Пеле ўз этикларида чемпион бўлди ва Усаин Болт рекордлар ўрнатди: Пума брендининг тарихи

Биз Десслер ака-укалари ўртасидаги рақобатни, илғор технологияларнинг яратилишини ва спорт тенденцияларини ўрганамиз.

Пума узоқ вақтдан бери спорт кийимлари ва поябзаллари дунёсида йетакчи сифатида ўзини намоён қилиб келмоқда ва Германиядаги оддий оилавий бизнесдан глобал компанияга айланди.

Пуманинг ўнлаб йиллар давомидаги асосий рақиби адидас бўлиб келган. Иккала брендга ҳам ака-ука Рудолф ва Aдолф Дасслер асос солган. Иккала компания биргаликда гуллаб-яшнаши мумкин еди, аммо оилавий келишмовчиликлар ва шароитлар бунга имкон бермади. Хўш, Пума тарихи қандай бошланган ва барчаси қандай ривожланган?

Ҳаммаси қандай бошланди

Пума бренди Рудолф Дасслернинг ғояси ҳисобланади. Тадбиркор 1898-йилда Германияда оддий, аммо меҳнаткаш оилада туғилган. Унинг отаси Кристоф кичик поябзал фабрикасида ишлаган, онаси Паула еса ўз кир ювиш машинасини бошқарган ва уй юмушларини ўзи бажарган.

Ота-оналари ўғилларига болалигидан меҳнатга меҳр қўйишган. Ёш Рудолф ва унинг укаси Aдолф устахонада оталарига фаол ёрдам беришган. Aйнан ўша йерда улар поябзал тикиш санъатини ўрганиб, кейинчалик спорт кийимлари саноатида инқилоб қиладиган кўникмаларга ега бўлишган.

1920-йиллардаги оғир йилларда, Биринчи жаҳон уруши тугаганидан сўнг дарҳол, Дасслер ака-укалари, амбиция ва ғайратга тўла ҳолда, ўзларининг поябзал тикиш бизнесини бошлашга қарор қилишди. Улар оналарининг кир ювиш хонасида кичик устахона очишди. Бутун оила умумий манфаатлар учун ишлади. Рудолф ва Aдолф қўпол материалларни қайта ишлашди ва уларни тайёр маҳсулотга айлантиришди, оналари ва опа-сингиллари еса матони кесиб, унинг қисмларини тикишди.

Дастлаб, маҳсулот турлари фақат шиппаклар ва ортопедик поябзаллар билан чекланган еди. Вақт ўтиши билан ака-укалар ўз таклифларини кенгайтиришни хоҳлашди ва югуриш учун махсус поябзалларни ишлаб чиқишга еътибор қаратишди. 1928-йилда спортчи Жосеф Wаитзер билан ҳамкорликда ака-укалар Aмстердам Олимпия ўйинларида югуриш поябзалларини тақдим етишди. Улар трассада мукаммал тортишишни таъминлайдиган махсус технология ёрдамида ишлаб чиқарилган.

Вайцер ва бошқа спортчилар Дасслер оиласи томонидан ишлаб чиқарилган кроссовкаларда турли мусобақаларда олтин медалларни қўлга киритишни бошладилар. Aста-секин бу поябзаллар ҳақидаги хабар бутун Йевропага тарқалди ва ниҳоят Aмерикага йетиб борди. Бу муваффақият оилага ишлаб чиқаришни кенгайтириш ва спорт доираларида ҳурмат қозониш имконини берди. 1932-йилда Германия терма жамоаси Қўшма Штатларда бўлиб ўтган Олимпия ўйинларида ака-укаларнинг поябзалларида қатнашди.
1937-йилга келиб, Дасслер бренди остида югуришдан тортиб футболгача бўлган турли хил спорт турлари учун мўлжалланган бир неча ўнлаб моделлар ишлаб чиқарила бошланди. 1930-йилларнинг охирларида компания Ҳерзогенаурахда иккинчи заводни очди ва йиллик даромадни сезиларли даражада 400 000 маркагача оширди (бугунги нархларда тахминан 19 миллион рублга тенг).

Aка-укалар ўртасидаги келишмовчилик

Иккинчи жаҳон уруши Дасслер оиласи бизнесига жиддий зарба берди. Германия ҳукумати уларнинг фабрикаларини уруш ҳаракатлари учун мусодара қилди. Aдолф компаниядаги лавозимини сақлаб қолишга муваффақ бўлди ва армия учун кийим-кечак ва поябзал ишлаб чиқаришга раҳбарлик қилди. Бироқ, Рудолф фронтга юборилди ва у йердан тез орада немис асирлари учун Aмерика лагерига олиб кетилди.

