Шох ва Шоир Заҳириддин Муҳаммад Бобур ҳақида нималарни билишингиз кеак

Ўзбекистон тарихида Заҳириддин Муҳаммад Бобур номи Жалоддин Мангуберди, Амир Темур, Улуғбек, Алишер Навоий каби сиёсий ва ҳарбий арбоблар билан тенг келади. Ҳиндистонда Бобурийлар салтанатини (ғарб манбаларида “Муғуллар империяси”) яратган темурий шаҳзода ўз ватанининг фидойи фарзанди бўлиб, умрининг охиригача унинг фаровонлиги учун курашган.

Бобур 1483-йилда Фарғона вилояти ҳукмдори темурий шаҳзода Умаршайх оиласида туғилган, 12 ёшида отасининг фожиали ўлими натижасида янги ҳукмдор бўлиб, Мовероннаҳрда ҳокимият учун шафқатсиз курашга киришади. 1494-1496-йилларда у ҳали ўсмирлик чоғида Самарқанд учун бўлган жангларда қатнашиб, Бобурнинг кейинги тақдирига катта таъсир кўрсатган энг кучли душмани Шайбонийхон билан биринчи марта жанг майдонида учрашади.
Бобур умрининг кўп қисмини ҳарбий юриш ва жангларда ўтказди. У Мовероннаҳрнинг бир-биридан ажралиб турган ҳудудларини бирлаштириб, Темурийлар салтанатининг янги буюк давлатини яратишга уриниб кўрди. Унинг орзулари 1526-йилда ўз қўшинлари билан Ҳиндистонда рўёбга чиқади.Бобур Ҳиндистонда 300 йилга яқин давом этган Буюк Мўғуллар империясининг асосини яратишга муваффақ бўлди. Унинг ғоялари халқлар ўртасида тотувликни ўрнатиш, шунингдек, таълим-тарбияни аҳолининг барча қатламларига жорий этишни тарғиб қилган.

Бобур ўзининг ҳарбий-сиёсий фаолияти билан бир қаторда рубоийлари (лирик тўртликлари) бугунги кунда кўпчиликни қувонтириб, илҳомлантирган буюк шоирдир. У жаҳон адабиётидаги энг машҳур шарқ асарларидан бири “Бобурнома”нинг муаллифидир.

“Бобурнома” Бобурнинг шахсий кундаликлари бўлиб, у бутун умри давомида сақлаган, Бобурнинг ўзи томонидан бир асарга жамланган. “Бобур-нома” нафақат муаллифнинг шахсий ҳаёти тасвири, балки Бобур борган ҳудудларнинг тарихи, маданияти, халқлар ҳаёти, ўсимлик ва ҳайвонот дунёсини ўрганиш учун қимматли манбадир.

Бобур ўз даврининг энг улуғ зотларидан бири эди. У Шарқ тарихидаги энг қудратли империялардан бирини яратган бўлса-да, қалбида ўз ватанининг ашаддий ватанпарвари бўлиб қолди ва умрининг охиригача ўзининг она шаҳри Андижон билан дипломатик ва дўстона алоқалар ўрнатишга интилди .

Бугун андижонликлар Заҳириддин Муҳаммад Бобур номини фахр билан тилга олиб, унинг хотирасини эъзозлайдилар. Шаҳарда Бобур ёдгорлиги, шунингдек, Бобур хонадони бугунги кунгача сақланиб қолган.