Буюк Пётр ҳақида 23 та қизиқарли факт

Тарихнинг энг динамик ва таъсирчан ҳукмдорларидан бири бўлган Буюк Пётр ҳукумат, ҳарбий ва маданий ҳаётдаги кенг кўламли ислоҳотлари орқали Россияни йирик Европа давлатига айлантирди. 1672-йилда Романовлар сулоласида туғилган Пётр Ғарб технологиялари ва фалсафаларининг рус жамиятига киритилиши, Россия ҳудудининг кенгайиши ва Россиянинг модернизациясини рамзий маънода англатувчи янги пойтахтга асос солинган ҳукмронлик даврини бошлади. Унинг Россияни ғарблаштиришга қаратилган саъй-ҳаракатлари чуқур бўлиб, рус ҳаётининг турли соҳаларини қамраб олди ва унинг мероси Россиянинг ҳарбий, давлат муассасалари ва Европага маданий йўналишида яққол кўриниб турибди. Бу ерда Буюк Пётр ҳақидаги унинг ютуқлари ва Россия ва дунёга таъсирининг кенглигини намойиш этувчи 23 та қизиқарли ва маълумотли фактлар келтирилган.

1. Бутрус 1682-йилда ўн ёшида расман Россия подшоси бўлди.
2. У 1696-йилда Иван вафотигача ўгай укаси Иван В билан бирга ҳукмронлик қилди, шундан сўнг Бутрус якка ҳукмдорга айланди.
3. Буюк Пётр ўз даври учун ғайриоддий узун бўйли бўлиб, бўйи 6 фут 8 дюйм (203 см) эди.
4. У Ғарб технологияси ва маданияти билан танишиш учун яширинча Европага саёҳат қилган "Буюк элчихона"га йўл олди.
5. Петер кемасозлик ва бошқа ғарб технологияларини бевосита ўрганиш учун Голландия ва Англиядаги кемасозлик заводларида сохта ном остида ишлаган.
6. У зодагон бўлмаганларга давлатга хизмат қилиш ва юқори лавозимларга кўтарилиш имкониятларини яратган "Даражалар жадвали"ни жорий қилди.
7. Бутрус 1703-йилда Болтиқ денгизи бўйида Санкт-Петербургга асос солган ва уни Россиянинг "Ғарбга деразаси"га айлантирган.
8. У 1712-йилда Россия пойтахтини Москвадан Санкт-Петербургга кўчирди.
9. Бутрус рус эркакларини Ғарб услубидаги пардозлаш одатларини қабул қилишга ундаш учун соқол солиғини жорий қилди.
10. Чор рус алифбосини ислоҳ қилди ва рус тилини соддалаштирди.
11. У биринчи рус газетаси - "Санкт-Петербург Ведомости" ни асос солган.
12. Бутрус профессионал доимий армия ва денгиз флотини яратди, бу Россиянинг ҳарбий салоҳиятини сезиларли даражада мустаҳкамлади.
13. Швецияга қарши Буюк Шимолий уруш (1700-1721) Россия ҳудудини Болтиқ денгизигача кенгайтирди ва Россияни буюк Европа давлатига айлантирди.
14. Бутрус рус зодагонлари учун Ғарб кийим кодларини жорий қилди.
15. У ўзининг табиий ва инсоний қизиқишлар тўпламини сақлаш учун биринчи рус музейи - Кунсткамерани ташкил этди.
16. Буюк Пётр Россия таълимининг ривожланишида, мактаблар ва Фанлар академиясини ташкил этишда муҳим рол ўйнади.
17. Чор рус православ черковини ислоҳ қилди ва уни давлат назорати остига олди.
18. У мухолифатга қарши курашишнинг қўпол усуллари, жумладан, унга қарши фитна уюштиришда айбланган ўз ўғли Алексейни қатл этиши билан машҳур эди.
19. Бутрус 1725-йилда ворис тайинламасдан вафот этди, бу эса ҳукуматнинг беқарорлик даврига олиб келди.
20. Россияга қўшган ҳиссаси учун ворислари томонидан унга "Буюк" унвони берилган.
21. Бутруснинг ислоҳотлари тақвимга ҳам тадбиқ этилди, чунки у 1700-йилда Россияга Юлиан тақвимини киритди.
22. Россияни ғарблаштиришга уринишларига қарамай, Бутрус рус анъаналарини чуқур қадрлади ва уларни Европа инновациялари билан уйғунлаштиришга интилди.
23. Унинг мероси Россияда замонавий Россиянинг асосчиси сифатида нишонланади, аммо у автократик усуллари ва ислоҳотларининг рус халқига етказган оғир зарари учун ҳам танқид қилинади.

Буюк Пётр ҳукмронлиги даврида Россияни замонавий даврга олиб кирган чуқур ўзгаришлар юз берди ва бу унинг глобал саҳнада марказий ўйинчи сифатида пайдо бўлишига замин яратди. Унинг Ғарблашган Россия ҳақидаги тасаввури ва бунга кенг кўламли ислоҳотлар орқали эришишга қаратилган саъй-ҳаракатлари мамлакатнинг ижтимоий, сиёсий ва маданий манзарасида ўчмас из қолдирди. Унинг усуллари кўпинча шафқатсиз бўлса-да, унинг ютуқлари кўлами ва Россияга таъсирининг чуқурлигини бўрттириб бўлмайди. Буюк Пётр Россия тарихида ўзининг узоқни кўра олувчи раҳбарлиги ва абадий мероси билан машҳур бўлган улуғвор шахс бўлиб қолмоқда.