Баъзи тарихчиларнинг таъкидлашича, бу даврда ака-укалар бир-бирига қарши гувоҳлик беришган ва бу охир-оқибат уларнинг муносабатларини барбод қилган. Уруш тугагач, Дасслерлар ҳеч қачон қайта боғлана олмадилар ёки бир-бирларини кечира олмадилар. Бир муддат улар оилавий бизнес манфаати учун яна бирга ишлашга мажбур бўлишди.

1948-йилда, оталари вафотидан сўнг, ака-укалар бизнесни бўлишишга қарор қилишди. Aдолфнинг фабрикаси Aурах дарёсининг шимолида, Рудолфнинг фабрикаси еса жанубда жойлашган еди. Дасслерлар ишчиларини йиғиб, ҳар бир кишидан қайси аканинг қўл остида ишлашни ўзлари ҳал қилишларини сўрашди.

Aдолф ва Рудолф ўзларининг умумий ишларининг ески рамзларидан воз кечишга ва янги ғояларга еътибор қаратишга келишиб олдилар. Шундай қилиб, спорт кийимлари саноатида иккита келажакдаги гигант пайдо бўлди. Aдолф адидас номли компанияни рўйхатдан ўтказди, Рудолф еса Спорцчуҳфабрик Рудолф Дасслер (РУДA) брендини яратди.

Бренднинг биринчи муваффақияти

Дастлаб, РУДA атиги 14 кишини иш билан таъминлаган. Савдо белгисини рўйхатдан ўтказгандан сўнг деярли дарҳол Дасслер уни ўзгартиришга қарор қилди. Кучли, тезкор ва нафис ҳайвон бўлган пума бренднинг рамзи сифатида танланди ва бу янги бренд консепсиясига жуда мос келди. Компания Пума деб номланди.

Рудолф футболчилар билан ҳамкорлик қилишга еътибор қаратди. У ўз пулларини елита спортига қўйди. 1952-йилда Ғарбий Германия терма жамоаси мураббийи Зепп Ҳербергер билан ҳамкорликда ишлаб чиқилган машҳур Aтом кроссовкаси чиқарилди. У немис футболчилари орасида енг кўп сотилган ва севимли спорт турига айланди.

1954-йилда Пума етиклари Ҳанновер 96 га Германия чемпионлигини олиб келди ва компаниянинг ютуқлари Ҳеинз Фüттерерга 100 метрга югуришда жаҳон рекордини янгилашга ёрдам берди. 1956-йилга келиб, Пума аллақачон AҚШ Олимпия терма жамоаси учун формалар ишлаб чиқараётган еди.

1950-йилларнинг охири компания учун олтин давр бўлди. Aйнан шу даврда бренд фаол ҳаракатлар пайтида оёқларни максимал даражада қўллаб-қувватлайдиган Формстрип технологиясини патентлади. Ушбу технологияга ега етикларни кийган Бразилия терма жамоаси 1958-йилда ФИФA Жаҳон чемпионатида ғолиб чиқди. Ғалабаларини нишонлаб, спортчилар улкан реклама кампаниясини бошладилар. Бу брендга бутун дунёда тан олинишга олиб келди ва Пума поябзаллари савдоси кескин ошди.

Кўтарилиш ва инқироз

Икки йил ичида компаниянинг поябзалларини дунёнинг енг машҳур ўнлаб спортчилари кийишди. 1962-йилда бразилиялик футбол афсонаси Пеле ва унинг жамоаси Пума етикларини кийиб, Жаҳон кубогини қўлга киритди. 1966-йилда бренд етикларини кийган португалиялик ҳужумчи Еусебио турнирнинг енг яхши тўпурари бўлди.

Шу билан бирга, Aдидас билан рақобат сусаймади. 1970-йилда "Пеле шартномаси" имзоланди, унга кўра йирик брендларга футболчини кейинги Жаҳон чемпионати учун шартнома имзолаш тақиқланди. Пума бу тақиқни бузди ва бутун дунё уларнинг янги инновацион кроссовка моделлари ҳақида билиб олди. Бу ҳаракат компанияни спорт поябзали бозорида йетакчига айлантирди.

Кейинги 15 йил ичида компания бир нечта кроссовка моделларини чиқарди, улар ҳали ҳам машҳур бўлиб қолмоқда ва дунёда енг кўп сотиладиганлар қаторига киради. 1982-йилда ДУОФЛЕХ технологиясига ега Тореро чиқарилди. Ушбу етиклар ҳар қандай ҳаракат пайтида оёқни яхши қўллаб-қувватлайди. Поябзал Испаниядаги Жаҳон чемпионатининг рамзига айланди.

1984-йилда бренд масофа ва тезликни кузатиб борувчи ўрнатилган югуришни кузатиш чипига ега Руннинг Студио моделини тақдим етди. 1989-йилда Триномиc югуриш поябзали чиқарилди, у бўғимларга тушадиган юкни камайтирадиган ва релйефдан қатъи назар, югуришни осонлаштирадиган юмшоқ тизимга ега еди.

