Ватиканнинг майдони нима ва энг кичик мамлакат ҳақида яна нима маълум

Ҳудуди бўйича энг кичик мамлакат сезиларли таъсирга эга. Ватиканнинг кучи бутун дунёдаги католикларга тааллуқлидир. Нуфузли манбалар ноёб давлат ҳақида гапиради.
Ватикан 0,44-0,49 км² майдонга эга, Рим ҳудудида жойлашган дунёдаги энг кичик халқаро тан олинган давлатдир.
Бу Папа бошчилигидаги Муқаддас Тахт томонидан бошқариладиган теократик давлат бўлиб, унда 764 га яқин одам, жумладан, руҳонийлар ва Швейцария гвардияси истиқомат қилади.

Ватикан жаҳон маданияти хазинаси, жумладан Авлиё Пётр собори, Ватикан Апостол кутубхонаси ва ноёб коллекцияларга эга музейлар, жумладан, Систина капелласи.

Ватикан дунёдаги энг кичик давлатдир

Ватикан қаерда? Ватиканнинг митти давлати Рим ҳудудида, унинг ғарбий қисмида жойлашган. Давлат чегарасининг узунлиги 3,2 км. У асосан мудофаа деворига тўғри келади ва Авлиё Пётр собори олдидаги майдон четида оқ тошлар билан белгиланган.

Давлат ҳудудига қуйидагилар киради:

• Азиз Пётр майдони;
• Систине ибодатхонаси ва музейлари;
• Ватикан боғлари.

Ватикан боғлари мамлакатдаги 44 гектар майдоннинг 23 гектарини эгаллайди. Уларнинг аксарияти Уйғониш даврида яратилган.

Ватиканнинг майдони қанча? Британниcа энциклопедияси Ватиканнинг майдони 0,44 км² эканлигини кўрсатади. Шу билан бирга, Статиста ва Wорлд Атлас веб-сайтлари чекка жойларда турар-жойлар остидаги ҳудудларни ҳисобга олган ҳолда, мамлакат майдони 0,49 км² эканлигини ёзади. Ушбу нашрларда қайд этилганидек, Ватикан дунёдаги энг кичик халқаро тан олинган давлатдир. Бу Нью-Йоркдаги Марказий Паркнинг 1/8 қисмига тенг.
Ватикан тарихи 1200 йилдан кўпроқ вақтга бориб тақалади.

Ҳисторй порталининг ёзишича, Рим империяси даврида замонавий Ватиканни ўз ичига олган ҳудуд қишлоқ виллалари, боғлар, цирк ва ҳипподром жойлашган маъмурий туман бўлган. Афсонага кўра, эрамизнинг 64-йилида ҳаворий Бутрус хочга михланган ва шу эрда дафн этилган. Христианлик қабул қилингандан сўнг, 326 йилда унинг дафн этилган жойида биринчи базилика қурилган.

Ватикан тарихи 8-асрнинг ўрталарида, Апеннин ярим оролининг муҳим қисмида Папа давлатлари ташкил топган пайтдан бошланади. Бу теократик Папа давлатини папалар бошқарган. У 1870 йилгача, Италия Қироллиги ярим оролдаги барча ҳудудларни бирлаштиргунга қадар мавжуд эди.

Нима учун Ватикан алоҳида давлат? 1929 йил феврал ойида Муқаддас тахт унинг суверенитетини тан олган Италия ҳукумати билан Латеран келишувларини тузди. Ўша йилнинг ёзида Ватикан давлатининг конституцияси эълон қилинди. Ўшандан бери Ватикан Муқаддас Тахтнинг ёрдамчи суверен ҳудуди мақомига эга.

Бу Рим-католик черковининг энг юқори руҳий раҳбариятининг қароргоҳидир. Шу билан бирга, бошқа давлатларнинг дипломатик ваколатхоналари Ватиканда эмас, балки Муқаддас Тахт ҳузурида аккредитация қилинган. Қизиғи шундаки, улар Римда жойлашган, чунки Ватиканда бунинг учун ҳудуд йўқ.

Ватикан теократик давлатдир

Ватиканда бошқарув шакли теократиядир. Ҳокимият руҳонийлар қўлида, дин арбоблари давлат сиёсатига ҳал қилувчи таъсир кўрсатади.

