Қизамиқга қарши эмланганлигингизни қандай аниқлаш мумкин

Гемотест маълумотларига кўра, ўзбекларнинг 72 фоизи ушбу касалликка қарши иммунитетга эга эмас.

Нима учун қизамиқга қарши эмлаш керак
Қизамиқ кўпинча болаларда учрайдиган вирусли касалликдир. Бу САРС каби бошланади - иситма, бурун оқиши ва йўтал. Шундан сўнг, оқ марказ билан оғизда қизил доғлар пайдо бўлади, сўнгра тошма бутун терига тарқалади.

Қизамиқ кўпинча ногиронлик ёки ўлимга олиб келадиган асоратларни келтириб чиқаради. Мисол учун, у мияга таъсир қилади (қизамиқ энцефалити). Шу билан бирга, қизамиқ ақл бовар қилмайдиган даражада юқумли касалликдир. Шундай қилиб, агар сиз инфекцияланганидан кейин лифтга кирсангиз, уни олишингиз мумкин.

Касалликнинг тарқалишини ёнғин билан солиштириш мумкин: эмланмаганлар орасида вирус жуда катта тезликда тарқалади. Бундай ҳолатларнинг олдини олиш учун аҳолининг 95 фоизи иммунитетга эга бўлиши керак.

Қизамиқга қарши эмлаш қачон берилади?
Қизамиқ, қизилча ва паротитга қарши вакцинанинг биринчи дозаси 12 ойликда бўлиши керак. Иккинчиси - мактабгача, 6 ёшда. Агар керак бўлса, катталар ҳам эмланиши мумкин.
Чақалоқлар сонга, болалар - элкага, катталар - элкага ёки элка пичоғи остига АОК қилинади. Ундан кейин ҳеч қандай из қолмади.

Агар сиз тўлиқ эмланган бўлсангиз, сиз умр бўйи иммунитетга эга бўласиз.

Қизамиқга қарши эмланганлигингизни қандай аниқлаш мумкин
Иккита йўл бор: осонроқ ва қийинроқ.

Харитада кўриш
Эмлашлар ҳақидаги барча маълумотлар картада қолади. Болалар поликлиникасидан эмлаш тўғрисидаги маълумотлар катталарга узатилади ва бу маълумотлар ҳаёт давомида сақланиши керак.

Аслида, бу турли йўллар билан содир бўлади, шунинг учун керакли маълумотларни топиш ҳар доим ҳам мумкин эмас. Бундай ҳолатлар учун иккинчи йўл бор.

Антикорлар учун тестдан ўтинг
ИгГ иммуноглобулинлари эмлаш ёки касалликдан кейин бир ой ўтгач қонда пайдо бўлади ва у эрда ўнлаб йиллар давомида қолади. Шунинг учун уларнинг сони бўйича иммунитетнинг қанчалик кучли эканлигини баҳолаш мумкин бўлади.

Махсус клиникада антикор тестини ўтказиш мумкин. Яна бир вариант - терапевтдан йўлланма олишга ҳаракат қилишдир, аммо мажбурий тиббий суғурта бўйича ўқишга ким мос келишини айтиш қийин: давлат мулкида ҳеч қандай мезонлар йўқ, барчаси муассасага боғлиқ.

Қайси катталар қизамиқга қарши эмланиши керак?
Агар сиз касал бўлмасангиз, эмланмаган бўлсангиз ёки фақат битта вакцина олган бўлсангиз ва бир вақтнинг ўзида эмлаш керак деб ҳисобланади:

• сиз 35 ёшдан кичиксиз;
• сиз 55 ёшдан кичиксиз, лекин сиз хавф гуруҳига мансубсиз - сиз тиббиёт ходими, озиқ-овқат, савдо, ижтимоий хизмат кўрсатиш соҳаси ходими, ўқитувчи ёки ўқитувчи, смена ишчиси, коммунал хизматчи, божхона ходимисиз ёки тиббий китоби бўлган бошқа касб вакили;

сиз қизамиқ билан касалланган одам билан алоқада бўлгансиз.
Бундай ҳолларда эмлаш сизнинг клиникангизда бепул амалга оширилиши мумкин.

Бошқа катталар учун одатда эмлаш керак эмас. Аммо баъзида иммунитет заифлашади, шунинг учун сиз мустақил равишда антикорлар учун таҳлил қилишингиз ва агар улар тўсатдан этарли бўлмаса, эмлашингиз мумкин. Масалан, ҳомиладорликдан олдин чалкашиб кетишга арзийди. Шундай қилиб, сиз нафақат ўзингизни ва ривожланаётган ҳомилани ҳимоя қиласиз, балки овқатланиш вақтида чақалоққа антикорларни ҳам ўтказасиз. Улар биринчи эмлашгача уни ҳимоя қилади.

Қизамиқга қарши эмлашнинг асоратлари қандай?
Қизамиқга қарши эмлаш одатда яхши муҳосаба қилинади. Аммо баъзида асоратлар пайдо бўлиши мумкин:

• ҳароратнинг ошиши;
• инъекция жойида оғриқ;
• энгил тошма;
• бўғимларда, айниқса ўсмирлар ва ёш аёлларда вақтинчалик оғриқ ва қаттиқлик;
• юз ёки бўйиннинг шишиши;
• тромбоцитларнинг озгина пасайиши.

1988 йилда йирик тиббиёт журнали Тҳе Ланcет қизамиқ, паротит ва қизилчага қарши эмлашни аутизм ривожланиши билан боғлаган ёлғон тадқиқотни чоп этди. Каби, ташхис кўпинча болалар бу эмлаш ва ДПТ (дифтерия, кўк йўтал ва қоқшол учун) олиш қайси ёшда, бу сабаб, деган маънони англатади. Аммо “кейин” “туфайли” билан бир хил эмас, бу шунчаки тасодиф. Худди шу ёшда, болалар кўпинча юриш ва гапиришни бошлайдилар, аммо ҳеч ким бу кўникмалар эмлаш туфайли ривожланган деб ҳисобламайди.

Тадқиқот кўп марта рад этилган, аммо жуда кўп зарар этказишга муваффақ бўлган: эмлаш ставкалари кескин камайди ва қизамиқ билан касалланиш кўтарилди. 2010 йилда мақола расман қайтариб олинди ва муаллифга тиббиёт билан шуғулланиш бутунлай тақиқланди.

Вакциналар аутизмга олиб келмайди.

Ким қизамиқга қарши эмлаш керак эмас
Агар сиз икки марта эмланган бўлсангиз ёки қизамиқ билан касалланган бўлсангиз, қайта эмлаш талаб қилинмайди. Мисол учун, 1957 йилгача туғилганларнинг ҳаммаси касалликка чалинган бўлиши мумкин ва эмлаш керак эмас деб ишонилади.

Бундан ташқари, қуйидаги ҳолларда эмлашни олманг:

• жуда оғир аллергия ҳолатлари, шу жумладан вакциналар бўлган;
• аёл ҳомиладор ёки ҳомиладор бўлиши мумкин;
• иммунитет танқислиги ҳолатлари, масалан, ОИВ ёки кимётерапиядан кейинги ҳолат;
• ота-оналар, ака-ука ёки опа-сингиллар иммунитет тизимининг касалликларига эга;
• яқинда қон кетиши;
• одам сил билан касалланган;
• ҳар қандай бошқа эмлашдан кейин бир ойдан камроқ вақт ўтди;

энди САРС белгилари, сурункали касалликнинг кучайиши ёки соғлиғининг ёмонлашуви мавжуд.