Моссад нима ва Исроилнинг махфий разведка агентлиги нима билан машҳур?

Моссад нима ва у нима учун?

Моссад Исроилнинг ташқи разведка агентлиги бўлиб, разведка, терроризмга қарши кураш ва махфий операциялар билан шуғулланади. Иброний тилидан таржима қилинган "Ҳа-Моссад ле-Модиъин у-ле-Тафкидим Меюҳадим" "Разведка ва махсус операциялар бошқармаси" деган маънони англатади. Моссад Кнессетдан (парламент) мустақил ва тўғридан-тўғри Бош вазирга ҳисобот беради. У фуқаролик тузилмасига эга ва қуролли кучларнинг бирон бир бўлинмасига ҳисобот бермайди, лекин номзодлардан ҳарбий тажрибага эга бўлишни талаб қилади. АМАН (Ҳарбий разведка) ва Шин Бет (Ички хавфсизлик хизмати) билан бир қаторда, у яҳудий давлатининг учта асосий разведка агентликларидан биридир. Унинг вазифаларига разведка маълумотларини тўплаш ва Исроил душманларини жисмоний йўқ қилиш киради.

Разведка агентлигининг рамзи етти шохли менора бўлиб, Исроил гербининг элементидир. Унинг бюджети ва шахсий таркиби давлат сири ҳисобланади. Моссаднинг бош қароргоҳи Тел-Авивда жойлашган.

Исроил разведкасининг тарихи

19-асрнинг охиридан бошлаб яҳудийлар Фаластинга оммавий равишда кўчиб келмоқдалар. Улар бу ҳудудда ўз давлатларини барпо этишга интилишди, бу эса араб аҳолиси орасида норозиликни келтириб чиқарди. Бу эса ҳарбийлаштирилган ташкилотларнинг пайдо бўлишига олиб келди, уларнинг энг каттаси Хаганаҳ (иброний тилида "ҳимоя" деган маънони англатади) эди. Унинг мақсади нафақат яҳудий аҳоли пунктларини ҳимоя қилиш, балки ўша пайтда Фаластинни бошқариш ваколатига эга бўлган араблар ва Британия ҳукумати билан юзага келиши мумкин бўлган можароларга тайёргарлик кўриш эди.

Моссад ўз тарихини 1936-йилга, Хаганада биринчи разведка бўлинмаси ташкил этилган пайтга бориб тақалади. 1940-йилга келиб, у Хаганада барча разведка бўлимларини бирлаштирди ва Шерут Едиот (Ахборот хизмати ёки қисқача ШАИ) деб номланди. ШАИ араблар ва коммунистлар орасида яҳудийларга қарши фаолият ҳақида маълумот тўплади, контрразведка олиб борди ва Леҳи каби радикал яҳудий ҳаракатларига қарши курашди.

Исроил 1948-йил 14-майда мустақиллик эълон қилганидан сўнг, Шерут Едиотҳ Британия модели бўйича қайта ташкил этилди. Шерут Модиъин (ҳозирги АМАН) ва Исроил Ташқи ишлар вазирлигининг Мачлекет ҲаМеҳкар янги давлатда ҳарбий разведка учун масъул бўлдилар. Ички хавфсизликни Бош хавфсизлик ва контрразведка хизмати (ҳозирги Шин Бет) бошқарган.

1949-йил 13-декабрда разведка хизматлари бирлаштирилди ва уларга Шай асосчиларидан бири Реувен Шилоаҳ раҳбарлик қилди. У Исроилнинг биринчи бош вазири Давид Бен-Гурионга бўйсунди. Шерут Модиъин ва Макҳлекет ҲаМеҳкарнинг бир-бирига мос келадиган функциялари туфайли разведка идоралари идоралараро можаролар туфайли фалаж бўлиб қолди. Кейин Бен-Гурион ҳарбий разведкадан алоҳида ҲаРашут (ҳозирги Моссад) хизматини яратди. У ташқи разведка учун масъул эди ва тўғридан-тўғри бош вазирга ҳисобот берарди. Макҳлекет ҲаМеҳкар Шерут Модиъинга ўтказилди. Шундай қилиб, яҳудий давлати учта асосий разведка хизматини (АМАН, Моссад ва Шин Бет) яратди, улар асосан АҚШга ўхшаган разведка ҳамжамиятини шакллантирди.

