Микеланжело ҳақида 35 та қизиқарли факт

Италия Уйғониш даврининг юксак арбоби Микеланжело Буонарроти санъат тарихида мисли кўрилмаган даҳо ва янгилик билан синонимга айланган рассом эди. 1475-йил 6-мартда Италиянинг Капресе шаҳрида туғилган Микеланжело ижоди ҳайкалтарошлик, рассомлик, меъморчилик ва шеъриятни қамраб олган бўлиб, дунёда ўчмас из қолдирган. Унинг Довуд ва Пиета ҳайкаллари, Систина капелласининг шифти ва Авлиё Пётр собори дизайни каби асарлари ўзининг гўзаллиги, ҳиссий чуқурлиги ва техник маҳорати билан машҳур. Микеланжелонинг ўз ҳунарига содиқлиги ва мармар ва фрескани ҳаёт билан уйғотиш қобилияти асрлар давомида сон-саноқсиз рассомлар ва мухлисларни илҳомлантирган. Келинг, Микеланжелонинг санъат ва маданиятга қўшган ғайриоддий ҳиссасини таъкидлайдиган баъзи қизиқарли ва маълумот берувчи фактларни кўриб чиқайлик.

1. Микеланжело асосан ўзини ўзи ўргатган, дастлаб Доменико Гҳирландаиодан рассомлик санъатини ва Бертолдо ди Жованнидан ҳайкалтарошликни ўрганган.
2. У эндигина йигирма ёшда бўлганида, Ватикандаги Авлиё Пётр соборида жойлашган ажойиб Пиетани ҳайкалтарошлик қилган.
3. Микеланжелонинг Девиди 17 фут баландликда, илгари бошқа рассомлар томонидан нуқсонли деб ҳисобланган битта мармар блокдан ўйилган.
4. У тириклигида таржимаи ҳоли Гиоргио Васари ва Асcанио Кондиви томонидан икки версияда нашр этилган биринчи Ғарб рассоми эди.
5. Микеланжело биринчи навбатда ўзининг ҳайкалтарошлиги ва рассомчилиги билан машҳур бўлишига қарамай, Медиcи капелласи ва Лаурентиан кутубхонасидаги иши билан архитектурага ҳам катта таъсир кўрсатди.
6. Рим папаси Юлий ИИ томонидан топширилган Систина черковининг шифтини суратга олиш тахминан тўрт йил давом этди (1508-1512).
7. Микеланжелонинг Уйғониш даври рассоми Леонардо да Винчи билан рақобати яхши ҳужжатлаштирилган, гарчи улар бир-бирларининг ижодига таъсир қилган бўлсалар ҳам.
8. У ўз ҳайкаллари ва расмларининг реализмини яхшилаш мақсадида анатомияни ўрганиш учун одам жасадларини яширинча ёриб олган.
9. Систина ибодатхонасининг бутун қурбонгоҳ деворини қоплаган фресканинг "Охирги ҳукм" шифтдан 24 йил ўтиб Микеланжело томонидан якунланган ва Санкт-Вартоломенинг териси каби автопортретни ўз ичига олади.
10. Микеланжело 1546 йилда, 71 ёшида Пётр соборининг бош архитектори этиб тайинланган.
11. У чуқур диндор эканлиги маълум эди, бу унинг санъатига, айниқса, кейинги йилларида чуқур таъсир кўрсатди.
12. Микеланжело ҳеч қачон турмушга чиқмаган ва бутун ҳаётини ўз санъатига бағишлаган.
13. Рассомнинг шеърияти 300 дан ортиқ сонет ва мадригаллардан иборат бўлиб, унинг санъат, ҳаёт ва севги ҳақидаги фикрларини акс эттиради.
14. Бойлигига қарамай, Микеланжело тежамкор ва камтарона яшаган.
15. У деярли 88 ёшида вафот этгунига қадар меҳнат қилишни давом эттирди, бу унинг бутун умри давомида санъатга фидойилигидан далолатдир.
16. Микеланжело умри давомида машаққатли меҳнати туфайли оғирлашган турли жисмоний касалликларга дуч келди.