Ватикан Муқаддас Тахт томонидан бошқарилади. Суверен, Папа барча қонун чиқарувчи, ижро этувчи ва суд ҳокимиятини амалга оширади. У олий руҳонийлар (кардиналлар) томонидан умрбод сайланади. 2013 йилда янги дунё католиклигининг (Аргентина) вакили Рим папаси Франциск биринчи марта суверен бўлди. Британниcа энциклопедиясида таъкидланишича, Рим папасининг ҳокимияти бутун дунёдаги католикларга тааллуқлидир.

Ватикандаги ижро этувчи ҳокимиятни Муқаддас Тахтнинг Давлат котиби бошқаради, у амалда Бош вазир вазифасини бажаради. Давлат котибияти таркибига ички ва ташқи ишлар бўлимлари, шунингдек, 9 та жамоат ёки вазирлик киради. Давлатнинг ҳуқуқий органлари Олий черков суди ва Олий трибунал томонидан ифодаланади. Мамлакатда тартибни кўп асрлик анъанага кўра, Швейцария гвардиясидан ёлланган Папа гвардияси таъминлайди.

Ватиканда мингдан кам одам яшайди

Wорлд Популатион Ревиеw статистик порталига кўра , 2024 йилда Ватиканда 764 киши рўйхатга олинган. Бу рақамга 64 кардинал, руҳоний, 104 Швейцария гвардияси ва бир неча ўнлаб оддий одамлар киради.

Ватикан фуқаролиги одатда Муқаддас Тахтга хизмат қилиш асосида олинади. Бу эрда иш тугагач, уни тугатиш мумкин. Аммо Ватиканнинг доимий аҳолиси "кундузи" деб аталадиган аҳолидан бир неча баравар кўп. Бу ҳар куни Ватиканга ишлаш учун келган, лекин ундан ташқарида яшайдиган уч мингга яқин италиялик.

Қизиғи шундаки, Ватикан фуқаролиги мерос қилиб олинмайди ва уни мамлакат ҳудудида туғилиш орқали олиш мумкин эмас. Ва бу дунёда туғилиш даражаси нолга тенг бўлган ягона давлатдир.

Ватикан қуролли кучлари полиция функцияларини бажарадиган Швейцария гвардияси томонидан ифодаланади. Умумий аҳоли сонига нисбатан улар 18% ни ташкил этиб, Ватиканни дунёдаги энг ҳарбийлашган давлатга айлантиради. Давлатнинг яна бир ўзига хос хусусияти аҳолининг 100% саводхонлигидир.

Ватикан - жаҳон маданияти хазинаси

Ватикан маданияти инсоният учун алоҳида аҳамиятга эга. Бу миллионлаб сайёҳлар учун диққатга сазовор жой. 1984 йилда Ватикан ЮНEСКОнинг Жаҳон мероси рўйхатига киритилган .

Мамлакат маркази - Авлиё Пётр собори ва унинг атрофидаги майдон. У Ҳаворий Бутруснинг дафн қилинган жойи устига қурилган. Соборнинг қурилиши 1506 йилдан 1626 йилгача давом этган. Бу эрда буюк усталар ишлаган: Бернини, Рафаел, Микеланжело. Бу дунёдаги иккинчи энг катта христиан черкови бўлиб, собор бир вақтнинг ўзида 1,5 минг кишини ва яқин атрофдаги майдонда яна 60 минг кишини сиғдира олади.

Кўп асрлик хазиналарнинг энг катта тўплами бу Апостол Ватикан кутубхонаси. Унда Ўрта асрлар ва Уйғониш даврига оид 150 минг қўлёзма, 1,6 миллион биринчи босма китоблар, минглаб нодир нашрлар, гравюралар, географик хариталар, тангалар ва медаллар мавжуд.

Ватикан музейлари - бу 16-асрдан бери папалар томонидан тўпланган санъат хазиналари тўпламлари жойлашган галереялар мажмуаси. Энг машҳур хазина - Сикстин капелласи, у эрда Микеланжело ва Рафаел фрескалар чизган.

Ватикан дунёдаги энг нуфузли динлардан бири бўлган католиклик марказидир. Энг кичик мамлакат ҳудуди энг катта маданий бойликларни ўз ичига олади.