Мюнхен келишуви ҳақида 39 та қизиқарли фактлар

Мюнхен келишуви Иккинчи жаҳон уруши олдидан муҳим воқеалардан бири эди. 1938 йилда имзоланган ҳужжат Европанинг сиёсий манзарасига сезиларли таъсир кўрсатди ва кўплаб мамлакатларнинг келажагини белгилаб берди. Шартнома Гитлер Германиясини жиловлаш ва тинчликни сақлашга қаратилган бўлса-да, бу тескари таъсир кўрсатди. Мюнхен келишуви ҳақидаги аниқ фактлар ушбу тарихий воқеанинг моҳиятини чуқурроқ англаш имконини беради.

1. Мюнхен битими 1938 йил 30 сентябрда имзоланган.
2. Шартнома Германия, Буюк Британия, Франция ва Италия томонидан имзоланган.
3. Чехословакия вакиллари келишувда иштирок этмадилар, мамлакат манфаатлари ҳисобга олинмади.
4. Шартномага кўра, Судет ўлкаси Германияга ўтказилди.
5. Судет вилояти Чехословакиянинг муҳим мудофаа истеҳкомларини ўз ичига олган.
6. Судет вилоятида асосан немислар яшайди.
7. Буюк Британия Бош вазири Невилл Чемберлен Мюнхен битимини имзолар экан, уни "замонимиз учун тинчлик" деб эълон қилди.
8. Франция Бош вазири Эдуард Даладиер ҳам келишувга имзо чекди, бироқ ўз мамлакатида танқид қилинди.
9. Италия номидан музокараларда Бенито Муссолини иштирок этди.
10. Чехословакия йирик урушдан қўрқиб, шартномани қабул қилишга мажбур бўлди.
11. Мюнхен келишуви немис қўшинларининг Судетга киришига йўл очди.
12. Гитлер Мюнхен келишувидан Чехословакиянинг қолган қисмини қўлга киритиш учун фойдаланган.
13. Франция ва Буюк Британиянинг Чехословакияни ҳимоя қилиш ҳақидаги келишувлари бузилди.
14. Мюнхен келишуви фашистлар Германиясининг тажовузкорлигини жиловлашга қаратилган «юмшоқлик» сиёсатининг бир қисми эди.
15. Чехословакия президенти Эдвард Бенеш келишувни кескин танқид қилди.
16. Мюнхен келишувидан кейин Чехословакиянинг ҳарбий ва иқтисодий мавқеи заифлашди.
17. Келишув натижасида Чехословакияда яшовчи 3,5 миллион немислар Германия таркибига кирди.
18. Шартномага кўра, Чехословакия ҳудудининг 30% Германияга ўтказилди.
19. Шартнома имзолангандан кейин Чехословакия ҳарбий саноати Германияга бўйсунди.
20. Мюнхен келишуви халқаро ҳуқуқнинг бузилиши сифатида танқид қилинди.
21. 1939 йил март ойида Германия Чехословакиянинг қолган қисмини босиб олди.
22. Мюнхен келишуви Германияга ўз ҳарбий кучларини кучайтириш имконини берди.
23. Шартнома Германиянинг Европадаги нуфузини оширди.
24. Совет Иттифоқи Мюнхен келишувига қатъий қарши чиқди.
25. Битим Англия ва Франциянинг фашистлар Германиясига ишончи йўқлигини кўрсатди.
26. 1942 йилда Франциядаги Вичи ҳукумати Мюнхен келишувини расман бекор қилди.
27. Мюнхен келишуви Иккинчи жаҳон урушининг бошланиши сабабларидан бири эди.
28. Невилл Чемберленнинг Мюнхен шартномасини имзолаши унинг сиёсий карерасининг қулашига олиб келди.
29. Мюнхен келишуви натижасида Италия ва Франция муносабатлари ёмонлашди.
30. Британия аҳолисининг бир қисми Мюнхен келишувини қўллаб-қувватлади, бироқ баъзилари буни хиёнат деб ҳисоблади.
31. Мюнхен келишуви Гитлернинг халқаро майдондаги мавқеини мустаҳкамлашга ёрдам берди.
32. Бу келишув Чехословакиянинг ташқи сиёсатига жиддий зарба берди.
33. Мюнхен келишуви Австриянинг Германия томонидан қўшиб олинишини эслатди.
34. Мюнхен келишуви жаҳон ҳамжамиятини фашистлар тажовузига қарши бирлаштиришга ёрдам берди.
35. Келишувдан сўнг Қўшма Штатлар Европанинг ички ишларига аралашиш зарурлигини англаб етди.
36. Мюнхен келишуви “тинчликни сотиб олишга” уриниш сифатида тарихга кирди.
37. Шартнома Германиянинг Марказий Европадаги ҳукмронлигини мустаҳкамлади.
38. Мюнхен келишуви Иккинчи жаҳон урушининг олдини олишга қаратилган дипломатик уриниш эди, бироқ у муваффақиятсизликка учради.
39. Келишув натижасида Чехословакия Европадаги асосий саноат районларидан айрилди.

Мюнхен келишуви жаҳон тарихидаги муҳим ва фожиали саҳифага айланди. Қисқа муддатда тинчликни сақлаш мақсадида тузилган бўлса-да, узоқ муддатли оқибатларга олиб келди. Бу келишув Европа давлатларининг Германияга нисбатан нотўғри сиёсатининг яққол мисоли бўлди. Тадбир дипломатиянинг заифлигини кўрсатди ва Иккинчи жаҳон урушининг бошланишига бевосита таъсир кўрсатди. Мюнхен келишуви тарихда инсоният учун муҳим сабоқлар қолдирди.

14-04-2025, 19:29 585

Ўҳшаш маълумотлар

Биринчи жаҳон уруши (1914-йил 28-июл – 1918-йил 11-ноябрь) инсоният тарихидаги энг йирик қуролли тўқнашувлардан бири эди....

АҚШнинг Форбес журнали долларлик миллиардерларнинг 38-жаҳон рейтингини эълон қилди. Лоуис Вуиттон Моëт Ҳеннессй компаниялар гуруҳи президенти ва бош директори Бернард Арно кетма-кет иккинчи йил дунёнинг энг бой миллиардерлари рейтингида етакчилик...

Билл Гейтснинг тўлиқ тарихи ва таржимаи ҳоли. Билл Гейтс муваффақиятининг сири ва у қандай қилиб дунёдаги энг машҳур одам бўлишга муваффақ бўлганини батафсил билиб олинг. Қизиқарли фактлар, китоблар ва фильмлар...

Орзуларимга эришиш учун коллежни ташлаб кетдим. Стив Жобснинг таржимаи ҳоли бир ҳодисанинг ҳикоясидир. У ҳақиқатан ҳам дунёни ўзгартирмоқчи бўлган ақлдан озган одам эди ва тан олайлик, у буни қилди. Бугунги кунда Стив Джобс номи муваффақият,...

Иккинчи жаҳон уруши 1939 йил 1 сентябрдан 1945 йилнинг 2 сентябрига қадар давом этган бўлиб, инсоният тарихидаги энг йирик қуролли уруш ҳисобланади. Бу урушда ўша даврда мавжуд бўлган 73 та давлатлардан 62 таси иштирок этган – бу дунёнинг 80% ини...