Моссаднинг расмий ташкил этилган санаси 1951-йил 1-апрель ҳисобланади. Унинг асосий бўлинмаси ҲаРашут эди, аммо ходимлари кам бўлгани учун операциялар учун бошқа разведка агентликларидан зобитлар жалб қилинган. Исроил ташқи разведка хизматининг биринчи директори Шилоаҳ эди. Унинг номи яҳудий давлати разведка хизматларини ташкил этиш ва фаолият юритишнинг асосий тамойиллари билан боғлиқ бўлиб, улар 2024-йилдан бери долзарб бўлиб қолмоқда. Буларга бутун дунё бўйлаб яҳудийларнинг хавфсизлигини таъминлаш, дўстона мамлакатлар билан алоқаларни сақлаб қолиш ва замонавий технологиялардан фойдаланиш киради.

Шилоаҳ Исроилдан узоқда жойлашган Африка ва Осиё давлатлари билан алоқаларни ривожлантиришни кўзда тутган "периферия доктринаси" муаллифларидан бирига айланди. Шунингдек, у разведка маълумотларини тўплашда турли мамлакатлардаги яҳудий жамоаларидан ёрдам сўради ва Марказий разведка бошқармаси билан алоқалар ўрнатди. Соғлиқ муаммолари туфайли Шилоаҳ 1952-йилда истеъфога чиқди.

Мемуне даври. Иссер Ҳарел даври

1952-йилдан 1963-йилгача Моссадга илгари Тел-Авивдаги ШАИ бўлимини бошқарган подполковник Иссер Ҳарел раҳбарлик қилган. Шунингдек, у бошқа Исроил разведка агентликларининг назоратчиси ва бош вазирнинг мудофаа ва хавфсизлик масалалари бўйича маслаҳатчиси бўлган. Бен-Гурион уни мемуне (ибронийча "масъул" деган маънони англатади) деб атаган.
Ҳарел ўз ходимларини сезиларли даражада кенгайтирди ва 1955-йилда аллақачон тарқатиб юборилган Иргун ва Леҳи ташкилотларидан вакилларни ёллади. "Мемуне даврида" Моссаднинг биринчи операцион бўлинмаси ташкил этилди. Шунингдек, у маблағларнинг сезиларли даражада ошишига эришди, агентлар учун ўқув мактабини яратди, номзодлар учун танлов мезонларини белгилади ва фош этилган жосусларни ватанига қайтариш устида ишлади, кейин улар бошқа мамлакатларда янги шахслар билан фаолиятларини давом эттирдилар.

Моссад директори ўз агентлигининг вазифасини Исроилнинг потенциал душманларининг вақт ва макондаги афзалликларини камайтириш деб ҳисоблаган. Ўзининг "периферик концепцияси" доирасида у Туркия ва Эрон разведка хизматлари билан ҳамкорликни ўрнатди, Сурия, Ироқ ва СССРни нишонга олди ва Ироқ курдларига логистика ва молиявий ёрдам кўрсатишни бошлади.

Ҳарел даврида Моссадга саботаж операцияларини ўтказиш ваколати берилган эди. У шунингдек, яҳудий геноцидини ташкил қилиш учун масъул бўлган Аргентинадан СС Оберстурмбаннфüҳрер Адолф Эичманнни ўғирлаш бўйича "Финал" операциясини ҳам бошқарган. Ҳарел Бен-Гурион билан келишмовчиликлар туфайли истеъфога чиқди. Улар Миср томонидан ракета дастурини ишлаб чиқиш учун ёлланган немис олимларига қарши саботаж (Дамокл операцияси) борасида турлича фикрларга эга эдилар.

