КФC тарихи: Йўл бўйидаги овқатдан глобал брендгача

Энг йирик озиқ-овқат хизматлари занжирларидан бири ортидаги воқеани билмоқчимисиз? КФC бренди қандай пайдо бўлганлиги ва нега занжир кўп йиллар давомида кўплаб мамлакатларда машҳур бўлиб қолаётгани ҳақида кўпроқ маълумот олиш учун ўқинг.

Харланд Девид Сандерс, КФC асосчиси

Ҳаммаси АҚШда, Кентукки штатининг Луисвилл шаҳрида бошланган. Харланд Девид Сандерс, кейинчалик полковник Сандерс номи билан танилган, энг йирик озиқ-овқат хизматлари тармоқларидан бирига асос солган. Сандерснинг болалиги қийин кечди; 16 ёшида уйдан чиқиб, кейинроқ армияга қўшилган. Хизматини тугатгандан сўнг, у бутун мамлакат бўйлаб кўп саёҳат қилди, кўплаб янги нарсаларни, жумладан, мазали таом тайёрлашни ўрганди.

Сандерс ўзини кўплаб касбларда синаб кўрди, жумладан курер, темирчи ва ҳатто дирижёрлик. Бир оз пул тежаб, 1930 йилда 40 ёшида Харланд Сандерс ўзининг Шелл ёқилғи қуйиш шохобчасини очди. Ҳарланд бензин сотишдан ташқари, харидорларга ўзи ихтиро қилган ажойиб таомни таклиф қила бошлади: қовурилган товуқ ва 11 ўт. Вақт ўтиши билан мижозлар Харлендга нафақат машиналарини тўлдириш учун, балки унинг овқат хонасида мазали ва хушбўй товуқ гўштини татиб кўриш учун кела бошладилар.

Кентуcкй Фриед Чиcкен (КФC) нинг пайдо бўлиши

Мижозлар ошгани сайин, Сандерс ўзининг ажойиб таомидан пул ишлаш мумкинлигини тушунди. Рецептни такомиллаштиргандан сўнг, у мижозлар сони ортиб бораётганини жойлаштириш учун каттароқ жой ижарага олди.
Вақт ўтиши билан унинг муассасаларида "Кентуcкй Фриед Чиcкен", инглиз тилидан "Кентуккидан қовурилган товуқ" деб таржима қилинган "Кентуcкй Фриед Чиcкен" ёзуви ёзилган белгилар ўрнатила бошланди.

Сандерс янги зираворлар ва ўтларни қўшиб, пишириш усулларини ўзгартириб, товуқ рецептини доимий равишда такомиллаштирди . Охир-оқибат, у товуқни босимли пиширгичда пиширишни бошлади, бу эса пишириш жараёнини сезиларли даражада тезлаштирди ва мижозларга хизмат кўрсатишни оширди.

Кўп ўтмай, Сандерс ва унинг имзо товуқи шаҳарда ва Кентукки штатида жуда машҳур бўлди. 1935 йилда Харланд Сандерс умумий овқатланишни ривожлантиришга қўшган катта ҳиссаси учун губернатор Руби Лаффундан "полковник" унвонини олди.

1937 йилга келиб Сандерс ва унинг рафиқаси "Сандер ҳовлиси ва кафеси" номли мотел очди, унда 140 меҳмонга мўлжалланган ресторан жойлашган. Харланд тантанали оқ костюмда тантанали галстук таққан ҳолда чиқди. Ушбу кўриниш бугунги кунгача бренднинг ўзига хос кўриниши бўлиб қолмоқда.

Бунинг нима кераги бор?

Айтганча, Сандерс 1940 йилда ўзининг машҳур 11 ўт ва зираворлардан иборат рецептини такомиллаштиришни тугатди. Рецепт ёзиб олинган ва сир сақланиб қолган. Харланд ҳар доим қалампир ва туз асосий ингредиентлар эканлигини, бошқа ингредиентлар эса ҳар бир ошхонада мавжуд эканлигини ҳазиллашарди. Сандерс рецептни патентлашни тақиқлади, чунки ҳар бир патентнинг яроқлилик муддати бор ва шундан кейин рецепт ошкор этилиши керак. Бу ҳолатда Харланд Сандерс фақат бир нечта одамга ва рецепт сақланадиган катта сейфга ишонган.

Бугунги кунда аралашма бир нечта турли компанияларда ишлаб чиқарилади, улар тўлиқ рецептга эга эмас, фақат қисман. Бироқ, КФC товуқ гўшти учун ўтлар ва зираворлар аралашмаси учун қуйидаги рецептни таклиф қиладиган бир неча маълумотлар сизиб чиқиш ҳолатлари мавжуд:

• паприка (тўрт қошиқ)
• майдаланган оқ қалампир (уч қошиқ)
• саримсоқ билан туз (икки қошиқ)
• селдерей тузи (бир қошиқ)
• майдаланган қора қалампир (бир қошиқ)
• майдаланган занжабил (бир қошиқ)
• қуруқ хантал (бир қошиқ)
• қуритилган рейҳан барглари (ярим қошиқ)
• қуритилган кекик барглари (ярим қошиқ)
• туз (бир ош қошиқнинг учдан икки қисми)
• қуритилган орегано барглари (оддий орегано, қошиқнинг учдан бир қисми)
• Айтганча, битта товуқ тана гўшти 9 қисмга бўлинади: 2 қанот, 2 сон, 2 оёқ, 2 кўкрак қисми, 1 кеел.

