Психосоматика: агар нервлар касалликлар учун айбдор бўлса, нима қилиш керак

Ҳар бешинчи касаллик стресс туфайли бошланади. Бу амалда тасдиқланган ҳақиқатдир.

“Барча касалликлар асабдандир” – бир пайтлар олимлар бу иборага кулишган. Бироқ, бугунги кунда бу жиддий қабул қилинади. Замонавий илм-фанда тажрибалар жисмоний саломатликка қандай таъсир қилишини ўрганадиган бутун бўлим - психосоматик тиббиёт мавжуд. Спойлер: жуда сезиларли.

Психосоматика нима ва у қандай ишлайди
Руҳнинг ҳолати, онг (юнонча - психо, "психо") тананинг фаровонлигига таъсир қилишини (сома, "сома") инсоният узоқ вақт давомида пайқаган. Энг оддий мисолларни эслаш кифоя: қўрқувдан оғиз қурийди, хафагарчиликдан томоқдаги бўлак пайдо бўлади. Шармандалик сизни қизариб юборади - юздаги терининг ҳарорати ошишига олиб келади. Ҳаётий зарбалар юрак хуружига олиб келиши мумкин.

Бундай мисоллар шунчалик кўпки, улар илм-фан эътиборидан четда қолмайди. 1818 йилда немис психиатри Иоган Кристиан Хайнрот биринчи марта "психосоматика" атамасини ҳис-туйғулар, ҳис-туйғулар, тажрибалар ва жисмоний касалликлар ўртасидаги алоқани ўрнатиш учун ишлатган. 100 йил ўтгач, 1922 йилда австриялик психоаналист Феликс Deutsch "психосоматик тиббиёт" тушунчасини киритди.
Deutsch баъзи психосоматик касалликларни ажратиб кўрсатди. Тўғри, у психоаналист сифатида асосан невроз ва истерияга эътибор қаратган. Ва бузилишлар сифатида у бемор онгсиз равишда баъзи ижтимоий зиддиятларни тугатиш учун мавжуд бўлмаган касалликнинг аломатларини кўрсатган вазиятларни кўриб чиқди.

Мисоллар: "ноқулай" вазият ҳақида ҳаддан ташқари ташвишланиб, ҳушини йўқотадиган аёл. Ёки қаттиқ қоидалар билан мактабга қайтиш кераклигини ўйлаб қусишни бошлаган бола.

Аммо психосоматика истериядан ҳам чуқурроқ нарса бўлиб чиқди. 1968 йилда руҳий касалликлар диагностикаси ва статистик қўлланмаси (ДСМ-ИИ) психосоматик касалликларни "психо-эмоционал омиллар таъсирида юзага келган аниқ физиологик аломатлар" деб таърифлаган. Ва 1980 йилга келиб, бу аломатлар қаердан келиб чиққанлиги аниқ бўлди.

Тадқиқотлар биологик фаол моддалар - нейропептидларни топди. Ушбу протеин тузилмалари марказий асаб тизимида, хусусан, ҳиссиётлар билан боғлиқ бўлган мия ҳудудларида шаклланади. Органлар ва тўқималарга тарқалиб, улар, жумладан, уларнинг физиологик ҳолатига таъсир қилади.

Нейропептидлар метаболизмни назорат қилади, гормонлар чиқарилишини рағбатлантиради ёки инҳибе қилади, ҳужайра янгиланиш тезлигига таъсир қилади ва иммунитет тизимининг ишлашига фаол аралашади.

Туйғулар нейропептидларни ишлаб чиқаришга таъсир қилади. Ва нейропептидлар, ўз навбатида, бутун организмнинг ҳаётий фаолиятини назорат қилади. Шундай қилиб, руҳий ҳолат ва физиология ўртасидаги боғлиқлик тасдиқланди.

Психосоматик касалликлар нима
Энг бошқача. Маълумки, шифокорларга у ёки бу сабабларга кўра ташриф буюрган беморларнинг 20-30 фоизи тиббий нуқтаи назардан тушунтириб бўлмайдиган аломатларга эга.