Меир Амитнинг ислоҳотлари

1963-йилдан 1968-йилгача Моссадга илгари ҳарбий разведка (АМАН) бошлиғи бўлиб ишлаган генерал-майор Меир Амит раҳбарлик қилган. У ўз ходимларининг вазифаларини тузди, ваколатларни топширишни, стратегик режалаштиришни ва бир нечта жараёнларни автоматлаштиришни жорий қилди. Ушбу ислоҳотлар Исроилнинг Сурия, Миср, Иордания, Жазоир ва Ироққа қарши олти кунлик урушда муваффақият қозонишига ҳисса қўшди, чунки разведка хизмати ўз рақиблари ҳақида ўз вақтида ва махфий маълумотларни олди.

Бундан ташқари, Моссад Ироқдан Совет МиГ-21 қирувчи самолётини олиб қочган "Олмос" операциясини амалга оширди — ўша пайтда у дунёдаги ўз синфидаги энг янги жанговар самолётлардан бири эди. Амит қўл остида Исроил агентлари Сингапур ва Африкада жойлаштирилган, шунингдек, Ҳиндистон ва Индонезия разведкачилари билан ҳамкорлик қилган.

Амит Францияда Марокаш мухолифати етакчиси Меҳди Бен Барканинг ўғирланиши ва ўлдирилиши билан боғлиқ жанжалдан сўнг истеъфога чиқди (Исроил ва Марокаш расман уруш ҳолатида эди). Ушбу операция Париждаги Моссад станциясининг ёпилиши билан якунланди. Франция терговчилари Исроил ташқи разведкаси директори яқин норасмий алоқаларни сақлаб қолган Марокаш расмийларига сиёсатчини Женевадан суиқасд қилиш учун жалб қилишда ёрдам беришга рози бўлганига ишонишди.

1970-йилдан 1990-йилгача Моссад

Исроилнинг мустақиллик эълон қилиши, қўшни араб мамлакатлари билан можаролардаги ғалабалари ва араб ҳудудларини босиб олиши радикал Фаластин жангари ҳаракатларининг пайдо бўлишига олиб келди. Улар орасида Фаластин Озодлик Ташкилоти (ФОТ) ҳам бор эди. У яҳудий давлатининг мавжуд бўлиш ҳуқуқини тан олмади ва 1988-йилгача террорчи ташкилот деб ҳисобланди. Масалан, ФОТ назоратидаги "Қора сентябрь" гуруҳи Мюнхен Олимпиадасида Исроил терма жамоасининг 11 аъзоси ва битта полиция ходимини ўлдирди. Бунга жавобан Моссад ҳужумда иштирок этган жангариларни йўқ қилиш учун "Худонинг ғазаби" операциясини амалга оширди.

Исроил Ироқнинг ядровий дастурини хавфсизликка таҳдид деб ҳисоблади. Тўпланган разведка маълумотлари туфайли Опера операцияси бошланди ва бу дастурни амалга оширишни бир неча йилга кечиктирди.

Бироқ, Исроил разведкасининг бир нечта шов-шувли муваффақиятсизликлари кузатилди. 1973-йил 6-октабрда Ём Киппурга Сурия ва Миср ҳужуми, Моссад араб давлатлари янги урушга тайёргарлик кўраётгани ҳақида разведка маълумотларини олганига қарамай, кутилмаган ҳолат бўлди. Яҳудий давлати душманни тўхтатишга, қарши ҳужумга ўтишга ва Синай ярим ороли ва Голан тепаликлари устидан назоратни сақлаб қолишга муваффақ бўлди.

Кипрда (1991), Иорданияда (1997) ва Швейцарияда (1998) Моссад агентлари фош қилинди ва ҳибсга олинди, уларнинг фаолияти эса тўхтатилди. Иорданиянинг Амман шаҳрида шундай операциялардан бирида Исроил разведка агентлари Фаластиннинг Ҳамас гуруҳи раҳбари Холид Мешалга қарши муваффақиятсиз суиқасд уюштиришди, бу эса қироллик ва Канада билан муносабатларда инқирозга олиб келди (Исроил агентлари сохта Канада паспортларидан фойдаланганлар).

