Samsung тарихи: брендни ким асос солган ва у қандай қилиб муваффақиятга эришган

Samsung Жанубий Кореядаги энг йирик компаниялардан биридир. Унинг смартфонлари Россияда ҳам, бутун дунёда ҳам машҳур. РБC Трендс бренд қандай пайдо бўлганини, унга ким асос солганини ва компаниянинг бугунги кундаги фаолиятини тушунтиради.

Samsung ўзининг электроникаси, айниқса смартфонлари билан машҳур. Бироқ, бренднинг тарихи 1930-йилларга бориб тақалади. Ўшандан бери Samsung ўз эътиборини бир неча бор ўзгартирди, қийин сиёсий иқлимдан омон қолди ва муваффақиятли глобал брендга айланди. Ҳозир у Жанубий Кореядаги энг йирик чаеболлардан бири ҳисобланади .

Чаебол - бу битта оилага тегишли бўлган ва шунинг учун ягона молиявий назорат остида бўлган корпорация. Бундай саноат гуруҳларига нафақат Samsung, балки Hyundai, ЛГ ва бошқалар киради. Чаеболларда бошқарув лавозимларини асосчининг оиласи ва яқин ҳамкорлари эгаллайди ва бошқарув Шарқ анъаналарига кўра отадан тўнғич ўғлига ўтади.

Ҳаммаси қандай бошланди

Samsung тарихи Корея шаҳарларидан биридаги кичик чакана савдо дўкони билан бошланган . 1938 йилда ёш тадбиркор Ли Бён Чул Жанубий Кореянинг жануби-шарқидаги Тегу шаҳрига кўчиб ўтди ва ун ва бошқа маҳсулотларни сота бошлади. Япония ўша пайтда Кореяни босиб олган ва бу хусусий савдо учун энг яхши вақт эмас эди. Бироқ, Samsungнинг бўлажак асосчиси катта муваффақиятларга эришди. Samsung савдо компанияси Хитой ва Манчурияга товарлар жўнатиш ва экспорт қилишни бошлади.

Ли Бюнг-Чул ким?

Ли Бюнг-Чул катта эр эгалари оиласидан чиққан. У 1910 йилда Корея империясининг Кёнсаннамдо провинциясида туғилган .

Ли Бюнг-Чул Токиодаги Васеда университетида таҳсил олган, аммо уни ҳеч қачон тугатмаган. Унинг бизнесини йўлга қўйишига отасидан қолган мерос ёрдам берди. 1938 йилда Ли 28 ёшда ва аллақачон уч фарзанднинг отаси эди. Тахминларга кўра, асосчи ўзининг уч ўғли шарафига корейсча “уч юлдуз” деган маънони англатувчи Samsung компаниясига ном берган.
Компаниянинг ривожланиши

Ли Бюнг-Чулнинг бизнеси ривожланди. Унинг компанияси озиқ-овқат маҳсулотларини ташишда давом этди ва тез орада асосчи Samsung Традинг Cомпанй савдо белгисини рўйхатдан ўтказди. 1940 йилда Ли компанияни Сеулга кўчирди. Бренд асосчиси тезда бойиб кетди.

Ўша пайтда Кореяда бадавлат ва муваффақиятли тадбиркорлар камдан-кам учрайди. Ли оиласи тарихи ҳам диққатни тортди: Samsung асосчиси Ли Чанг Юнинг отаси Япония мустамлакачилик сиёсатига қарши чиққан Корея миллий мустақиллик ҳаракатини молиялаштирган. Ли Чанг Ю ўсмирлик чоғида кейинчалик Кореянинг биринчи президенти бўлган Синман Ри билан ҳам дўстлашди.

Кореянинг мураккаб тарихи Samsung асосчисининг тақдирини белгилаб берди . 1945-йилда японлар урушда ютқазиб, ҳокимиятни АҚШга топшириб, Кореяда вақтинчалик Америка маъмуриятини ўрнатдилар. Кейин Ли Бюнг-Чул отасининг таъсири ва ўз капиталидан маҳаллий газета ва университет сотиб олиш учун фойдаланган.