17. Унинг темпераментли табиати ва юқори стандартлари кўпинча патронлар, жумладан папалар ва Медиcи оиласи аъзолари билан тортишувларга олиб келди.
18. Унинг баъзи лойиҳалари, энг машҳури "Маҳбуслар" ёки "Қуллар" деб номланувчи ҳайкаллар серияси тугалланмаган бўлиб қолди.
19. Микеланжело классик антик даврдан чуқур таъсирланган, бу унинг қадимги Рим ҳайкалларига бўлган ҳайратида кўринади.
20. Рассомнинг иши ўзининг "террибилитà"си билан машҳур эди, бу атама унинг санъатининг ҳайратланарли ва ҳиссий шиддатини тасвирлаш учун замондошлари томонидан яратилган.
21. У Флоренциядаги Сан-Лоренсо базиликасининг жабҳасини тугатиш учун янги мармар карерини яратди, у охир-оқибат тугалланмаган эди.
22. Микеланжелонинг таъсири Маннеризм ҳаракатига тарқалиб, Понтормо ва Россо Фиорентино каби рассомларга таъсир кўрсатди.
23. Рим папаси Юлий ИИ қабрининг бир қисми бўлган Мусо ҳайкали Микеланжелонинг ўзи томонидан унинг энг жонли ижодларидан бири деб ҳисобланган.
24. Яккахон даҳо афсонасидан фарқли ўлароқ, Микеланжело ўз фаолияти давомида кўплаб ёрдамчи ва шогирдлар билан ҳамкорлик қилган.
25. У ўз даврининг энг бой рассомларидан бири бўлиб, ўлимидан сўнг катта мулк қолдирди.
26. Микеланжелонинг ишга содиқлиги унинг шахсий гигиенага эътибор бермай, тез-тез кийими ва этикларида ухлаганини англатарди.
27. Рассом Ғарб санъати ривожига катта таъсир кўрсатди, кўплаб авлодлардаги сон-саноқсиз рассомларга таъсир кўрсатди.
28. Унинг Римдаги Капитолин тепалигидаги архитектура ишлари Европада шаҳарсозлик тамойиллари учун замин яратди.
29. Микеланжелога тегишли бўлган ягона бронза ҳайкал, Папа Юлий ИИ ҳайкали йўқолган ёки эриб кетган.
30. Унинг ҳаёти давомида нашр этилган иккита таржимаи ҳоли ўша давр рассомлари учун кам учрайдиган нарса эди.
31. Микеланжелонинг 500 дан ортиқ мактублари унинг шахсий ва профессионал муносабатлари ҳақида тушунча беради.
32. Шон-шарафига қарамай, Микеланжело кўпинча ўз ишининг жисмоний талаблари ва ҳомийларининг юқори умидлари билан курашарди.
33. У ҳайкалтарошликда контрапосто позициясидан фойдаланишга кашшоф бўлиб, ўз фигурасига динамик ҳаракат қўшди.
34. Рассомнинг Палаззо делла Сигнориадаги Сала дел Гран Cонсиглио учун жанг саҳналари, гарчи ҳеч қачон тугалланмаган бўлса ҳам, жуда таъсирли эскизлар эди.
35. Микеланжело ўзининг севимли Флоренция ватанида дафн этиш истагига кўра, Флоренциядаги Санта Кроcе базиликасида дафн қилинди.

Микеланжело Буонарроти санъат тарихида монументал шахс бўлиб қолмоқда, унинг асарлари ҳайратда ва илҳомлантиришда давом этмоқда. Унинг рассомлик, ҳайкалтарошлик ва архитектурага қўшган беқиёс ҳиссаси Уйғониш даври ва умуман санъат оламида ўчмас из қолдирди. Микеланжелонинг мероси нафақат унинг санъатининг гўзаллигида, балки унинг изидан борган рассомларнинг авлодларига доимий таъсирида ҳамдир. Унинг ҳаёти ва ижоди ҳақида фикр юритар эканмиз, инсон ижодининг қудрати, гўзаллик ва ифоданинг абадий жозибадорлиги ёдга тушади.