Бу давр охирида Моссаднинг фаолияти икки қанотга бўлинган эди: биринчиси маълумотларни тўплаш, иккинчиси эса уни қайта ишлаш учун масъул эди.

Ҳозирда Моссад

Разведка бўлими ўз эътиборини ислом фундаменталистларига қарши операцияларни ташкил этишга қаратди. Моссад ўз эътиборини Эрон ва Фаластин гуруҳлари, биринчи навбатда Ҳамас ва Фаластин Исломий Жиҳодининг фаолиятига қаратди . Моссад агентлари душман доираларига, хусусан , Фаластин жангариларини қўллаб-қувватлайдиган Ҳизбуллоҳ ва Эроннинг Исроилга қарши бўлинмасига фаол равишда кириб боришди .

Бироқ, Исроил хавфсизлик хизматлари 2023-йил 7-октабрда Ҳамас ҳужумининг олдини олишда муваффақиятсизликка учради. Жангарилар яҳудий давлатига бостириб кириб, тахминан 1200 исроилликни ўлдирди ва яна 250 кишини гаровга олди. Қасос чораси Ғазо секторида бугунги кунгача давом этаётган "Темир қиличлар" операцияси бўлди. Унинг мақсадлари гуруҳни бутунлай йўқ қилиш ва барча гаровга олинганларни озод қилишдир. Операция давомида икки фаластинлик жангари раҳбари Исмоил Ҳания ва Яҳё Синвар, шунингдек, Ливан Ҳизбуллоҳи раҳбарияти , жумладан, унинг бош котиби Ҳасан Насруллоҳ ўлдирилди. Ҳамас Исроил қамоқхоналарида сақланаётган юзлаб фаластинликлар эвазига тахминан 110 нафар гаровга олинганларни озод қилди.

Моссаднинг мақсад ва вазифалари

Исроил ташқи разведкасининг асосий мақсади яҳудийлар ва яҳудий давлатининг хавфсизлигини таъминлашдир. Бунга разведка маълумотларини тўплаш, махфий дипломатия, чет элда разведка тармоқларини яратиш ва қўллаб-қувватлаш ҳамда махсус операцияларни ўтказиш орқали эришилади.

Моссад бир қатор муҳим вазифаларни бажариш устида ишлайди, жумладан, яҳудийлар ва Исроил нишонларига қарши террористик ҳужумлар ва саботажларнинг олдини олиш, хавф остида бўлган яҳудийларни эвакуация қилиш ва ватанига қайтариш, ҳарбий таҳдидларни ўз вақтида аниқлаш ва Исроилга душман бўлган мамлакатларнинг ядровий дастурларига қарши туриш.

Моссаднинг тузилиши

Моссадга директор раҳбарлик қилади. У ўринбосарлари ва маъмурий хизматлари билан биргаликда дирекцияни ташкил қилади. Саккиздан ўнтагача дирекция дирекцияга ҳисобот беради , уларнинг ҳар бири маълум бир функцияни бажаради. Буларга қуйидагилар киради:

• фаолиятни режалаштириш ва мувофиқлаштириш;
• араб ҳарбийлаштирилган ташкилотлари ҳақида маълумот тўплаш;
• тўпланган разведка маълумотларига асосланган аналитик хулосалар;
• чет элдаги ҳамкасблар билан алоқаларни ўрнатиш ва сақлаб қолиш;
• дунёнинг турли минтақаларидаги вазиятни таҳлил қилиш (ядровий қуролларни ишлаб чиқишга алоҳида эътибор қаратилади);
• ахборот фаолияти;
• Исроил душманларини жисмоний йўқ қилишни ўз ичига олган ҳолда махфий ва махсус операцияларни ўтказиш;
• логистика;
• бухгалтерия ҳисоби ва кадрлар сиёсати;
• номзодлар ва амалдаги ходимларни ўқитиш.
• Моссад шунингдек, Холокостга алоқадорларни қидирадиган ва хорижий контрразведка ишларини олиб борадиган бўлинмаларга эга.