Айтиш жоизки, айни пайтда империянинг яна бир қисмида КХДР асосчиси, халқ етакчиси, диктатор Ким Ир Сен бошчилигидаги советларга мойил муваққат ҳукумат ҳокимият тепасига келди.

Корея уруши

1950 йилда Шимолий Корея қўшинлари жанубга бостириб киришни бошладилар. Шимолий Корея ҳукумати Сеулни қўлга киритганида, Ли Бён Чул каби барча капиталистлар япон-америкалик ҳамкорликда айбланган. Кўпчилик омма олдида қатл қилинди. Ли Бюнг-Чул бу қисматдан қутулиб қолди, аммо Samsungнинг барча активлари аскарлар томонидан талон-тарож қилинди.

Бир неча ой ўтгач, Сеул яна Америка қўлига ўтди ва Ли компаниядан қолган нарсаларни сотиб, бешта юк машинаси сотиб олди ва барча ходимлар ва уларнинг оилаларини Тегуга кўчирди.

Бир неча йил ўтгач, уруш тугади ва Жанубий Корея аста-секин тиклана бошлади. Президент Синқман Ри Ри оиласининг эски дўсти эди ва унинг таъсири Ли Бюнг-Чул компаниясига халқаро савдо лицензияларини олишга ёрдам берди. Компания яна ўсишни бошлади.

Урушдан кейинги давр

Ли Бюнг-чул янги корхоналарни ишга тушира бошлади. 1953-йилда у Судонгда шакар заводини очди ва у Жанубий Кореянинг энг йирик озиқ-овқат компанияларидан бири бўлган йирик ЧеилЖеданг компаниясига айланди. 1954 йилда жунни қайта ишлаш заводини очди. Бу корхоналар фойда келтирди ва 1957 йилга келиб Ли банк, суғурта компанияси ва университетни сотиб олди. Шунингдек, у корейснинг бир қанча компаниялари акцияларини сотиб олди ва мамлакатнинг биринчи конгломерати президенти бўлди.

1960 йилда Жанубий Кореяда давлат тўнтариши содир бўлди . Бунга Сйнгман Рҳенинг бузилмаган қоидаси сабаб бўлди. 1960 йилги сайловларда у мухолифатдаги рақибини қатл қилди ва ягона номзод сифатида сайланди. Президентнинг тўртинчи муддати бошланишига оз вақт қолган эди, бироқ апрель инқилоби авж олди. Биринчи Республика ағдарилиб, Иккинчи Республика тузилди. Муҳим ўзгаришларни амалга оширишга қарор қилган ёш ҳарбий Пак Чунг Хи ҳокимиятга келди.

Samsung асосчиси Ли Бён Чул собиқ президентга яқин эди, бу эса янги ҳокимият эътиборини тортди. Аниқланишича, Ли катта миқдорда солиқ тўламаган. Қамоққа тушмаслик учун у банкнинг назорат пакетини ҳукуматга топширишга мажбур бўлди. Янги президент Лидан ўз бойлиги ва нуфузидан Жанубий Корея манфаати учун фойдаланишда давом этишни талаб қилди.

Ли Бюнг-Чул иқтисодиётни ривожлантириш ва ҳукуматнинг ишбилармон доиралар билан ҳамкорлигининг умуммиллий режасини таклиф қилди . Ноқонуний бойлик тўплашда айбланиб ҳибсга олинган 11 нафар таниқли тадбиркор озод этилди. Ли мамлакатдаги энг йирик бизнес-лобби - Корея саноат федерациясининг биринчи раиси бўлди.

Шу билан бирга, Ли ўзининг ТБC телекомпаниясига асос солди, кейинчалик у Кореядаги энг юқори рейтингли компаниялардан бирига айланди.

1969 йилда Samsung асосчиси янги бизнесни - электроникани ишга туширди. У Санё шаҳридан япониялик ҳамкасблари билан ҳамкорликда  бугунги Samsung Элеcтрониcс компаниясининг тўғридан-тўғри ўтмишдоши бўлган Samsung-Санё Элеcтриc компаниясини яратди. Компания турли хил маиший техникаларни ишлаб чиқарди: оқ-қора телевизорлар, музлатгичлар, калькуляторлар, кондиционерлар ва бошқалар. Компания асосан экспорт қилди. Ишлаб чиқариш кенгайди ва 1985 йилда компания учун ноу-хауни ривожлантиришга қаратилган Samsung Дата Сйстемс ва бир қанча тадқиқот институтлари ташкил этилди.

