Мия ҳақида 36 та қизиқарли факт

Инсон мияси табиатнинг мўъжизаси ва инсон танасидаги энг мураккаб органлардан биридир. У асаб тизимининг маркази бўлиб хизмат қилади ва деярли ҳар қандай фикр, ҳис-туйғу ва тана функцияларини бошқариш учун жавобгардир. Тахминан 1,4 килограмм оғирликдаги ва тахминан 86 миллиард нейронни ўз ичига олган миянинг мураккаблиги мисли кўрилмаган ва инсон мавжудлигини белгилайдиган фавқулодда қобилиятларга имкон беради. Кенг қамровли тадқиқотларга қарамай, бу мураккаб орган ҳақида ҳали кўп нарсаларни ўрганиш керак ва давом этаётган тадқиқотлар унинг кўплаб сирларини очишда давом этмоқда. Мана инсон мияси ҳақида 36 дан ортиқ қизиқарли фактлар:

1. Инсон мияси тананинг умумий энергиясининг тахминан 20 фоизини ишлатади.
2. У тахминан 60% ёғдан иборат бўлиб, уни танадаги энг ёғли органга айлантиради.
3. Ёг 'миқдори юқори бўлишига қарамай, мия тегиниш учун тофу каби ҳис қилади.
4. Миядаги нейронлар маълумотни сониясига 120 метргача тезликда узатиши мумкин.
5. Мия уйғонганида тахминан 23 ватт қувват ишлаб чиқариши мумкин, бу кичик лампочкани қувватлантириш учун этарли.
6. Миянинг тузилиши вақт ўтиши билан ўрганиш ва тажрибага жавобан ўзгаради, бу ҳодиса невропластиклик деб аталади.
7. Мия ҳужайралари асосий энергия манбаи сифатида шакарнинг ўзига хос турини, глюкозани ишлатади.
8. Ўртача, эркак мияси аёл миясидан тахминан 10% каттароқдир, аммо бу ақл билан боғлиқ эмас.
9. Мия 25 ёшгача ривожланишда давом этади.
10. Мияда оғриқ рецепторлари йўқ, шунинг учун у оғриқни сезмайди.
11. Миянинг чап ярим шари одатда нутқ ва тилни бошқаради, ўнг эса ижодкорлик билан боғлиқ.
12. 5-10 дақиқа давомида кислород этишмаслиги миянинг доимий шикастланишига олиб келиши мумкин.
13. Альцгеймер касаллиги деманснинг энг кенг тарқалган шакли бўлиб, хотира, фикрлаш ва тилга таъсир қилади.
14. Уйқу пайтида мия ўзини зарарли токсинлардан тозалайди.
15. Миянинг сақлаш сиғими деярли чексиздир, тахминан 2,5 петабайтни ташкил қилади.
16. Мия тўлқинлари сиз уйғоқ бўлгандан кўра туш кўрганингизда фаолроқ бўлади.
17. Инсон миясининг оғирлиги тахминан 3 фунт (1,4 килограмм).
18. Миядаги нейронлар секундига тахминан 200 марта отилиши мумкин.
19. Миянинг ажинланган кўриниши унинг сирт майдонини оширади, бу эса кўпроқ когнитив функцияларга имкон беради.
20. Уйқунинг этишмаслиги миянинг янги хотираларни шакллантириш қобилиятига таъсир қилиши мумкин.
21. Миянинг ҳипокампус қисми хотира шаклланиши учун зарурдир.
22. Юрак тўхтаганидан кейин мия олти дақиқагача яшаши мумкин.
23. Мия маълумотлари таъсирчан секундига 120 метргача тарқалади.
24. Корпус каллосум миянинг икки ярим шарлари ўртасидаги алоқани осонлаштиради.
25. Ҳазилда кулиш - бу миянинг бир нечта соҳаларини фаоллаштирадиган мураккаб жараён.
26. Стресс миянинг тузилиши ва функциясини ўзгартириши, хотира ва кайфиятга таъсир қилиши мумкин.
27. Миянинг сув миқдори тахминан 73% ни ташкил қилади.
28. Инсон миясида 100 000 милдан ортиқ қон томирлари мавжуд.
29. Спиртли ичимликлар миянинг алоқа йўлларига таъсир қилади, бу кайфият ва хатти-ҳаракатларнинг ўзгаришига олиб келади.
30. Вояга этган одамнинг мияси тана вазнининг тахминан 2% ни ташкил қилади, аммо унинг умумий кислород ва қонининг 20% ни ишлатади.
31. Депрессия мия тузилишидаги жисмоний ўзгаришларга олиб келиши мумкин.
32. Инсон мияси кунига тахминан 50 000 та фикрни ишлаб чиқиши мумкин.
33. Инсон мияси суперкомпьютерга қараганда тезроқ ва энергия тежамкорроқ.
34. Қон-мия тўсиғи мияни зарарли моддалардан ҳимоя қилади, аммо мияга дори этказиб беришни жуда қийинлаштиради.
35. Юқори қон босими мия қон томирларига зарар этказиши мумкин, бу эса хотира ва когнитив муаммоларга олиб келади.
36. Шоколаднинг ҳиди тета мия тўлқинларини оширади, бу эса бўшашишни келтириб чиқаради.

Инсон мияси - бу мураккабликни самарадорлик билан бирлаштира оладиган фавқулодда орган. Унинг фикрлаш, ҳис-туйғу, хотира ва бошқалардаги қобилиятлари ҳали ҳам олимлар томонидан ўрганилаётган мураккаб жараёнлар ва алоқалар натижасидир. Юқоридаги фактлар мия ҳақида ўрганишимиз керак бўлган нарсаларнинг сиртини тирнайди, бу унинг ҳаётимиздаги муҳим ролини ва унинг ҳалигача сирларини акс эттиради. Тадқиқотлар давом этар экан, биз ўзимиз ҳақидаги тушунчамизни чуқурлаштириб, ушбу муҳим органнинг ажойиб табиатини кашф этишда давом этамиз.