Кадрлар сиёсати

Моссаднинг бюджети ва ходимлари ҳақидаги маълумотлар давлат сири ҳисобланади. Бўш иш ўринлари Моссад веб-сайтида жойлаштирилган бўлиб, у ерда улар фикр-мулоҳаза шаклини ҳам тақдим этадилар.

Номзодлар тўрт босқичда танланади: телефон орқали суҳбат, психологик тест, кадрлар бўлими вакили билан шахсий учрашув ва хавфсизлик текшируви. Барча тестлардан ўтганлар фаол разведка ходимлари дарс берадиган Моссад академиясига қабул қилинади. Талабалар тахаллуслар ва муқова ҳикояларини олишади, аммо ишга қабул қилиш фақат барча тестлардан муваффақиятли ўтган тақдирдагина мумкин.

Саяним — турли мамлакатлардаги яҳудий диаспораларидан келган кўнгиллилар — Моссад операцияларида иштирок этадилар. Улар разведка ходимларига активлар ва алоқа маълумотларини тақдим этадилар ҳамда сиртдан бошқа хизматларни кўрсатадилар.

2022-йилда разведка агентлигидаги иккита муҳим лавозим аёллар томонидан эгалланди (уларнинг исмлари ошкор қилинмаган). Ушбу тайинловлар ҳақида изоҳ берар экан, Моссад директори Девид Барнеа "эшик эркаклар ва аёллар учун доим очиқ" эканлигини ва муҳим бўлган ягона нарса уларнинг хизматга яроқлилиги эканлигини айтди.

Раҳбарлар ва таниқли разведка ходимлари

1996-йилгача Моссад раҳбарияти ҳақидаги маълумотлар махфий эди. Ташкил этилганидан бери агентликни қуйидагилар бошқарган:

• ШАИ Реувен Шилоаҳ асосчиларидан бири (1951–1952);
• Тел-Авивдаги ШАИ бўлими бошлиғи, подполковник Иссер Ҳарел (1952–1963);
• АМАН директори генерал-майор Меир Амит (1963–1968);
• ИД генерал-майори Зви Замир (1968–1974);
• ИДФ генерал-майори Йитзҳак Ҳофи (1974–1982);
• разведкачи Наҳум Адмоний (1982–1989);
• разведка ходими Шабтаи Шавит (1989–1996);
• Генерал-майор Дани Ятом (1996–1998);
• разведка ходими ва дипломат Эфраим Ҳалевй (1998–2002);
• ИДФ генерал-майори Меир Даган (2002–2011);
• разведка ходими Тамир Пардо (2011–2016);
• разведка ходими ва Исроил Миллий хавфсизлик кенгаши раҳбари (2013–2016) Ёсси Коэн (2016–2021);
• разведка ходими Девид Барнеа (2021 - ҳозирги кунгача).
• Исроилнинг энг машҳур разведка ходимлари ва миллий қаҳрамонларидан бири мисрлик Эли Коэн бўлиб, у Суриянинг юқори сиёсий раҳбариятига кириб боришга муваффақ бўлган. Моссад агенти фош қилинди ва 1965-йил 18-майда омма олдида қатл этилди.

Энг машҳур Моссад операциялари

Моссад операциялари одатда радар остида олиб борилади ва душман режимларни беқарорлаштиришга ёки Исроилга таҳдидларнинг олдини олишга қаратилган. Кўпинча, уларнинг жамоатчиликка маълум бўлиши фақат жиддий муваффақиятлар ёки муваффақиятсизликлардан кейин ёки бир неча йиллардан кейин маълум бўлади. Шу билан бирга, Моссад фаолияти кўпинча зўравонлик ва террористик усулларни (одам ўғирлаш, заҳарлаш, суиқасдлар, шу жумладан портловчи моддалардан фойдаланиш) қўллагани учун танқидга учрайди, бу эса бегуноҳ одамларнинг ўлимига ва бошқа давлатлар билан муносабатлардаги инқирозларга олиб келади. Масалан, 1973-йилда Моссад агентлари марокашлик официант Аҳмад Бучикани Мюнхен Олимпиадаси террористик ҳужуми ташкилотчиларидан бири деб адаштириб, ҳомиладор рафиқаси олдида хатолик билан отиб ўлдиришган.

