Соғлом тери ва бўғинлар учун коллаген ичиш керакми?

Қўшимчалар ёрдам бериши мумкин, аммо мўъжизаларни кутманг.

Коллаген нима ва қўшимчалар нимадан иборат?
Коллаген инсон танасининг асосий оқсили бўлиб, тери, суяклар, тишлар, тендонлар, лигаментлар ва органлар (И-тоифа), артикуляр хафтага (ИИ-тоифа), мушаклар ва қон томирларининг (ИИИ-тоифа) бир қисмидир.

Тана озиқ-овқатдан олинган аминокислоталардан ҳар хил турдаги коллаген ҳосил қилади, аммо ёши билан у бу вазифани энгиш қобилиятига эга бўлмайди.

Ушбу протеин билан озиқ-овқат қўшимчалари чорвачилик ва паррандаларнинг суяклари, тендонлари, хафтага ва бошқа тўқималаридан тайёрланади. Денгиз коллагени балиқларнинг териси, тарозилари ва хафтагаларидан ишлаб чиқарилади. Молекулаларнинг кичикроқ оғирлиги туфайли бундай оқсил яхшироқ сўрилади, деб ишонилади.

Ҳайвонлардан олинган қўшимчанинг биологик мавжудлигини янада ошириш учун у пептидларга, кичик молекуляр оғирликдаги аминокислоталарга бўлинади. Бундай қайта ишлашдан ўтган коллаген гидролизланган ёки гидролизат деб аталади ва ҳозирда кўпчилик хун таквиелери уни ўз ичига олади.

Организмга киргандан сўнг, пептидлар ингичка ичакда сўрилади, қонга киради ва ўз оқсили учун қурилиш материали бўлиб хизмат қилади, шунингдек, унинг ишлаб чиқарилишини ва эластин ва гиалурон кислотасининг синтезини рағбатлантиради.
Қўшимчалар ишлаб чиқарувчилари терининг ва бўғимларнинг соғлиғини яхшилашга ёрдам беришларини даъво қилишади. Ва бу баёнотлар қандайдир илмий асосга эга.

Коллаген терининг ҳолатини яхшилай оладими?
Коллаген терининг 75-95% ни ташкил қилади ва унинг кўринишини, эластиклигини ва намланишини белгилайди.

Ёшимиз билан оқсил толалари ингичка бўлиб, тузилишини ўзгартиради. Узоқ муддатда унинг миқдорини ошириш орқали ёшга боғлиқ баъзи ўзгаришларни бартараф этиш мумкин.

35 ёшдан 60 ёшгача бўлган аёлларда ўтказилган тадқиқотлар шуни кўрсатдики, 8-12 ҳафта давомида ҳар куни 2,5-10 г гидролизланган коллаген қўшилиши терининг намланиши, зичлиги ва эластиклигини яхшилайди ва ажинлар кўринишини камайтиради.

Худди шу хулосага 10 та илмий мақолани кўриб чиқиш ва 20 ёшдан 70 ёшгача бўлган 1125 иштирокчи маълумотлари билан 19 та тадқиқотнинг яқинда ўтказилган мета-таҳлилида эришилди.

Шундай қилиб, уч ойлик гидролизланган коллагенни қабул қилиш, аслида терининг ҳолатини яхшилаши мумкин. Аммо ҳеч ким маълум бир қўшимчанинг сифатига кафолат бера олмаслиги сабабли, сиз мўъжизаларни кутмаслигингиз керак.

Коллаген қўшимчалари бўғимларни ҳимоя қилишга ёрдам берадими?
Артикуляр хафтага асосан сув ва ИИ турдаги коллагендан иборат. Шунингдек, у хондросит ҳужайралари ва протеогликанлар - сувни ушлаб турадиган ва моддаларни ташишни таъминлайдиган молекулаларни ўз ичига олади.

Коллаген тармоғининг шикастланиши ёки протеогликанларнинг камайиши зич бириктирувчи тўқималарни йўқ қилади ва остеоартрит каби дегенератив шароитларда кузатилади.

Бир тадқиқот шуни кўрсатдики, ушбу касаллик билан оғриган одамлар олти ойлик қўшимча овқатдан сўнг хафтага протеогликанлари кўпайган, қўшма тўқималарнинг таркиби эса назорат гуруҳида фақат ёмонлашган.