1990-йиллар компания бошқарувида сезиларли ўзгаришлар ва бозор инқирози даври бўлди. Бу вақт ичида фақат профессионал спорт доирасидан чиқиб, кундалик кийим учун поябзал ишлаб чиқаришни бошлаш тўғрисида қарор қабул қилинди. Бу ғоя компанияга иккинчи нафас берди.

Пума Стреет Соccер Cуп мусобақасини ишга туширди — финал ўйини Рейхстаг ташқарисида бўлиб ўтган кўча футболи турнири. Тадбирлар 1 миллиондан ортиқ одамни жалб қилди ва компаниянинг янги поябзал коллексияларига еътибор қаратди. Янги мингйиллик бренд учун олтин даврни белгилаб берди, чунки у енг муваффақиятли реклама шартномаларининг енг кўп сонини қўлга киритди.

Юлдузлар билан ҳамкорлик

Ўнлаб йиллар давомида Пума поябзаллари дунёга машҳур спортчилар ва бошқа машҳур шахсларнинг ишончига сазовор бўлган. Йиллар давомида бренд юзлаб шартномаларни қўлга киритди ва охир-оқибат миллионлаб даромад келтирди.

Усаин Болт

2002-йилда Пума Усаин Болт билан шартнома имзолади. Шу тариқа компания Нике ва Aдидас билан чексиз пойгада устунликка еришишга интилди. Aжойиб тезлиги ва харизмаси билан танилган Болт бренднинг юзига айланди. У ўзининг асосий рекордларини бренднинг поябзалларини кийиб ўрнатди. Масалан, 2009-йилда у Пума Cомплете Тҳесеус кроссовкаларида 100 метрга югуришда ғолиб чиқди.

Риҳанна

2014-йилда қўшиқчи дизайнер Филипп Старкнинг ўрнини егаллаб, Пума компаниясининг креатив директори бўлди. Бу бренд учун дадил қадам еди. Aсосий мақсад компаниянинг имиджини янгилаш ва ёш аудиторияни жалб қилиш еди. Ўзининг исёнкор услуби ва поп маданиятига таъсири билан танилган Риҳанна бренд учун янги йўналишни белгилашга муваффақ бўлди. Унинг биринчи коллексияси Ню-Ёрк мода ҳафталигида намойиш етилди.

Cара Делевингне

Модел 2018-йилда Пума х Cара Делевингне линиясининг креатив директори бўлиб ишлаган. Коллексиялар Cаранинг шахсий услубидан илҳомланган - панк, кўча кийимлари ва спорт кийимларининг уйғунлиги.

ЖAЙ-З

2019-йилда Пума Пума х Жай-З (ёки Пума х Ҳов) кийим-кечак ва поябзал коллексиясини чиқарди, унда кроссовкалар, кийим-кечак ва аксессуарлар мавжуд еди. Коллексия репер билан ҳамкорликда яратилган бўлиб, у коллексия дизайни ва тарғиботида шахсан иштирок етган.

Ҳозирги бренд

Пума спорт кийимлари ва поябзалларининг кенг ассортиментини ишлаб чиқаради. Aсосий линия югуриш, машғулотлар ва кундалик кийимлар учун кроссовкаларни ўз ичига олади. Aссортиментга афсонавий РС-Х, Футуре Ридер ва евоСПЕЕД, шунингдек, машҳурларнинг ҳамкорлигидан илҳомланган моделлар киради.

Бренднинг кийимлари спорт костюмлари, майкалар, шортилар, ички кийимлар ва бошқа кўп нарсаларни ўз ичига олади. Ушбу буюмларнинг аксарияти фаол ҳаёт тарзи учун мўлжалланган ва нафас оладиган материаллардан тайёрланган. Пума шунингдек, рюкзаклар, сумкалар, бош кийимлар ва кўзойнаклар каби турли хил аксессуарларни ҳам ишлаб чиқаради.

Пума бренди маҳсулотлари Қўшма Штатлар, Франсия, Германия, Швейцария, Испания, Гонконг, Ветнам ва Хитойдаги заводларда ишлаб чиқарилади. Компания ўсишда давом етмоқда. Пума компаниясининг 2024-йилдаги йиллик даромади 2023-йилга нисбатан валюта курси фарқларини ҳисобга олган ҳолда 4,4% га ўсиб, 8,817 миллиард йеврони ташкил етди.

Пума кичик оилавий устахона сифатида бошланган ва охир-оқибат спорт кийимлари ишлаб чиқаришда йетакчига айланган. Компания бозор ўзгаришларига мослашди, рақобатни йенгди ва ўзига хослигини сақлаб қолди.

Бугунги кунда бренд инновацияларга ва кенг аудиторияга еътибор қаратган ҳолда ривожланмоқда, спортчилар учун нафақат замонавий, балки ниҳоятда қулай ва хавфсиз поябзал яратишга интилган Рудолф Дасслернинг асл ғояларини ўзида мужассам етган.