Якуний операция – Адолф Эичманннинг ўғирланиши

1960-йил 11-май куни Моссад агентлари СС-Оберстурмбаннфüҳрери, "Холокост меъмори" номи билан танилган Адолф Эичманнни Буенос-Айресдаги ишдан қайтаётганида ўғирлаб кетишди. У исроиллик учувчи қиёфасида ниқобланиб, Қуддусга олиб кетилди. Аргентина яҳудий давлатининг ҳаракатларини қоралади. Эичманн Исроилда суд қилинди ва қатл этилди. Ушбу воқеалар асосида иккита фильм суратга олинди: Роберт Ж. Спрингстиннинг "Эичманн операцияси" (1961) ва Крис Вайтснинг "Финал операцияси" (2018).

Операция Олмос

Моссад агентлари 1966-йил 15-августда (ёки бошқа манбаларга кўра, 16-августда) ироқлик учувчи Мунир Редфани ёллашди. У 25 дақиқада янги Совет МиГ-21 қирувчи самолётини ўғирлаб, уни Исроилнинг Ҳатзор авиабазасига олиб борди. Учувчи билан музокаралар давомида самолётга "Олмос" лақабини беришди. Редфа самолётни олиб қочгани учун пул мукофоти ва Исроил фуқаролигини олди ва унинг оиласи Ироқдан эвакуация қилинди. Жон Хенкок ушбу воқеалар асосида 1988-йилда "Ўғирланган осмон" телевизион фильмини суратга олди.

"Худонинг ғазаби" операцияси

1972-йил 5-сентябрь кечаси "Қора сентябрь" жангарилари Мюнхендаги Олимпия шаҳарчасига бостириб киришди, Исроил терма жамоаси спортчиларининг уйига бостириб киришди ва 11 кишини гаровга олиб ўлдиришди. Германия полицияси ходими ҳам террорчилар қурбони бўлди.

Моссад ушбу ҳужумнинг айбдорлари ва ташкилотчиларини топиш ва йўқ қилиш учун "Заам ҲаEл" ("Худонинг ғазаби") номли махсус бўлинма тузди. 1971 йил охирига келиб, разведка ходимлари 17 кишидан 13 нафарини йўқ қилишди. Гуруҳ раҳбари Абу Айяд ўз сафдошлари томонидан ўлдирилди ва яна икки фаластинлик суиқасддан қочиб қутулди. ФЛО разведкаси раҳбари Атеф Бсеисо Парижда қатл этилди. Жами операция 20 йилдан ортиқ давом этди.

Бу воқеалар Уилям А. Грем томонидан "Мюнхендаги йигирма бир соат" (1976) фильмида ва канадалик ёзувчи ва журналист Жорж Жонас томонидан "Қасос: Исроилнинг терроризмга қарши кураш гуруҳининг ҳақиқий ҳикояси" (1984) китобида тасвирланган. Иккинчиси Майкл Андерсоннинг "Гидеоннинг қиличи" (1986) ва Стивен Спилбергнинг "Мюнхен" (2005) фильмларига мослаштирилган.

Мусо операцияси

1984-йил 18-ноябрдан 1985-йил 5-январгача Моссад агентлари Исроил ҳарбий хизматчилари кўмагида, Марказий разведка бошқармаси ва Судан хавфсизлик хизматлари ёрдамида Судандан фуқаролар урушидан қочиб, у ердаги қочқинлар лагерларида яшаётган тахминан 14 000–18 000 эфиопиялик яҳудийларни (Фалаша) яширинча эвакуация қилишди. Шу мақсадда агентлар Қизил денгиз соҳилидаги Ароус курорт қишлоғида курорт марказини ташкил қилишди. Сайёҳлар ва маҳаллий ҳокимият органлари ташкилотнинг асл мақсадидан бехабар эдилар. Раду Михаилеану ушбу Моссад операцияси ҳақида "Боринг ва яшанг" (2005) фильмини, Гидеон Рафф эса "Қизил денгиз шўнғин курорти" (2019) фильмини суратга олди.