Мисол учун, инсон барча объектив параметрларда соғлом, лекин унинг боши ҳар куни оғрияпти. Ёки обсесиф йўталдан қутулолмайди.

Бундай ноаниқ аломатларнинг тарқалиши олимларни касалликларнинг 20% ​​гача психологик сабабга эга эканлигини тахмин қилишга олиб келди: тажрибали стресс ёки ички тажриба.

Замонавий халқаро таснифга кўра, психосоматик касалликлар икки гуруҳга бўлинади:

Тўқималарнинг шикастланиши билан боғлиқ эмас. Бунга нафас олиш тизимининг барча турлари (масалан, обсесиф психоген йўтал ёки гипервентилия синдроми), айрим юрак-қон томир касалликлари (масалан, гипертензия ёки кардионевроз), шунингдек, номаълум табиатдаги қичишиш каби тери касалликлари киради.
тўқималарнинг шикастланиши билан боғлиқ. Бунга астма, дерматит, экзема, ошқозон яраси, шиллиқ қават колит, ярали колит, üртикер ва терига ёки бошқа органларга жисмоний зарар этказадиган бошқа ҳолатлар киради.
Бу таснифлашнинг ягона вариантидан узоқдир: анча батафсил ва мураккаб вариантлар мавжуд. Ва, албатта, бу касалликларнинг тўлиқ рўйхати эмас, уларнинг ривожланиши ҳис-туйғулар ва стресс билан боғлиқ бўлиши мумкин.

Аммо таснифларда бўлмаган нарса - бу стресс тури ва ўзига хос касаллик ўртасидаги муносабатлар. Интернетда кўплаб қизиқарли рўйхатлар мавжуд, масалан, "артритнинг сабаби ўз-ўзини қадрлаш, ўз кучига ишонмасликдир". Ёки, айтайлик, "миёпиянинг сабаби, сиз атрофда нима содир бўлаётганини сезишни хоҳламаслигингиздир". Ёки: "ўт пуфаги касалликлари ҳаддан ташқари сафро - асабийлашиш, атрофимиздаги дунёга ғазабланиш туфайли пайдо бўлади".

Бундай рўйхатлар мутлақо бидъатдир. Ва бундай "ташхислар" далилларга асосланган тиббиёт билан ҳеч қандай алоқаси йўқ.

Психосоматика билан боғлиқ касалликларни қандай даволаш мумкин
Сиз ташхис билан бошлашингиз керак. Сизнинг аломатларингиз учун ҳақиқатан ҳам жисмоний тушунтириш йўқлигига ишонч ҳосил қилишингиз керак. Ва бу дегани, сиз малакали шифокор билан маслаҳатлашиб, у томонидан тайинланган тестлардан ўтишингиз ва керакли қўшимча тадқиқотлардан ўтишингиз керак бўлади.

Ҳеч қандай ҳолатда, айтайлик, ўт пуфаги соҳасидаги оғриқни "меҳрибон бўлишга" уриниш орқали даволашга уринманг. Шундай қилиб, сиз вақтни йўқотишингиз ва умуман даволанадиган касалликни даволаб бўлмайдиган босқичга олиб келишингиз мумкин.

Агар шифокорингиз психологик омиллар сизнинг аломатларингизга сабаб бўлиши мумкин деб қарор қилса, у ташвиш ва стрессни бошқаришга ёрдам берадиган даволаш усулларини таклиф қилади. Мисол учун, седатив ёки антидепрессантларни тайинланг. Дам олишни ва рақамли детоксни тавсия этинг - бир муддат гаджетлардан воз кечинг. Психотерапия курсидан ўтишни маслаҳат беринг.

Умуман олганда, ҳар бир ҳолат индивидуал ёндашувни талаб қилади. Ва малакали шифокор ёрдами билан уни излаш янада самаралидир.