Янги Samsung

1987 йилда Ли Бюнг Чол вафот этди ва компанияни бошқариш унинг кенжа ўғли Ли Кун Хига ўтди. Қизиғи шундаки, ворислик ҳуқуқига қарамай, оилавий бизнесни айнан Кун Хи ўз қўлига олган, аммо бунинг сабаблари номаълумлигича қолмоқда.

Ли Кун Хи Samsungни маҳаллий гуруҳдан халқаро гуруҳга айлантиришга ҳаракат қилди . У глобал ислоҳотлар орқали муваффақиятга эришди. Ли Кун Хи машҳур "Келинг, хотинларимиз ва болаларимиздан бошқа ҳамма нарсани ўзгартирайлик" деган.

Дарҳақиқат, компания ўз тактикасини ўзгартирди ва арзон товарларни оммавий ишлаб чиқариш ўрнига, Ғарбдаги ҳамкасблари билан рақобатлаша оладиган юқори сифатли ускуналар ишлаб чиқаришни бошлади.

Айтиш жоизки, Ли Кун Хи Samsung компаниясини бугунги муваффақиятга олиб келди. Унинг раҳбарлиги остида компания нафақат электроника ишлаб чиқаришни, балки бошқа кўп нарсаларни ўз ичига олган Жанубий Кореянинг энг йирик конгломератига айланди.

Бироқ, унинг ҳаёти баҳс-мунозаралардан холи эмас эди. 2008 йилда уни коррупцияда айблашди, бу иш узоқ давом этган терговга олиб келди ва Ли ҳатто ўз лавозимини вақтинча тарк этишга мажбур бўлди. Аммо у 2010 йилда қайтиб келди ва 2020 йилда вафотигача компанияни бошқарди.

Айнан Ли Кун Хи даврида Samsung компаниясининг машҳур логотипи — коинот рамзи бўлган кўк эллипс пайдо бўлди. Бу компаниянинг Ғарб бозорида кўпроқ кўринишга эга бўлишни мақсад қилган ребрендингидан кейин содир бўлди.

Ли Кун Хи Хоам мукофотини таъсис этди ва уни отасига бағишлади. У ҳар йили этти номинация бўйича тақдирланади: Физика ва математика, кимё ва ҳаёт ҳақидаги фанлар, муҳандислик, тиббиёт, санъат, давлат хизмати ва ихтисослаштирилган соҳа. Лауреатлар олтин медал, диплом ва 300 миллион корейс вонини (тахминан 230 минг доллар) олади.

Ҳозир Samsung компанияси

Бугунги кунда Samsung дунёдаги энг йирик конгломерат ҳисобланади. Унинг маҳсулотлари сон-саноқсиз одамлар томонидан қўлланилади. 2022 йилда Samsung  бутун дунё бўйлаб 200 миллиондан ортиқ смартфон сотди . Компанияда 74 мамлакатда 270 000 киши ишлайди. 2024 йилнинг биринчи чорагида Samsung умумий смартфон бозорининг тахминан 25 фоизини ташкил қилади .

Samsung Элеcтрониcс дунёдаги энг бой компаниялар рўйхатида 24-ўринни эгаллади , унинг бозор капиталлашуви 2023-йилнинг май ойи ҳолатига кўра 325,1 миллиард долларни ташкил этди. Компания нафақат электроника, балки кимё саноати, суғурта соҳалари билан ҳам шуғулланади, ҳаттоки ўйин паркига ҳам эгалик қилади.

Конгломерат, шунингдек, спорт, маданият ва санъатга, шу жумладан Россияда ҳам ҳомийлик қилади. Мисол учун, Samsung Ясная Поляна адабий мукофотига ҳомийлик қилади , унинг ғолиблари қаторида йиллар давомида Андрей Битов, Нарине Абгарян, Евгений Водолазкин ва бошқа ёзувчилар ҳам бор. Samsung шунингдек, Москвадаги Болшой театри, Эрмитаж музейи ва Гараж маданият маркази билан ҳамкорлик қилган.