
Тереза она, 1910-йил 26-августда Анжезе Гонхҳе Божахиу номида туғилган, рим-католик роҳибаси ва миссионер бўлиб, ўз ҳаётини камбағал, касал ва ўлимга маҳкумларга ёрдам беришга бағишлаган. 1950 йилда у Ҳиндистоннинг Калькутта шаҳрида Хайрия Миссионерлари ташкилотига асос солди, бу орден бутун дунё бўйлаб минглаб опа-сингиллар ишлаётганига айланди. Ўзининг камтарлиги, меҳр-шафқати ва бошқаларга фидойилиги билан танилган Тереза она инсониятга хайрихоҳлик билан хизмат қилиш рамзига айланди. Унинг иши 1979 йилда Тинчлик учун Нобел мукофоти билан бирга кўплаб мукофотларга сазовор бўлди. Бироқ, унинг ҳаёти ва миссияси мунозаралар ва танқидлардан холи бўлмади, бу унинг ғайриоддий меросига мураккаблик қатламларини қўшди.
Тереза она ҳақида қизиқарли фактлар:
Тереза онаси ўша пайтда Усмонлилар империясининг бир қисми бўлган ва ҳозир Шимолий Македониянинг пойтахти бўлган Скопье шаҳрида туғилган.
У 12 ёшида диний ҳаётга даъватни ҳис қилди ва 18 ёшида миссионер бўлишга қарор қилди.
У 1928 йилда Ирландиянинг Дублин шаҳридаги Лорето опа-сингиллари гуруҳига қўшилиб, Ҳиндистонда таълим тили бўлган инглиз тилини ўрганади.
1931 йилда у ўзининг биринчи диний ваъдаларини олди ва Лисиеухнинг Муқаддас Тереза шарафига "Тереза" исмини танлади.
Тереза она 1929 йилда Ҳиндистонга келган ва Калькуттадаги Авлиё Мери ўрта мактабида дарс бера бошлаган.
1946 йилда унинг "қўнғироқ ичида қўнғироғи" уни монастир мактабини тарк этишга ва Калькуттадаги қашшоқларнинг энг камбағаллари орасида ишлашга илҳомлантирди.
У 1950 йилда "очлар, яланғочлар, уйсизлар, ногиронлар, кўрлар, моховлар" га ғамхўрлик қилишга бағишланган "Хайрия Миссионерлари" га асос солган.
Хайрия миссионерлари 1950 йилда Ватикан томонидан каноник эътирофга сазовор бўлди.
Тереза она Ҳиндистон фуқаролигини қабул қилди ва камбағалларга бўлган садоқатини ифодаловчи кўк ҳошияли оддий оқ пахта сари кийиб олди.
Унинг фаолияти халқаро миқёсда кенгайди, унинг вафотигача 133 мамлакатда хайрия миссионерлари фаолият юритди.
У 1952-йилда Калькуттада ўлимдан кейинги беморларга тиббий ёрдам кўрсатувчи ва раҳм-шафқат кўрсатувчи биринчи “Ўлганлар уйини” очди.
1965 йилда Папа Павел ВИ Хайрия миссионерларини мақташ тўғрисидаги фармонни бериб, уларни тўғридан-тўғри папалик юрисдикциясига киритди.
Тереза она 1979 йилда Тинчлик учун Нобел мукофотига сазовор бўлди, аммо зиёфат учун маблағни камбағалларга беришни сўради.
У 1980 йилда Ҳиндистоннинг энг олий фуқаролик шарафи - Бҳарат Ратна ордени билан тақдирланган.
У бутун дунё бўйлаб тан олинганига қарамай, у оддийгина ҳаёт кечирди, фақат бир нечта шахсий нарсага эга эди.
Унинг тинимсиз меҳнати туфайли унинг соғлиғи ёмонлашди, юрак муаммолари ва бошқа касалликларга олиб келди.
Тереза онанинг усуллари ва эътиқодлари баъзида мунозарали бўлиб, уни ёрдам берган одамларнинг азоб-уқубатларига ҳаддан ташқари эътибор қаратганликда айблаган баъзиларнинг танқидига сабаб бўлди.
Унинг мунозарали шахслар билан муносабати ва улардан хайр-эҳсонларни қабул қилиши ҳам танқидларга сабаб бўлди.
Тереза она малика Диана билан учрашди ва иккаласи ҳам инсонпарварлик саъй-ҳаракатларида бирлашдилар.
У ўзининг чуқур руҳий зулматини ва шубҳаларини ифодаловчи кўплаб хатлар ёзган ва улар вафотидан кейин нашр этилган.
1997 йил 5 сентябрда вафотидан кейин Ҳиндистон ҳукумати уни давлат дафн маросими билан тақдирлади.
Папа Иоанн Павел ИИ канонизация жараёнини бошлаш учун одатий беш йиллик кутиш муддатидан воз кечди.
У 2003 йилда калтакланган ва 2016 йилда Калькуттадаги Авлиё Тереза сифатида канонизация қилинган.
Унинг байрами 5-сентябрда, вафотининг йиллигида нишонланади.
Меҳр тимсоли Тереза онанинг сурати дунёнинг турли маркалари ва тангаларида акс этган.
Унинг ҳаёти ҳақида бир нечта фильмлар ва ҳужжатли фильмлар, жумладан 1969 йилда Малколм Муггериж томонидан ҳикоя қилинган "Худо учун гўзал нарса" ҳужжатли фильми суратга олинган.
Унинг битиклари ва нутқлари турли китобларга жамланиб, унинг маънавий ҳаёти ҳақида маълумот беради.
Тереза она "Кичик нарсаларни катта севги билан қилинг" иборасини яратиб, кичик меҳрибонлик ҳаракатларининг муҳимлигини таъкидлади.
Ўз ишининг глобал қамровига қарамай, у Калькуттани ўз уйи ва миссиясининг маркази деб билишда давом этди.
Унинг баъзи машҳур мукофотлари орасида 1962 йилда Падма Шри, 1971 йилда Папа Иоанн ХХИИИ тинчлик мукофоти ва 1997 йилда Конгресс олтин медали бор.
Унинг ҳаёти давомида Тереза она кўплаб фахрий унвонлар ва мукофотлардан воз кечди, чунки у мақтовлар у хизмат қилган одамларга берилиши керак деб ҳисоблади.
Тереза онанинг ҳаёти раҳм-шафқат, севги ва бошқаларнинг фаровонлиги учун фидокорона фидойилик кучининг исботи эди. Унинг энг эътиборсиз ва ҳимоясиз одамларга содиқлиги бутун дунё бўйлаб инсонпарварлик ишларида ўчмас из қолдирди. Унинг ёндашуви ва амалиёти танқиддан холи бўлмаса-да, чексиз хайр-эҳсон ва меҳрибонлик тимсоли сифатида унинг мероси сақланиб қолди. У кўрсатган ўрнак сон-саноқсиз одамларни хизмат ҳаётини давом эттиришга ва ҳар бир инсоннинг ўзига хос қадр-қиммати ва қадр-қимматини кўришга илҳомлантиришда давом этмоқда.