КФC франшизаси

1950-йилларда Сандерс муассасаларининг машҳурлиги кескин пасая бошлади ва кўплаб рақобатчилар пайдо бўлди. Шунга қарамай, полковник франчайзаларни сотиш орқали бизнесни инқироздан олиб чиқишга муваффақ бўлди. Кейинчалик Сандерс деярли бутун Америка бўйлаб саёҳат қилди ва 12 йил ичида 400 дан ортиқ франчайзинг жойларини ташкил этди.

1964 йилда, Харланд Сандерс 70 ёшдан ошганида, у ўз бизнесини америкалик тадбиркорга 2 миллион долларга сотди. Ўша пайтда бу жуда катта сумма эди. Харланд компаниядан умрбод нафақа олди ва Канада франчайзилари учун сифат назорати бўйича менежер ва "тирик савдо белгиси" ролини сақлаб қолган ҳолда узоқ вақт ишлашни давом эттирди.

1970-йилларнинг охирида, КФC учун қийин даврда раҳбарият Харланд Сандерсни директорлар кенгашига маслаҳатчи сифатида қайтишга таклиф қилишга қарор қилди. У бу лавозимда 1980 йил 16 декабргача пневмониядан вафот этгунга қадар хизмат қилди.

КФC бугун

Бугунги кунда КФC бренди 125 дан ортиқ мамлакатларда танилган ва Юм! Брендлар, жумладан Пизза Ҳут ва Таcо Белл. КФC 23 000 дан ортиқ манзилга эга дунёдаги энг йирик фаст-фуд ресторан тармоқларидан бири ҳисобланади.

1993 йилдан бери КФC тез овқатланиш ресторанлари МДҲ мамлакатларида пайдо бўла бошлади. Тармоқнинг Украинадаги биринчи ресторани 2012 йилда очилган.

Бугунги кунга қадар КФC ресторанларида асосий таомлар фақат товуқ гўштидан тайёрланади. Махсус рецепт ва ўтлар аралашмаси яқиндан ҳимояланган сир бўлиб қолмоқда.

КФC мижозларга юқори сифатли хизмат ва янги ингредиентлардан тайёрланган мазали таомларни таклиф этади. Менюда товуқ қанотлари, мазали нонли товуқ барабанлари, француз картошкалари ва оригинал товуқ сендвичлари мавжуд.

Франчайзинг хусусиятлари

Ўртача битта КФC ресторанини очиш тахминан 1 500 000 доллар туради. Бироқ, харажат алоҳида ҳисобланади ва мамлакатга, минтақага ва бошқа кўплаб омилларга боғлиқ. Бундан ташқари, бир марталик тўлов 45 000 доллардан бошланади. Роялти ойлик айланманинг 5% ни ташкил қилади. Маркетинг тўловлари 4% гача, яна 1% реклама учун сарфланади.

Гарчи катта капитал қўйилмалари туфайли франчайзингни олиш ҳар бир бизнес эгаси учун имкони бўлмаса-да, компания ҳали ҳам кўплаб мижозларга эга ва муваффақиятли ўсишда давом этмоқда. Бизнеснинг ўзини оқлаш муддати - уч йил.

Компания шерик танлашга жиддий ёндашади, шунинг учун франчайзи бўлиш учун жиддий танлов жараёнидан ўтиш керак. Тадбиркорлар ўзларининг мақсад сари интилишлари, молиявий тўловга қодирлиги ва тадбиркорлик тажрибасига эга эканликларини намойиш этишлари ва камида учта ресторан очиш ниятида эканликларини кўрсатишлари керак.

Ўз навбатида, франчайзи барча рецептларга, таниқли бренд остида ишлаш имкониятига, ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш ва тренингга эга бўлади.

Баъзи қизиқарли фактлар

• Харланд Сандерс 90 ёшида вафот этди, умрининг сўнгги йилларини рафиқаси билан саёҳат ва ресторанда ўтказди.
• Энг катта ресторан Озарбайжонда жойлашган.
• Чуқур диндор одам бўлган Сандерс хайрия ишларига кўп пул ажратган.
• 1986 йилда занжир ПепсиCо компаниясига баланс қиймати 850 миллион долларга сотилган. ПепсиCо, КФCдан ташқари, Пизза Ҳут ва Таcо Белл фаст-фуд тармоқларига эгалик қилади (бу учта занжирнинг барчаси Юм! Брандс томонидан бошқарилади).
• Энг кўп ресторанлар Хитойда тўпланган - 5000 дан ортиқ

— Қабристондаги энг бой одам бўлишдан фойда йўқ, у ердан ҳукмронлик қила олмайсиз.
Умид қиламизки, “КФC” ёзуви туширилган ёрқин белгилар узоқ йиллар давомида мазали ва тез тайёрланадиган таомларни севувчиларни қувонтиради.