Унинг давоми 1991-йил май ойида 14 325 эфиопиялик яҳудийни Эфиопиядан депортация қилган Сулаймон операцияси эди.

"Ёшлик баҳори" операцияси

1973-йил 9-апрелдан 10-апрелга ўтар кечаси Моссад агентлари Байрут ва Сидон (Ливан)да операция ўтказдилар. Йигирма нафар ФЛО ходими, жумладан, икки юқори мартабали ФЛО аъзоси ва Ясир Арафатнинг ўринбосари ўлдирилди. Улар турли йилларда, жумладан, 1972-йилда Мюнхендаги ҳужумда исроилликларга қарши ҳужумларда иштирок этган деб ишонилади, шунинг учун операция кўпинча "Худонинг ғазаби" операциясининг бир қисми ҳисобланади. Исроил рейд пайтида икки аскарини йўқотди. БМТ яҳудий давлатининг ҳаракатларини қоралади. Стивен Спилберг Моссаднинг ишини "Мюнхен" (2005) фильмидан бир саҳнада тасвирлаган.

Энтеббе операцияси

1976-йил 4-июльда Исроил махсус кучлари Уганда пойтахти Кампала яқинидаги Энтеббе аэропортига бостириб киришди. У ерда ПФЛП ва Ғарбий Германия инқилобий гуруҳи аъзолари Аир Франcе рейси аъзолари билан бирга 106 яҳудий ва исроилликни гаровга олишган эди. Улар 27-июн куни Афина аэропортида самолёт ёқилғи қуяётган пайтда қўлга олинди. Террорчиларни Уганда президенти Иди Амин фаол қўллаб-қувватлади ва аэропортни хавфсизликка олди.

Энтеббе операцияси Моссад агентлари томонидан бир ҳафта ичида режалаштирилган эди, улар аэропорт биноларининг диаграммалари ва фотосуратларини, жангарилар ва Уганда қўшинлари сони, қирувчи самолётлар ва радар қурилмалари жойлашуви ҳақида маълумот олишди. Исроил самолётлари тўлиқ радио жимлигида 4000 километрдан ортиқ масофани аниқланмаган ҳолда учиб ўтди ва ҳужумнинг ўзи бир дақиқа 45 сония давом этди. Отишмада уч нафар гаровга олинган шахс (кейинчалик яна бир гаровга олинган шахс касалхонада ўлдирилган), етти нафар жангари, тахминан 40 нафар Уганда аскари ва ҳозирги Исроил Бош вазири Бенямин Нетаняхунинг укаси командо Ёнатан Нетаняху ҳалок бўлди. Қолганлари қўйиб юборилди ва Исроилга қайтарилди.

Ушбу операция Ирвин Кершнернинг "Энтеббега бостириб кириш" (1977), Марвин Ж. Чомскийнинг "Энтеббедаги ғалаба" (1976), Менаҳем Голаннинг "Жонатан операцияси" (1977) ва Хосе Падилянинг "Момақалдироқ операцияси" (2018) каби фильмларда суратга олинган.

