Озодлик ҳайкали ҳақида нималарни билишингиз керак

Озодлик ҳайкали, эҳтимол, бутун Америкадаги энг таниқли диққатга сазовор жой ва Нью-Йоркдаги асосий ёдгорликдир. У ҳозир ўз номини олган алоҳида оролда жойлашган. Асл ғояга кўра, ҳайкал сув орқали шаҳарга келган саёҳатчиларни кутиб олади

Ҳайкал қандай қурилган

Ҳайкал Америка инқилобининг 100 йиллиги шарафига Франциядан АҚШга совға бўлди. Лойиҳани Фредерик Август Бартолди бошқарган, қўллаб-қувватловчи тузилма эса таниқли Густав Эйфел томонидан ишлаб чиқилган. Дастлабки келишувга кўра, ёдгорликнинг бир қисмини америкаликлар ясашган, Озодлик фигурасининг ўзи эса Париждан махсус кемада етказилган.  

Ҳайкал ўрнатиладиган жой Конгресс томонидан танланган. Бартолди Бедлоэ оролида туриб олди, чунки барча кемалар Нью-Йоркка кетаётганда унинг ёнидан ўтиб кетишди ва Конгресс аъзолари у билан рози бўлишди. Кўп ўтмай, "Бедлоэ" номи ўтмишда қолди ва бугунги номга - Озодлик оролига ўрнини босди. 
Ёдгорликни режалаштирилганидан кечроқ ўрнатиш мумкин эди. Лойиҳада иштирок этаётган иккала давлат ҳам молиялаштиришда муаммоларга дуч келди. Аввало, биз машъални ушлаб турган қўлда ишни тугатдик. Ушбу қисм инвесторларни жалб қилиш умидида бир нечта кўргазмаларда намойиш этилди.

Ҳайкалнинг французча ярми 1885 йилда Париждан Исере кемасида олиб келинган. У қисмларга ажратилган ҳолда етказиб берилган. 350 та қисм тахминан тўрт ой давомида бирлаштирилди ва 1885 йил 28 октябрда очилиш маросими бўлиб ўтди. Унда мамлакатнинг ўша пайтдаги президенти Стивен Кливленд бошчилигидаги муҳим сиёсий арбоблар иштирок этди.

Озодлик маъбудаси ҳозир қўлида ушлаб турган машъала замонавийроқ версиядир. Асл нусхаси ҳайкал ичидаги музейда сақланади. У Қора Том оролидаги портлашдан зарар кўрган (1916). Улар уни қайта тиклашга муваффақ бўлишди, аммо ёмғир суви ҳали ҳам ичкарига кирди. 1984 йилда янги машъал ўрнатилди.

1900 йилда мис ҳайкалда яшил қоплама пайдо бўла бошлади. У олиб ташланмайди, чунки у материални атроф-муҳит таъсиридан ҳимоя қилишга ёрдам беради. 1946 йилдан бошлаб ҳайкалнинг ички қисмининг бир қисми (сайёҳлар кўтарилиши мумкин) махсус пластмасса билан қопланган, ундан ёзувларни ўчириш осонроқ бўлади. 

Ичкаридаги ҳайкалга ташрифлар фақат бир неча марта чекланган. У ҳатто Иккинчи Жаҳон уруши пайтида ҳам меҳмонларни қабул қилди, аммо ўша йилларда у тунда ёритилмади. Ҳайкал 2001 йил 11 сентябрь фожиасидан кейин бир мунча вақт ёпилган, кейин 2011 йил октябрь ойидан бошлаб у бир йил давомида таъмирланган, шу вақт ичида лифтлар алмаштирилган.

Ҳайкалнинг кўриниши

Озодлик ҳайкали америкаликлар учун муҳим рамзий маънога эга. Маъбуда бир қўлида ушлаб турган планшетда Мустақиллик Декларацияси қабул қилинган сана (1776 йил 4 июл) кўрсатилган. Унинг тожининг нурлари сони этти қитъа ва этти денгизни англатади (Ғарбий географик анъанага кўра).

Ҳеч ким ҳайкалнинг оғирлигини айтишга журъат эта олмайди. Баъзи маълумотларга кўра, мис компонентининг оғирлиги 27-31 тонна, пўлат қисми эса - 113 дан 125. Шундай қилиб, умумий оғирлиги камида 200 тонна бўлиши керак.

Баландликка келсак, бу эрда ҳамма нарса аниқ ҳисобланган: 46 метр - рақамнинг ўзи, пойдевор билан бирга - 93 метр. Сиз лифтда эрдан аёлнинг оёғига киришингиз мумкин, кейин эса тожга, сиз 377 қадамни босиб ўтишингиз керак бўлади.

Кўпчилик Озодлик ҳайкали дунёдаги энг баланд ёдгорликлар рўйхатига киритилган деб янглишмоқда. Бироқ, аслида у ҳатто энг яхши ўнталикка кирмайди, лекин у Америкадаги энг катта ҳудуддир. 

Афсонавий ҳайкалнинг кичик нусхалари ёки унинг мавзусидаги ўзгаришлар бутун дунё бўйлаб тарқалган. Энг машҳур асарларни Париж ва Лас-Вегасда кўриш мумкин.

Озодлик оролига қандай бориш мумкин

Хусусий қайиқларнинг орол бандаргоҳига киришига рухсат берилмайди, шунинг учун бу эрга келиш учун сиз Манхеттендаги Батарея боғидан ҳар куни (25 декабрдан ташқари) сузиб юрадиган "Статуе Cруисес" дан махсус паромга боришингиз керак бўлади. Йўлда у эмиграция музейи билан машҳур Эллис оролига юзланади. Паром чипталари нархи 18,5 доллардан (тўлиқ нарх) 9 долларгача (болалар чиптаси) ўзгаради. Аттраксионнинг машҳурлиги сабабли, паром учун навбатлар узоқ бўлиши мумкин, чипталарни олдиндан сотиб олиш тавсия этилади.