинг Янги йили бўлиб, шофар, ичи бўш қўчқор шохи чалиниб нишонланади.
10. Яҳудийликдаги энг муқаддас жой Қуддусдаги Ғарбий девор бўлиб, у Иккинчи Маъбаднинг қолган ягона қисми ҳисобланади.
11. Яҳудийларнинг эътиқоди православ, консерватив, ислоҳотчи ва реконструкциячи каби турли тармоқларга эга.
12. Православ яҳудийлик энг анъанавий тармоқ бўлиб, қатъий диний қонунлар ва амалиётларга амал қилади.
13. Консерватив яҳудийлик диний амалиётда ва яҳудий қонунларини талқин қилишда бироз мослашувчанликни таъминлайдиган мўътадилроқ бўлимдир.
14. Ислоҳот яҳудийлиги энг либерал бўлим бўлиб, шахсий танлов ва яҳудий анъаналарини мослаштиришга урғу беради.
15. Қайта қуриш иудаизми яҳудий маданияти ва анъаналарини доимий равишда ривожланаётган цивилизация сифатида таъкидлайдиган энг янги бўлимдир.
16. Яҳудийлар бутун дунё бўйлаб тарқалган, энг кўп аҳоли Исроил, АҚШ ва Европада жойлашган.
17. Кўплаб машҳур тарихий шахслар яҳудий бўлган, жумладан Алберт Эйнштейн, Зигмунд Фрейд ва Анне Франк.
18. Иккинчи жаҳон уруши даврида тахминан олти миллион яҳудийнинг геноциди бўлган Холокост яҳудий тарихи ва маданиятида ҳал қилувчи воқеа бўлиб қолмоқда.
19. Исроил давлати 1948 йилда яҳудий халқининг ватани сифатида ташкил этилган.
20. Иброний - Исроилнинг расмий тили.
21. Довуд юлдузи, олти бурчакли юлдуз, одатда яҳудийлик билан боғлиқ бўлган рамздир.
22. Кошер - бу яҳудийларнинг овқатланиш қонунларига мувофиқ тайёрланган таомларни тасвирлаш учун ишлатиладиган атама.
23. Мезуза - бу яҳудийлар уйининг эшиги ромига ўрнатилган Таврот оятлари ёзилган ўрамни ўз ичига олган кичик қути.
24. Бар ва Бат Митсваҳ яҳудий ўғил болалари ва қизлари учун мос равишда вояга этиш маросимлари.
25. Тзедака яҳудийларнинг хайрия атамаси бўлиб, яҳудий ҳаётининг муҳим қисми ҳисобланади.
26. Талмуд - яҳудийларнинг оғзаки урф-одатлари ва Тавротга шарҳлар тўплами.
27. Каббала яҳудийларнинг мистик анъанаси бўлиб, у Худо ва коинотнинг табиатини тушунишга интилади.
28. Жума куни кечқурундан шанба оқшомига қадар нишонланадиган Шаббат яҳудийликда дам олиш ва сажда қилиш кунидир.
29. Эркаклар ва аёллар ибодат пайтида православ ибодатхоналарида алоҳида ўтиришади.
30. Кўпгина яҳудий байрамлари яҳудий анъаналарида ёруғликнинг аҳамиятини англатувчи шамларни ёқиш билан нишонланади.

17-06-2025, 18:04 798

Ўҳшаш маълумотлар

Ҳар йили 8-мартда нишонланадиган Халқаро хотин-қизлар куни (ИWД) аёлларнинг ижтимоий, иқтисодий, маданий ва сиёсий ютуқларини тан оладиган глобал кундир. Бу, шунингдек, гендер тенглигини тезлаштириш учун ҳаракатга чақирувдир. Бу кун бутун дунё...

Иброний - қадимги ва замонавий маданиятнинг ўзига хос комбинацияси. Бу тил қайта тикланган оз сонли тиллардан биридир. Иброний тилининг ривожланиши ва хусусиятлари ҳақида 34 та қизиқарли фактлар келтирилган:...

Авиценна - ўрта асрларнинг ажойиб олими, шифокори, файласуфи, шоири, мусиқачиси....

Билл Гейтснинг тўлиқ тарихи ва таржимаи ҳоли. Билл Гейтс муваффақиятининг сири ва у қандай қилиб дунёдаги энг машҳур одам бўлишга муваффақ бўлганини батафсил билиб олинг. Қизиқарли фактлар, китоблар ва фильмлар...

Иккинчи жаҳон уруши 1939 йил 1 сентябрдан 1945 йилнинг 2 сентябрига қадар давом этган бўлиб, инсоният тарихидаги энг йирик қуролли уруш ҳисобланади. Бу урушда ўша даврда мавжуд бўлган 73 та давлатлардан 62 таси иштирок этган – бу дунёнинг 80% ини...