Опера операцияси

Ироқ Франция кўмагида ядровий дастурни бошлади. Бағдод тинчлик мақсадларига интилаётганини таъкидлаганига қарамай, Исроил буни ўз хавфсизлигига таҳдид деб билди. Тел-Авив Парижни реактор етказиб беришдан қайтаришга уриниб кўрмади. 1979-йил 5-апрелда Францияда портлашлар содир бўлди. Моссад агентлари Ироққа ўтказишга тайёрланган иккита энергия блокини йўқ қилишди. Кейин Париж янги реактор қурди ва уни Бағдодга жўнатди. Моссад уни ядро ёқилғиси билан тўлдириш муддатини аниқлади ва бу маълумотни расмийларга етказди. Яҳудий давлати Опера операциясини ўтказишга қарор қилди ва 1981-йил 7-июнда реактор мажмуасини бомбардимон қилди. Натижада, у таъмирлаб бўлмайдиган даражада шикастланди. Ироқ бирорта ҳам Исроил қирувчи самолётини уриб туширмади. Шундай қилиб, ядровий дастур вақтинча фалаж бўлди. Эрик Рочаннинг "Патриотлар" (1994) триллери шу воқеаларга асосланган эди.

Ироққа қарши операциялар

1964-йилдан бошлаб, яҳудий давлати Ироқ-Эрон уруши пайтида Ироқ ва Эрондаги курд сепаратистларини яширинча қўллаб-қувватлади. Бундан ташқари, Моссад агентлари камида уч марта - 1970, 1992 ва 1999-йилларда - Ироқ раҳбари Саддам Ҳусайнга суиқасд уюштиришни режалаштиришган, аммо бу операциялар бекор қилинган.

Саддам Ҳусайн режими ағдарилгандан сўнг, Исроил разведкаси физика, энергетика ва қурол-яроғ соҳаларида ироқлик олимларни фаол равишда жалб қилди. Ҳамкорлик қилишдан бош тортганлар яҳудий давлатининг хавфсизлигига таҳдид деб ҳисобланди.

Эронга қарши операциялар

2000-йилларнинг бошларида ўта консерватив сиёсатчи Маҳмуд Аҳмадинежод Эрон президенти бўлди. У Исроилни йўқ қилишга ва ядровий дастурни амалга ошириш йўлини белгилашга ваъда берди. Ушбу дастурга қарши курашиш Моссад агентларининг асосий мақсадига айланди.

Исроил разведка хизматлари ядровий олимларнинг кўплаб қотилликлари ва бедарак йўқолиши , архив ҳужжатларини ўғирлаш, киберҳужумлар ва Эрон ядровий иншоотларига қарши саботаж билан боғлиқ . 2025-йил ёзида Эронга қилинган ҳужумдан бир неча ой олдин, Моссад агентлари Эрон ҳаво мудофааси тизимлари ва ракета учириш мосламаларига, шунингдек, ҳарбий қўмондонлар, ядровий олимлар ва Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси ( ИРГC ) раҳбарларига ҳужум қилиш учун мамлакатга дрон қисмлари ва портловчи моддаларни яширинча олиб киришган. Исроил 2025-йил 13-июн кечаси Эронга қарши операция бошлаганидан сўнг, Исроил разведкаси Эрон ҳаво кучлари қўмондонларини ҳужумлардан олдин йиғилиш чақиришга алдашга муваффақ бўлди. Ўша йилнинг 15-июнида Эрон ахборот агентлиги Тасним Теҳрон чеккасида икки Моссад аъзоси ҳибсга олинганини хабар қилди  , уларда 23 та дрон, учириш мосламалари, бошқарув мосламалари, Ниссан юк машинаси ва 200 кг дан ортиқ портловчи моддалар учун ускуналар борлиги аниқланди.

Ливандаги пейжер портлаши

2024-йил 17 ва 18-сентябрь кунлари Ливан Ҳизбуллоҳ ҳаракати аъзоларига тегишли пейжерлар ва бошқа электрон қурилмалар портлади. Гуруҳ Исроилга ҳужум қилганидан ва Ғазо секторидаги қасос операциясидан сўнг Фаластиннинг Ҳамас ташкилотини қўллаб-қувватлади ва яҳудий давлатини мунтазам равишда ўққа тутди. Ускуналар Ливанга етказиб берилишидан олдин Моссад агентлари томонидан ушланиб, портловчи моддалар билан тўлдирилган , улар батареяларни иситиш орқали портлатилган. 40 дан ортиқ одам ҳалок бўлди ва тахминан 4000 киши жароҳат олди.