Ва эттита илмий мақоланинг таҳлили, шунингдек, коллаген гидролизатидан фойдаланиш хондроситларни кўпроқ ҳужайралараро модда молекулаларини ишлаб чиқаришни рағбатлантиради деган хулосага келди. Бу, ўз навбатида, тўқималарни йўқ қилишдан ҳимоя қилади ва ҳатто янгиланишга ёрдам беради.

Бундан ташқари, коллаген спорт каби машаққатли машқлар пайтида бўғинларни ҳимоя қилиши мумкин. Халқаро Олимпия қўмитаси ҳатто хафтага тушишни яхшилаш, ҳаракатдаги оғриқни камайтириш ва жароҳатларнинг олдини олиш учун спортчилар учун қўшимча сифатида рўйхатга киритди.

Бироқ, қўшимчаларни бўғинларни ҳимоя қилишнинг самарали чораси сифатида эълон қилиш ҳали эрта. Мисол учун, 2012 йилги мета-таҳлил остеоартритни даволаш учун коллаген ёки желатиндан фойдаланиш бўйича саккизта тадқиқотни кўриб чиқди ва далиллар этарли эмас деган хулосага келди: тадқиқотлар кам ва сифатсиз.

Сўнгги илмий мақолаларда янада оптимистик натижаларга эришилди. 2018 йилги мета-таҳлил шуни кўрсатдики, коллаген қўшилиши беморлар томонидан баҳоланган бўғимларнинг қаттиқлиги ва оғриқ даражасини сезиларли даражада камайтирди ва 2020 йилги текширув оқсилнинг хафтага тикланиши учун фойдали деган хулосага келди.

Гарчи охирида, муаллифлар шунга қарамай, илмий ҳамжамият қўшимчани самарали даволаш усули сифатида тавсия эта олмаслигини ва юқори сифатли тажрибалар ўтказиш кераклигини таъкидладилар.

Шундай қилиб, 3-6 ой давомида кунига 10 г коллаген ИИ тури хафтага ҳолатига ижобий таъсир кўрсатиши мумкин, гарчи мавзу қўшимча тадқиқотларни талаб қилади.

Коллаген қўшимчаларини олиш керакми?
Ушбу соҳадаги кўплаб тадқиқотларга қарамай, Гарвард соғлиқни сақлаш мактаби веб-сайтида таъкидланишича, илмий ишларнинг аксарияти тўлиқ ёки қисман озиқ-овқат қўшимчаларини ишлаб чиқарувчиларнинг таклифи билан амалга оширилган.

Шунинг учун, қўшимчалар ҳақиқатан ҳам самаралими ва уларга пул сарфлашга арзийдими ёки йўқлигини айтиш қийин, айниқса юқори нарх.

Бундан ташқари, мақолада таъкидланишича, АҚШ озиқ-овқат ва фармацевтика идораси коллаген капсулалари ва кукунларини сотишдан олдин синовдан ўтказмайди ва уларнинг самарадорлиги ва хавфсизлигини баҳоламайди.

Шундай қилиб, ҳеч ким қўшимчалар терининг ҳолатини яхшилайди ва бўғинларни ҳимоя қилади, деб кафолат бера олмайди. Уларни синаб кўринг ёки йўқ - бу сизга боғлиқ.

Қандай бўлмасин, қимматбаҳо гидролизат идишига буюртма беришдан олдин, терингизга ва бўғимларга ғамхўрлик қилишнинг бошқа усулларини кўриб чиқинг:

• Чекишни ташланг.
• Этарлича ухланг ва стресс билан курашинг.
• Этарли протеин, витаминлар ва минераллар билан соғлом овқатланишга ўтинг.
• ЖССТ тавсия этган жисмоний фаолият миқдорини ёпинг: ҳафтасига 150 дақиқа энгил кардио ёки 75 дақиқа интенсив + иккита куч машғулоти.

Соғлом турмуш тарзини коллаген истеъмоли билан алмаштиришга ҳаракат қилиб, пулингизни беҳуда сарфлашингиз мумкин.